Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Giảng lễ khấn trọn đời - Thủ Đức ngày 25-10-2009
(Xh 19,3-8; 2 Cr 13,5.7-9.11; Mt 21,28-32)

Tôi có hai lần để suy nghĩ về những điều sẽ chia sẻ cho anh em trong ngày lễ khấn trọng thể, lần đầu vào thời gian trước ngày 17-9, lần sau là vào thời gian trước ngày hôm nay. Các gương mặt 10 anh em lại trở về, các đoạn văn Kinh Thánh lại sáng lên. Tôi tự hỏi: nên chia sẻ những điều gì và chia sẻ thế nào, khi mà anh em phải "tĩnh tâm" đến 2 tháng và thay vì khấn trước thì lại khấn sau khi chúng ta đã kết thúc Năm Thánh mừng 800 Năm Hội Dòng và 80 Năm Tỉnh Dòng, rồi mừng 50 năm Nhà Thủ Đức với một Lễ Chúc Thọ vừa long trọng vừa ấm tình gia đình. Cuối cùng tôi đi từ tương lai xa xăm đi ngược lại: Tôi ước mong rằng trong 30-40 năm nữa, anh em sẽ ở trong hàng bô lão được chúc thọ, và đàn con cháu có thể kể ra mọi chuyện anh em đã làm cho Hội Dòng và Hội Thánh khi còn sung sức, mà không hề phải kết luận về các chuyện đó: "Thật ra đó chỉ là những chuyện kỳ cục, nhưng với thời gian, đến hôm nay, chúng cũng đã trở thành kỷ niệm khôi hài!" Và từ điểm dừng ấy, tôi nghĩ đến hôm nay: Cầu chúc anh em nên hoàn thiện bằng cách sống hiệp thông.

Do đó, tôi xin mượn lời thánh Phaolô trong Thư gửi người Côrintô để cùng với anh em trong Tỉnh Dòng và thân bằng quyến thuộc anh em mà nhắn với anh em: "Chúng tôi cầu xin Thiên Chúa cho anh em ... để anh em làm điều thiện... Điều chúng tôi cầu xin là anh em được nên hoàn thiện... Anh em hãy vui mừng và gắng nên hoàn thiện" (2 Cr 13,9.11). Chỉ trong một đoạn thư ngắn thôi mà thánh Phaolô cứ nhắc đi nhắc lại từ ngữ "sự hoàn thiện", như một sự tha thiết, như một nét nhạc nền, và cho thấy sự hoàn thiện của anh em sẽ là có thật khi anh em biết "khuyến khích nhau, đồng tâm nhất trí và ăn ở thuận hòa" (2 Cr 13,11). Cái thấy được là như thế, nhưng nền móng là "Đức Giêsu Kitô  ở trong anh em" (13,6), và điều này thì phải kiểm điểm luôn. Khi thánh Maximilianô Kolbê cùng với các bạn tù bị đẩy vào khoang chết đói tại Auschwitz, chính tại nơi của bất công và bạo lực cùng cực này, mà sự đồng tâm nhất trí, thuận thảo, tình yêu và sự bình an lại chan hòa. Lý do: Thánh nhân đã làm rõ được sự hiện diện của Chúa Kitô ở giữa nhóm tử tù. Vậy, khi thánh Phaolô bảo chúng ta là "hãy đồng tâm nhất trí", ngài không có ý bảo là giữ cho được một lối sống coi được; ngài muốn bảo chúng ta là tìm cho ra Chúa Kitô ở giữa chúng ta. Khi ngài bảo "hãy gắng nên hoàn thiện", ngài không có ý bảo là giữ cho được một lối sống không gây vấp phạm; ngài muốn bảo chúng ta hãy bước theo Chúa Kitô đang ở giữa chúng ta. "Hãy khuyến khích nhau" có nghĩa là giúp nhau nhận biết Chúa Kitô. Như thế, "ăn ở thuận hòa" tuy bề mặt là sống quan hệ chiều ngang với anh em, lại có nghĩa là sống với Thiên Chúa, bởi vì Thiên Chúa, nơi Con của Ngài, chính là sự bình an của chúng ta, để chúng ta có "sự bình an" mà sống với nhau.

Phải cố gắng, anh em thân mến, vì con người chúng ta yếu đuối, trong khi ân huệ Thiên Chúa ban thì quá lớn lao: Ngài đã quyết định cho mọi người trở thành "sở hữu riêng" của Ngài; hôm nay Ngài lại nhân đôi quyết định ấy (Xh 19,5). "Sở hữu riêng" có một tên gọi khác, là "dân thánh", anh em cũng là "những tư tế" của Ngài, nghĩa là phải dâng những lễ tế lên cho Ngài. Mỗi ngày. Lễ tế đó là cuộc sống từng ngày với những cố gắng và cả những ươn ái, với những hy sinh chẳng mấy khi to lớn và những tính toán đôi khi sao quá chi ly. Dù sao, anh em được chọn để đi vào hiệp thông với Thiên Chúa và thực hiện các công việc của Ngài.

Tự do và trách nhiệm là ở đấy. Tương lai của các anh, chúng tôi mong sẽ ngày càng đẹp, nhưng hẳn sẽ phải chấp nhận lớn lên dần trong việc học cho biết thế nào là tự do và trách nhiệm. Có khi anh nói với Chúa tiếng "có" dõng dạc, rồi anh âm thầm "lách" đi để làm thành "không". Có ngày anh nói với Chúa là "không" rồi anh lại sửa chữa cho thành "có". Tuy nhiên, vấn đề là mãi mãi "làm việc của Cha, là "thi hành ý Cha". Bao giờ việc dấn thân thi hành ý Cha trên trời cũng đòi hỏi chấp nhận liều lĩnh, nhưng như thế cuộc sống của chúng ta mới là một sự hiệp thông thân tình với Chúa Cha và Chúa Kitô.

Sự hiệp thông với Thiên Chúa là một sự hiệp thông hết sức lớn lao. Do đó, không được để cho mình rơi vào những phe nhóm riêng, và những kiểu hiệp thông nhỏ bé nào khác. Dĩ nhiên, ở đây không hề bị loại trừ các kiểu hiệp thông nhỏ phải luôn hiện hữu bên trong sự hiệp thông lớn, chứ không được làm thiệt hại hoặc chống lại sự hiệp thông lớn này. Đây chính là điều cha thánh Phanxicô sống khi bảo chúng ta "luôn luôn phục tùng và quì gối dưới chân Hội Thánh" (L 12,4). Nếu có chống đối, thì không được làm vì các lý do và quyền lợi cá nhân, nhưng phải vì muốn đi tìm một sự hiệp thông sâu rộng hơn.

Đáng tiếc là không có một số tiêu chuẩn nào có sẵn để nói với chúng ta trước rằng "sự rạn nứt" nào là tốt và sự "chia rẽ" nào là xấu. Chỉ có một quy tắc duy nhất mà thánh Phaolô đã cung cấp khi đề cập đến sự hiệp thông Thánh Thể: "Ai nấy phải tự xét mình" (1 Cr 11,28). Nếu ta không thể tự xét mình hoặc để cho người khác đặt câu hỏi cho mình, thì Hội Thánh sẽ test ta. Hội Thánh giống như nước: Hội Thánh "cân" các thân thể rơi vào trong mình. Những thân thể nào chắc cứng và có chất lượng thì chìm sâu dần vào trong đó, có thể là chầm chậm, nhưng nước đón nhận chúng. Những thân thể nào trống rỗng và thiếu chất lượng thì bị đẩy trở lại trên bề mặt.

Nhìn vào lịch sử Hội Thánh, và đơn giản hơn, kể từ thời Công đồng Vatican II, một sự kiện luôn luôn ghi dấu trên những ngôn sứ chân thật và những người xây dựng sự hiệp nhất chân thật, đó là: ý muốn vâng lời. Dĩ nhiên, muốn vâng lời, như chuyện Hai người con cho thấy, cũng như cha thánh Phanxicô cho thấy, phải có askêsis (kỷ luật, khổ chế). Chúng ta cần phải thực hành một thứ askêsis hiệp thông. Về điểm này, askêsis hệ tại việc "cất đi" những trở ngại. Phải chăng chúng ta cứ nghĩ sự hiệp thông với Thiên Chúa trong Hội Thánh là một cái gì đó mà chúng ta xây nên? Thật ra, hiệp thông với Thiên Chúa trong Hội Thánh là thông dự vào những ơn ích khách quan đưa lại ơn cứu độ - các bí tích và các đoàn sủng - do Thánh Thần ban tặng. Như thế, công tác căn bản của chúng ta không phải là thêm vào đó một cái gì, mà là cất đi các trở ngại ngăn cản chuyển động tự do của Thánh Thần đi vào trong cơ thể Hội Thánh; cũng như kiêng khem và tập luyện nhằm làm tan dần các cục cholesterol trong huyết quản để máu có thể lưu thông khắp cơ thể.

Trở ngại lớn nhất là cái "tôi". Thánh Âutinh bảo: Cái "tôi" làm cho người ta bị "còng lưng" (curvitas): thay vì đứng thẳng để ngó người khác, để mở ra và quy hướng về người khác theo chương trình của Thiên Chúa, vì cứ muốn ngó mình, vì khép lại trên chính mình, nên ta bị "còng lưng"! Muốn chữa thì phải cố gắng đứng thẳng bằng cách chống lại tính co quắp ích kỷ: mỗi chiến thắng nhỏ bé trên tính ích kỷ là một nỗ lực đứng thẳng hơn lên; mỗi chiến thắng ấy trở thành một viên đá giúp xây dựng sự hiệp thông với Thiên Chúa trong Hội Thánh, trong Hội Dòng, trong Tỉnh Dòng.

Chúng ta cầu nguyện, để người đi trước kẻ đến sau, chúng ta thành công trong đời sống tu trì Phan sinh theo chiều hướng đó.

FX Long, ofm