Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Thường huấn 01/2011
Bài học tập 1 

ĐỜI SỐNG VỚI CHÚA 

Tu nghị Tỉnh dòng Anh em Hèn mọn Việt nam từ ngày 10-15/01/2011 tại Nhà Tĩnh tâm Đamianô, quy tụ 50 anh em từ quốc nội và hải ngoại, đã vạch ra một chương trình Thường Huấn cho nhiệm kỳ 3 năm. Chương trình này được ghi rõ trong nghị quyết 9, “chương trình thường huấn” và gồm những điểm sau đây:

• Học các nghị quyết Tu nghị Tỉnh dòng 2011 và Lectio divina;
• Học đề tài Moratorium và văn kiện chung kết Tổng Tu nghị 2009, “Những người mang quà tặng Phúc Âm;”
• Học tông huấn “Verbum Domini.”

Để thực hiện chương trình này, trong năm 2011, ban Thường Huấn sẽ soạn thảo 5 bài học tập liên quan đến 4 chiều kích ưu tiên được thể hiện trong 14 nghị quyết của Tu nghị Tỉnh dòng 2011. Từ tháng 3 đến tháng 8, chúng ta sẽ học những bài sau đây:

Bài 1: Đời sống với Chúa (1 nghị quyết).

Bài 2: Lectio Divina.

Bài 3: Đời sống huynh đệ (3 nghị quyết).

Bài 4: Việc huấn luyện (5 nghị quyết).

Bài 5: Việc phúc âm hóa (5 nghị quyết).

Sau 5 bài học này, chương trình thường huấn sẽ tiếp tục “Học đề tài Moratorium và văn kiện chung kết Tổng Tu nghị 2009, “Những người mang quà tặng Phúc Âm,” và tông huấn Verbum Domini. 

Trong bài học tập 1 này, trước hết chúng ta sẽ tìm hiểu bối cảnh chung của nghị quyết 1 và sau đó đào sâu nội dung của nghị quyết.

Nghị quyết 1: Lectio Divina

1. Hội đồng Tỉnh dòng giúp anh em học hỏi và thực hành Lectio Divina.
2. Tỉnh dòng tổ chức thực hiện Lectio Divina trong những dịp gặp gỡ chung (như tĩnh tâm năm, Thường huấn…).
3. 3. Mỗi cộng đoàn đưa việc thực hành Lectio Divina vào Dự phóng Đời sống cộng đoàn. 

I. Bối cảnh

1. Nguyên nhân xa

a. Nghị quyết 1, “Lectio Divina” có lẽ phát sinh từ hai nguồn sau đây:

- Những người hành khất đi ăn xin ý nghĩa, được hướng dẫn bởi Lời: Thư anh Tổng Phục dòng Anh em Hèn mọn dịp lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống 2008. Trong phần mở đầu, anh TPV đã cho biết lý do thúc đẩy anh viết lá thư này: Năm thánh Phaolô (bắt đầu ngày 28/6/2008) và Thượng Hội đồng Giám mục lần thứ 12 về “Lời Chúa trong đời sống và sứ mạng của Hội thánh” (từ 5 -26/10/2008).

Trong thư, anh TPV đã giới thiệu một phương pháp cầu nguyện hướng tới việc phúc âm hóa: Đọc lời Chúa trong tư thế cầu nguyện, mà truyền thống đan tu gọi là lectio divina.[1]

- Thượng Hội đồng Giám mục XII với chủ đề: Lời Chúa trong đời sống và sứ mạng Hội thánh. Tại Thượng Hội đồng, các nghị phụ đã “nhiều lần nhấn mạnh tới việc cần phải có một cách tiếp cận bản văn Kinh Thánh, coi như yếu tố căn bản cho đời sống thiêng liêng của mọi tín hữu, đang dấn thân vào các thừa tác vụ và các bậc sống khác nhau, đặc biệt là nhắc tới Lectio divina.”[2] Chúng ta có thể hình dung cách tiếp cận này qua lời sau đây của thánh Augustinô: “Khi bạn đọc sách Thánh, thì chính Thiên Chúa nói với bạn; khi bạn cầu nguyện, thì chính bạn nói với Thiên Chúa.” [3]

b. Sẵn sàng đáp trả quà tặng Phúc âm

“Sẵn sàng đáp trả quà tặng Phúc âm” là chủ để của Tu nghị Tỉnh dòng 2011. Chủ đề này làm vang vọng văn kiện chung kết Tổng Tu nghị 2009, “Những người mang quà tặng Phúc âm”: “Như thánh Phanxicô và nhiều anh em trong lịch sử đã biết sử dụng quà tặng của mình để phuc vụ Tin Mừng, chúng ta cũng cảm thấy được mời gọi lãnh nhận quà tặng Tin Mừng và đáp trả một cách sáng tạo bằng đời sống chúng ta…”[4] Rõ ràng đời sống với Chúa là một lãnh vực đời sống giúp chúng ta lãnh nhận quà tặng Tin Mừng và được Thánh Thần soi sáng, hướng dẫn và thúc đẩy đáp trả quà tặng ấy bằng những hình thức sáng tạo và mới mẻ. Chúng ta chỉ có thể đáp trả quà tặng Tin Mừng, một khi đã “cảm nếm tình yêu vô biên của Thiên Chúa, Đấng là tình yêu và chỉ là tình yêu, yêu đến mức điên cuồng.”[5] Tổng Tu nghị đã biến thao thức này thành nghị quyết:

Đọc Lời Chúa trong tư thế cầu nguyện: Các huynh đệ đoàn trong mỗi đơn vị phải tổ chức những cuộc gặp gỡ định kỳ để đọc Lời Chúa trong tư thế cầu nguyện (x. HC 26,1).[6]

c. Bắt đầu lại từ Phúc âm

Hai tháng trước khi cử hành Tu nghị Tỉnh dòng, trong lá thư đề ngày 29-11-2010, anh Tổng Phục vụ đã nhắc lại điều 215,1 của Tổng Hiến chương: “Tu nghị Tỉnh dòng có nhiệm vụ nghiên cứu hiện trạng đời sống và sinh hoạt của anh em thuộc Tỉnh dòng, tìm kiếm và đề nghị những phương thế thích hợp để chấn chỉnh và làm tăng trưởng Tỉnh dòng…” Khi đưa ra nghị quyết 1, chắc hẳn Tu nghị Tỉnh dòng muốn đáp ứng lời gọi của anh Tổng Phuc vụ nhằm “chấn chỉnh và làm cho Tỉnh dòng tăng trương.”

Để thực hiện được điều đó, anh Tổng Phục vụ cũng “thúc bách” anh em hãy bắt đầu lại từ Phúc âm và quan tâm đến việc thực hành “lectio divina” đã được đưa ra trong Nghị quyết Tổng Tu nghị 2009.[7]

2. Nguyên nhân gần

a. “Làm sao để có một đời sống kết hợp với Thiên Chúa thực thụ”

Đó chính là mối bận tâm của anh Giám tỉnh về đời sống tinh thần của anh em trong Tỉnh dòng. “Nói chung, anh em tuân giữ đầy đủ các Giờ kinh phụng vụ, Thánh lễ và các việc đạo đức,” tĩnh tâm tháng, tĩnh tâm năm; nhưng điều cần quan tâm là cầu nguyện riêng và suy gẫm làm sao để có một đời sống kết hợp với Thiên Chúa thực thụ” và “gặp gỡ thiết thân với Thiên Chúa, với Đức Giêsu, để có một hiểu biết và kinh nghiệm về cách thức Thiên Chúa đang hướng dẫn mình và đáp trả.”[8]

Qua nghị quyết “Lectio divina,” chắc chắn Tu nghị Tỉnh dòng muốn đáp lại nỗi thao thức trên đây của anh Giám tỉnh.

b. Làm sao đáp trả quà tặng phúc âm

Với quyết tâm “trở thành những người đáp trả quà tặng Tin Mừng,” Tu nghị Tỉnh dòng đã phải đối diện với câu hỏi: “Làm sao đáp trả quà tặng Tin Mừng?” Có thể nói rằng “đời sống với Chúa” và cụ thể hơn là “quyết tâm đọc và suy gẫm Lời Chúa cách chuyên cần hơn”[9] theo phương pháp Lectio divina là bước đầu tiên để đáp trả quà tặng Tin Mừng.

Điều này đã được Hội dòng vạch ra như một hành trình “bắt đầu lại từ Phúc Âm” trong năm 2010-2011.[10] Qua đó, Hội dòng đề nghị với chúng ta hãy “nuôi dưỡng một cuộc gặp gỡ với Phúc Âm và với con người Đức Giêsu, trên bình diện cá nhân và cộng đòan, nhờ việc đọc Lời Chúa trong tư thế cầu nguyện một cách đều dặn và thường xuyên.”[11]

Chính trong bối cảnh đó, Tu nghị Tỉnh dòng 2011 bày tỏ ước muốn học hỏi phương pháp lectio divina và đưa vào đời sống của tỉnh dòng.

II. Nội dung nghị quyết

Nghị quyết 1 đưa ra 3 điểm cụ thể sau đây:

1. Hội đồng Tỉnh dòng giúp anh em học hỏi và thực hành Lectio divina;

2. Tỉnh dòng tổ chức thực hiện Lectio divina trong những dịp gặp gỡ chung (tĩnh tâm năm, thường huấn…);

3. Mỗi cộng đòan đưa việc thực hành Lectio divina vào dự phóng Đời sống Cộng đòan.

Qua ba điểm này, chúng ta dễ nhận ra chủ điểm của nghị quyết này là Lectio Divina và 2 mối bận tâm của Tu nghị Tỉnh dòng: học hỏi phương pháp Lectio divina và thực hành lectio divina.

1. Học hỏi

Về điểm này, mỗi anh em là tác nhân chính trong việc tìm hiểu, học hỏi và đào sâu phương pháp Lectio divina.[12] Anh em có thể đọc lại tài liệu Những hành khất đi ăn xin ý nghĩa, được hướng dẫn bởi Lời, số 23-30, để hiểu rõ ý nghĩa, tầm quan trọng và các bước trong lectio divina.

Tuy nhiên, Hội đồng Tỉnh dòng có trách nhiệm “trợ giúp” anh em học hỏi, bằng cách cung cấp tài liệu và thúc đẩy anh em học hỏi. Trong chiều hướng đó, Hội đồng Tỉnh dòng sẽ trình bày những điều cốt yếu của lectio divina trong bài học tập 2. Nhưng phải nói ngay rằng, lectio divina chủ yếu là một phương pháp thực hành hơn là lý thuyết. Do đó, Tỉnh dòng và cụ thể là Hội đồng Tỉnh dòng có nhiệm vụ tạo điều kiện thuận lợi cho anh em thực hành lectio divina.

2. Thực hành[13]

Việc thực hành Lectio divina rõ ràng là trọng tâm của nghị quyết, bởi vì thực hành này được nghị quyết đề cập đến 3 lần, mỗi lần liên quan đến một thực thể của tỉnh dòng: Hội đồng tỉnh dòng, Tỉnh dòng và cộng đòan. Tuy nhiên, nói cho cùng thì mỗi anh em mới là người chịu trách nhiệm tối hậu trong việc thực hành Lectio divina.

• Hội đồng Tỉnh dòng giúp anh em thực hành Lectio divina

Vì tầm quan trọng của Lectio divina trong đời sống tâm linh của mỗi anh em, cho nên Tu nghị Tinh dòng ủy thác cho Hội đồng Tỉnh dòng nhiệm vụ tạo điều kiện, cổ võ, thúc đẩy, đôn đốc mỗi anh em thực hiện lectio divina trên bình diện cá nhân cũng như trên bình diện tập thể.

• Tỉnh dòng tổ chức thực hiện Lectio divina trong những dịp gặp gỡ chung

Ở đây, điểm nhấn chính là những cuộc gặp gỡ trên cấp bậc Tỉnh dòng. Hằng năm, Tỉnh dòng vẫn thường tổ chức những cuộc gặp gỡ liên quan đến thường huấn hoặc của các ban ngành chuyên môn. Tuy nghị quyết chỉ nhắc đến “tĩnh tâm năm, thường huấn,” song chúng ta có thể liệt kê tất cả những loại gặp gỡ như sau:

- Tĩnh tâm năm (Tỉnh dòng đã mời cha Maria Bảo Tịnh Trần Văn Bảo, bề trên đan viện Xitô Thánh Mẫu Tâm Mỹ Ca, giảng tĩnh tâm và giúp anh em cầu nguyện theo phương pháp Lectio divina).

- Thường huấn các anh hữu trách;

- Thường huấn các anh quản lý;

- Thường huấn các anh em làm công tác huấn luyện;

- Thường huấn anh em trẻ “dưới 10;”

- Những cuôc gặp gỡ của anh em làm công tác mục vụ giáo xứ;

- Những cuộc gặp gỡ của anh em làm công tác truyền giáo.

Những cuộc gặp gỡ này không chỉ là thời gian để học hỏi, chia sẻ kiến thức và sống tình huynh đệ, mà con là thời gian để “sẵn sàng lắng nghe và đón nhận sứ điệp của Lời” và “đưa Lời ra thực hành.”[14]

• Mỗi cộng đoàn đưa việc thực hành Lectio divina vào Dự phóng Đời sống Cộng đoàn

Đây là điều khoản liên quan đến từng anh em trong cộng đoàn. Chính anh em, qua việc thiết lập dự phóng cộng đoàn tại tu nghị cộng đoàn, là những người quyết định những hình thức và nhịp độ thực hiện Lectio divina:

- Cá nhân hay tập thể (trong dịp tĩnh tâm tháng, học tập…).

- Nhịp độ: mỗi ngày, tuần hay mỗi tháng.

- Riêng tại các nhà huấn luyện (học viện, tập viện, thỉnh viện và tìm hiểu) còn có những hình thức gặp gỡ như tĩnh tâm theo lớp trong Mùa Vọng và Mùa Chay, cầu nguyện theo nhóm, v.v…

Khi đưa Lectio divina vào dự phóng đời sống cộng đoàn, điều ấy giả thiết rằng việc thực hành lectio divina là một nỗ lực chung của mọi anh em trong cộng đoàn và cần phải lượng giá vào những thời điểm quy định.

Kết luận

Nghị quyết “Lectio divina” là thành quả của việc Tu nghị Tỉnh dòng đón nhận và tiếp thu những thao thức của Giáo hội, ban lãnh đạo Hội dòng và Tỉnh dòng. Qua nghị quyết này, không những Tu nghị Tỉnh dòng biểu lộ lòng quý mến, vâng phục và đồng cảm (sentire cum) với Giáo Hội và Hội dòng, mà còn nhận ra đây là phương thế hữu hiệu để có thể trung tín với ơn gọi Phan Sinh và là bước đầu để “đáp trả quà tặng Tin Mừng” trong việc dấn thân phúc âm hóa. 

Suy tư và thảo luận

1. Anh đã đọc những văn kiện của Giáo Hội và Hội dòng liên quan đến Lectio divina chưa? Qua đó, anh đã rút ra được điều gì?
2. Anh nghĩ thế nào về việc thực hành Lectio divina trong những cuộc gặp gỡ như đã được liệt kê trên đây? 

Ban Thường Huấn