Chuyện thánh Phanxicô Assisi (thơ)

Chương I : BƯỚC ĐẦU CỦA THÁNH PHAN-XI-CÔ CÙNG NHÓM TIÊN KHỞI CỦA NGÀI

Thời trai trẻ

At-xi một châu thành đất Ý
Có anh chàng thi sĩ hát rong
Gia đình phú quý giàu sang
Công danh ấp ủ mơ màng bấy lâu

Chàng ưa sống phong lưu vương giả
Rộng tay xài vui thoả ăn chơi
Ngày ngày yến tiệc no say
Luôn cùng bè bạn vui vầy hát ca

Riêng thân phụ nhìn xa thấy rộng
Ông đặt nhiều hi vọng vào chàng
Lập công tiến bước vinh quang
Hầu mong đạt tới con đường công danh

Vào thời buổi tranh giành qyền lợi
Anh chàng liền phấn khởi ghi tên
Xông vào mặt trận nói trên
Là đường tiến tới trọn niềm ước mơ

Chàng khấp khởi mong chờ đạt tới
Đường công danh tay với gần kề
Phen này quyết chí mang về
Chiến công thắng lợi cho quê quán nhà

Bỗng nghe tiếng thiết tha nhắn nhủ
Phan-sinh con theo chủ hay là
Theo người tôi tớ của Ta
Anh chàng đáp lại: “Thưa là chủ nhân”

“Sao con lại dấn thân đeo đuổi”
Theo chân người tôi tớ mãi à
Thôi con hãy trở về nhà
Đợi ngày lãnh nhận, lệnh ba dạy truyền

Anh chổi dậy ngay liền lúc ấy
Quay gót về cảm thấy lâng lâng
Công danh bỏ dở nửa chừng
Không ai hiểu nỗi anh chàng dở hơi

Về thơ thẩn xa rời bè bạn
Chẳng màng gì tửu quán, mùi men
Ngày lui tới thánh Đa-miên
Làm cho cho cha xứ ngạc nhiên vô cùng

Kìa cậu ấm vẫy vùng quấy phá
Hết chỗ rồi đến cả nhà tu
Thế nhưng cha vẫn tiếp thu
Giúp chàng lui tới theo như ý chàng

Vào một buổi khi đang cầu nguyện
Đức Giê-Su tỏ hiện mình ra
Với chàng và bảo: “Nhà ta
Còn đang đổ nát đi mà sửa sang”

Tu sửa Thánh đường

Phanxi (cô) đã vội vàng tuân lệnh
Đi ngay liền chẳng tính hư nên
Trước tiên tu sửa Đa-miên
Tiếp theo nhà nguyện có tên Đức Bà

Chàng vất vả thật là nông nổi
Thiếu mọi bề lặn lội khắp nơi
Xin từng viên đá, gạch, vôi
Đem về tu sửa hai ngôi nguyện đường

Nhờ ơn chúa xót thương nâng đỡ
Qua những ngày gian khổ, đầu nan
Dãi dầu nắng đốt, mưa tuôn
Làn da xám nắng, hai bàn tay chai

Tiếp theo đó những ngày thiếu thốn
Ăn thất thường, ở chốn hàn vi
Xóm làng bè bạn nghi kỳ
Kìa chàng quí tử nay đi ăn mày

Trước tòa Giám mục

Về thân thuộc chẳng ai thèm hỏi
Ông thân sinh bực bội hết mình
Làm mất thế giá gia đình
Nên ông thưa kiện đệ trình Đức cha

Giám mục mở phiên tòa hòa giải
Theo thư đơn kiện nại của ông
Kiện chàng bất hiếu thất trung
Phá tan tài sản, gia phong chẳng còn

Chàng trả lại số tiền nguyên gói
Cho cha mình, rồi cởi áo ra
Giờ chàng trần trụi nói là
“Giờ đây tôi chỉ có cha trên trời”

Chàng rủ hết bụi đời từ đấy
Đi theo đường chúa dạy phải đi
Sống đời nghèo khó hàn vi
Là đường dẫn tới thực thi Tin mừng

Đức cha đã hết lòng nâng đỡ
Đưa áo choàng che phủ thân trần
Tựa hồ gà mẹ ấp con
Xòe ra đôi cánh phủ lên con mình

Giờ dân chúng trong thành ngoài phố
Mọi người đều biết rõ về chàng
Giã từ phú quí giàu sang
Trở nên nghèo khó lang thang ăn mày

Nhìn cảnh tượng đổi thay kỳ lạ
Nhưng biết rồi thiên hạ thấy quen
Từ lòng nghi kỵ nói trên
Biến thành hâm mộ trở nên mến Ngài

Cộng đoàn tiên khởi

Khi đã có một vài môn đệ
Số anh em tập thể khởi đầu
Sống chung cầu nguyện với nhau
Dưới cùng mái ấm túp lều đơn sơ

Anh em sống nương nhờ thiên hạ
Chia nhau đi gõ cửa từng nhà
Để xin bố thí thật là khổ hạnh
Đem về chia sẻ độ qua tháng ngày

Xin phê chuẩn luật dòng tại Rô-ma

Giờ nghĩ đến tương lai sắp tới
Chờ một ngày thuận lợi đấy mà
Anh em sẽ đến Rô-ma
Để xin phê chuẩn luật qua Giáo hoàng

Anh em đã lên đường phấn khởi
Cuộc hành hương đi tới giáo triều
Dọc đường gặp đám dân nghèo
Cùng đi với họ, tương giao vui vầy

Sau khi đến tận nơi yên ổn
Chàng xin vào yết kiến Giáo hoàng
Để xin phê chuẩn luật dòng
Thấy người rách rưới, chân không khó nghèo

Ngài tưởng bọn chăn heo đâu đấy
Mới nói rằng con hãy trở về
Đàn heo chăn tốt đi nghe
Lo gì đến chuyện châu phê luật dòng

Đức Thánh Cha phê chuẩn luật dòng cho Phanxicô

Sau hôm đó chàng cùng trở lại
Lần này thì được toại nguyện mơ
Tại ngay đền thánh Phê-rô
Giáo hoàng phê chuẩn luật cho kiện toàn

Lòng khấn khởi hân hoan khôn tả
Anh em cùng bái tạ rút lui
Cha chung cho phép mọi người
Được quyền rao giảng các lời Thánh Kinh

Giờ cha mới chúc lành cho nhóm
Để ra đi can đảm rao truyền
Giảng lời Thiên Chúa cho dân
Gieo mầm cứu rỗi khắp trên cõi đời

Anh em cứ ba người một nhóm
Vào các làng thôn xóm miền quê
Cùng chung nếp sống đề huề
Ăn chay đền tội, khắt khe sống nghèo

Lời rao giảng kèm theo sống thánh
Giúp mọi người xa lánh phù hoa
Ăn năn trở lại cùng cha
Sống đời thánh thiện chan hoà yêu thương

Anh em vẫn trên đường truyền giáo
Khắp đất liền, hải đảo, rừng xanh
Giảng lời thiên chúa nhân lành
Cho khắp thiên hạ nội thành ngoại ô

Đi rao giảng sống nhờ thiên hạ
Anh em không có của cải gì?
Hoàn toàn phó thác ra đi
Không mang hai áo thực thi Tin Mừng

Có nhiều vị ẩn trong hang động
Sống một mình thanh vắng đơn côi
Tâm hồn hướng thẳng về trời
Ngày qua tháng lại chẳng rời cửa hàng

Chương II:

Trong làng ấy có nàng con cả
Một gia đình thế giá phong lưu
Tiểu thư diễm lệ yêu kiều
Đoan trang, điềm đạm mỹ miều thông minh

Nàng vốn tính hiền lành đức độ
Hay thương người nghèo khó cơ hàn
Xuân xanh xấp xỉ trăng tròn
Bao phen từ chối hứa hôn kéo dài

Nàng yêu mến con người nghèo khó
Phan-xi-cô từ bỏ giàu sang
Vì lòng mến Chúa của chàng
Cla-ra ý hợp tâm đồng noi theo

Clara trốn nhà đi tu

Vì mến chuộng đức nghèo khiêm hạ
Vào một đêm, nhà chả ai hay
Có cô hầu gái dìu tay
Giúp nàng trốn thoát ra ngay khỏi nhà

Hai chủ tớ vừa ra khỏi cổng
Liền nép mình nghe ngóng phía sau
Lạ thay vẳng tiếng ve sầu ^*
Nghe như điệu nhạc nhiệm mầu véo von

Khi tới được đường mòn êm nhẹ
Cả hai người bước lẹ đôi chân
Đến cùng người bạn tri âm
Tỏ bày ước nguyện dấn thân sống nghèo

Dâng hiến

Anh em sẵn mang theo đèn đuốc
Đi ra đường đón rước cô dâu
Dẫn vào tiệc cưới nhiệm mầu
Cắt tóc dâng hiến làm dâu nước trời

Trong nghi lễ tuyệt vời thánh thiện
Phan-xi-cô xúc tiến cử hành
Nhận người thiếu nữ xuân xanh
Nhập vào hàng ngũ Phan-sinh trọn đời

Sau hôm đó tạm thời ẩn tránh
Tới nương nhờ dòng thánh Phao-lô*
Gia đình bủa lưới thăm dò
Tìm ra được chỗ tiểu thơ ẩn mình

Ông chú đòi bắt Clara về

Giờ ông chú thi hành quyết định
Ông đem theo quân lính tới nhà
Bao vây Tu viện các bà
Đòi đem trả lại Cla-ra cho mình

Cla-ra sợ khiếp kinh chạy trốn
Vào nhà thờ khiêm tốn cầu xin
Giơ tay nhẹ vén chiếc Voan
Tóc cô đã xuống hoàn toàn hiến dâng

Giờ ông chú biết không đòi được
Biết cháu mình nay thuộc về ai
Mà mình không có quyền đòi
Bực mình tức giận rút lui ra về

Sau nửa tháng A-nê theo chị
Lại một lần hú vía kinh hồn
Gia đình lần lượt mất con
Mẹ già sầu khổ héo hon tức lòng

Riêng ông chú đùng đùng như lửa
Ông hét hò ví tựa xuất quân
Ông truyền cho nhóm gia nhân
Yên cương xe ngựa rầm rầm đi ra

Tới Tu-viện các bà đang ở
Ông tỏ ra xem bộ ôn hòa
Xin cho gặp cháu thôi mà
Chị em vừa mới bước ra tức thời

Khi ông thấy hai người cháu gái
Ông cho người túm lấy A-nê
Kéo ra và bảo đi về
A-nê cự tuyệt không nghe mà rằng

“Cháu cùng đã hiến dâng cho Chúa!”
Bấy giờ thì tất cả mọi người
Xông vào nắm tóc kéo lôi
A-nê giầy giụa rách người trầy da

Cô kêu chị Cla-ra: “Chị hỡi
Cứu em đi với”, tức thì
Cla-ra tay chấp gối quỳ
Khẩn cầu Thiên Chúa phù trì cứu em

A-nê bỗng trở nên như đá
Nặng như chì, thật lạ lùng thay
Mười hai tên lính giờ đây
Kéo cô chẳng nổi, lòng đầy ngạc nhiên

Giờ ông chú xung lên xông tới
Đấm vào mặt cháu gái một thoi
Như là đấm phải đá vôi
Tay ông đau nhói, đồng thời cứng tê

Ông dừng lại não nề sửng sốt
Giờ Cla-ra như một tướng hùng
Tiến lên ra lệnh nói rằng
Không ai được phép tới gần A-nê

Qua chốc lát ê chề tơi tả
Chừ mọi người như đã cảm thông
Trở nên hiền hậu vô cùng
Ra về lặng lẽ như không có gì

Sau hôm đó Phan-xi-cô đến
Cắt tóc nàng và nhận vào dòng
Đức cha địa phận cảm thương
Ban cho quý chị nguyện đường Thánh-Đa

Dòng nhì đã khai hoa kết trái
Các nữ trinh lui tới bình thường
Để xin tìm hiểu nhập dòng
Dần dà Đan-viện được tăng thêm người

Người em thứ ba này, của chị
Bea-tri-cê quyết chí dâng mình
Đi theo gót chị tu hành
Với cùng mẹ chủ gia đình nữa luôn

Là tất cả ba con với mẹ
Trọn gia đình toàn thể hiến dâng
Với hai cháu gái họ hàng
Bel-vi-na nữa với cùng (A) ma-ta

A-nê ở Thánh- Đa bản xứ
Bảy năm rồi được cử ra đi
Lập dòng ở tại Mon-ti (celli)
Đó là chi nhánh dòng nhì đầu tiên

Dòng này đã tăng thêm cơ sở
Đáp nhu cầu chỗ ở các nơi
Vì nay Đan-viện thêm người
Nhờ vào gương sáng tuyệt vời Cla-ra

Chị em sống thật là giản dị
Lương thực nhờ của thí ân nhân
Sống nghèo tuyệt đối thanh bần
Anh em chia sẻ thức ăn xin về

Khâu truyền giáo nhất tề phấn chấn
Chị em nhà cầu khẩn liên hồi
Anh em rao giảng nước trời
Cho người nghe hiểu mọi lời cao xa

Kẻ đi giảng người nhà cầu nguyện
Cho người ta biết đến Chúa Trời
Cũng là truyền giáo cả thôi
Người gieo, kẻ tưới, mọc thời Chúa ban

Cla-ra đã chu toàn ước nguyện
Như Phanxi (cô) thể hiện đức nghèo
Đồng tâm quyết chí noi theo
Sống đời khiêm hạ lấy nghèo làm vinh

Chị luôn vẫn hy sinh chấp nhận
Săn sóc người đau ốm tật nguyền
Chăm lo cơm nước thuôùc men
Giúp cho các bậc lão niên yếu hèn

Chị yêu cảnh thiên nhiên cây cối
Thường ngắm nhìn cỏ nội hoa đồng
Trước nhà có một vườn bông
Chính tay của chị, vun trồng chăm nom

Khi thời tiết về đêm giá lạnh
Chị thường đi đến chị em
Sửa sang chăn gối chiếu mền
Giúp cho các chị giấc êm yên lành

Riêng phần chị, suốt canh khuya vắng
Thao thức lòng với Đấng toàn năng
Dâng lên tất cả hội dòng
Hoàn toàn phó thác ở trong tay người

Vào các buổi dâng lời cầu nguyện
Với tấm lòng sốt mến tuyệt vời
Chị hay ngất trí, vậy thôi
Tâm hồn như đã về nơi thiên tòa

Thường buổi sáng, Cla-ra dậy trước
Để làm thay các việc, thông thường
Như là đốt nến, đánh chuông
Để cho các chị yên lòng ngủ thêm

Nhiều dấu lạ chị em chứng kiến
Để ghi vào bản án, sắc phong *
Như là cầu nguyện lạ lùng
Kiệu mình Thánh Chúa đuổi quân hung tàn

Khi lời chị kêu van khẩn nguyện
Thì Chúa thường chấp nhận ban ơn
Như là câu chuyện cháo lươn
Cla-ra xin Chúa, chúaban cho liền

Một ngày nọ nghe tin Tổng vụ
Giải thích lời cấm cứ Giáo Hoàng^*
Anh em không được quyền sang
Giảng hay giải tội cho dòng chị em

Chị không muốn nghe thêm lời ấy
Nên chi chị mới nói thế này
Nhắn cùng Tổng vụ từ nay
Không cho lời Chúa để nuôi phần hồn

Thì xin khỏi chia phần bố thí
Cho chị em duy chỉ nuôi thân
Giáo Hoàng nghe biết cho nên
Thâu hồi chỉ thị điều trên lại liên

Vào thời ấy Giáo quyền hạn chế
Không dễ dàng gì để chuẩn y
Ban cho dòng nữ duy trì
Sống không tài sản, thực thi thanh bần.

Cla-ra đã toại nguyền mong ước
Đức thánh cha chuẩn chước phê ban
Đặc ân được sống nghèo nàn
Như lời khấn nguyện nài xin của bà.

HOẠT ĐỘNG TRÊN ĐẤT NHÀ

Mùa gặt mới

Anh em mạnh dạn tung ra
Tới miền trung Ý đất nhà thân yêu
Vườn nho cằn cỗi tiêu điều
Biến thành thửa đất phì nhiêu tốt lành
Đâm chồi nẩy lộc tươi xanh
Sinh hoa kết quả đầy cành tuyệt xinh
Có nhiều dân chúng ngoại thành
Đến xin chung sống cùng anh em nghèo
Gây nên được một cao trào
Phục hưng đời sống, truyền rao Tin Mừng
Chung quanh làng mạc, thôn trang
Những căn lều nhỏ rộn ràng mọc lên
Làm nơi trú nghụ anh em
Đi vè có chỗ dừng chân sớm chiều
Ngày kia có một luật sư
Đang đi dạo mát cũng như lệ thường
Chuồng heo ở cạnh bên đường
Ngang qua thấy chúng vào chuồng dành nhau
Luật sư vui miệng nói câu
Xem chừng chúng dữ, chứ đâu hiền gì!
Vô tình, đáp lại tức thì
Đúng là chúng dữ, khác gì luật lư
Chờ vào hỏa ngục đây chư
Nghe qua lời ấy, luật sư giật mình
Phan-xi-cô hiện có tại thành
Mở mùa đến đội, sửa mình ăn chay
Gio-an xin đến theo ngài
Cởi luôn bộ áo quan hùng oai quan tòa
Xin mặc chiếc áo thô đà
Nhập Dòng hèn mọn lánh xa thế trần
Bấy giờ một số giáo dân
Giã từ cuộc sống bon chen xô bồ
Từ nay bên cạnh Nhà Thờ
Một căn lều nhò thô sơ nghèo hèn
Chính do dân chúng dựng lên
Để làm tu viện cho đoàn chiêu sinh
Riêng anh luật sư chân thành
Sau làm tổng vụ, nhiệt tình tài ba
Nối chân cha thánh đấy mà
Tiếp theo đến xứ Pi-sa đất lành
Có nhiều ơn gọi Phan-sinh
Như hai nhân vật trứ danh điển hình

Lập Dòng Tại Anh

A-gnel-lô một, chứng minh
Sau nầy anh sẽ sang Anh lập Dòng
Cầm đầu một nhóm tiền phong
Chính anh xây dựng Tỉnh Dòng nầy đây
Al-ber-tô vị thứ hai
Sau làm Tỉnh vụ miền nầy đầu tiên
Sau khi mãn nhiệm chức trên
Về làm tổng vụ trung ương một thời

Hồ Transimênô

Các miền lân cận nối dài
Quanh hồ Tra-si-mê-nô, nơi nầy
Là nơi Cha thánh ăn chay
Theo gương Đức Chúa bốn mươi ngaỳø tròn
Trước khi đi giảng cho dân
Ngài vào hòn đảo ẩn thân một mình
Một nơi cô tịch yên lành
Ăn chay phạt xác cầu kinh liên hồi
Sau mùa chay tịnh, giờ Ngài
Đi gieo lời Chúa khắp nơi trong miền
Các thành lân cận trước tiên
Mùa gặt phấn khởi, toại nguyền ước mong
Số người giác ngộ khá đông
Đến đây xin được nhập dòng chúng ta

Êlia và Guy

Các thành trên, có (Cor) Tô-na
Là nơi xuất phát sinh ra nhân tài
Quê hương hai vị sau đây
Ê-li (a) sẽ nói sau này còn Guy
Nổi danh hào phóng khôn bì
Thuộc hàng quý phái cực kỳ giàu sang
Khiêm nhường đức độ cao cường
Rộng tay làm phúc, hay thương người nghèo
Tình cờ vào một buổi chiều
Chàng Guy gặp vị thánh nghèo đi ra
Anh liền mời đón về nhà
Chính anh hầu đãi thật là hẳn hoi
Anh cùng ngỏ ý, hỏi ngài
Về đường tu đức, một vài liên can
Thưa Cha gia nghiệp của con
Là do Thiên Chúa thương ban dồi dào
Con xin chia sẻ người nghèo
Gia tài của Chúa, đúng theo ý Người
Từ nay cha có cần gì
Để con lo liệu, trọn bề giúp Cha
Khi ngài ra khỏi ngôi nhà
Dọc đường ngài mới tỏ ra, điều này
Cha chưa từng thấy một ai
Khiêm nhường lễ độ như người này đây
Ước gì ta có một người
Anh em như thế, tuyệt vời biết bao
Không chừng vào một ngày nào
Chúa không đưa đẩy nhập vào đoàn ta
Đúng lời Ngài đã nói ra
Chuyến sau ghé tới ngôi nhà của ông
Guy liền bày tỏ nỗi lòng
Quyết tâm theo Chúa, nhập dòng từ đây
Guy đem bán hết gia tài
Chia cho kẻ khó, sau rồi đi tu
Người ta dựng một túp lều
Ở ven dòng suối, bước đầu đời Guy
Ẩn tu tại đó suốt đời
Đôi khi ra giảng vài nơi trọng miền
Sau này Giáo Hội nâng lên
Vào bậc hiển thánh, toại nguyền biết bao

Cơn cám dỗ

Thành công không phải lúc nào
Cũng là xuôi chảy, như vào thiên thai
Thế nhưng ngược lại phần Ngài
Bị cơn cám dỗ dằng dai nặng nề
Chuyện rằng vào một đêm kia
Ngài đang cầu nguyện, bỗng nghe trong mình
Nổi lên thèm muốn gia đình
Giàu sang phú quý công danh ở đời
Nhất là hạnh phúc lứa đôi
Trở nên quyến rũ, chẳng rời tâm trí
Tìm cách xua đuổi nó đi
Thế nhưng chẳng được, nên Ngài nói ngay
Anh lừa, tôi có cách nầy
Nói rồi cởi áo ra ngay, tức thời
Lấy roi đánh nát cả người
Thế nhưng, nó chẳng chịu rời, bỏ đi
Hãy con dai dẳng, lầm lỳ
Ngài liên đứng dậy, tức thì chạy ra
Lăn vào đống tuyết trắng ngà
Dưới trăng mờ nhạt, như là mỉa mai
Lấy tay cào cát lại rồi,
Nắn ra, thành bảy hình người tuyệt xinh
Ngài rằng, đầy đủ gia đình
Tôi nam, tớ nữ, con xinh, vợ hiền
Gia đình mầy muốn dựng nên
Thì nay đã có, mau lên chủ nhà,
Lo ăn cho chúng đi mà
Chúng đang đói rét! Hay là sợ đông;
Thế thì ngươi hãy hết lòng
Làm tôi Thiên Chúa, chớ mong chuyện đời
Sau cơn cám dỗ qua rồi
Con người chiến thắng, tuyệt vời hỷ hoan
Về lều, thương tích đầy tràn
Nhưng lòng phấn khởi, chứa chan ngợi mừng.
Đồng thời một nhóm song song
Anh em hoạt động, khắp cùng xóm thôn
Ở đây có những tâm hồn
Dấn thân, chọn sống nghèo hèn đơn sơ
Đáng ghi, anh Ber-na-dô,

Ở trên thị trấn, của Bo-log-na
Châu thành tráng lệ xa hoa
Lừng danh trí thức, như khoa luật điều
Sinh viên tới học khá nhiều
Thuộc hàng quý phái, thảy đều giàu sang
Thấy người rách rưới lang thang
Giảng lời thống hối, cho rằng ngông nghênh
Thấy là chạy đến, vây quanh
Như xem đám xiếc, hay anh làm hề
Họ đều chế giễu, cười chê
Ber-na luôn vẫn một bề, hăng say
Kiên tâm rao giảng mỗi ngày
Dịu dàng lễ độ, đổi thay lòng người
Thay vì nhạo báng chê cười
Trở thành thương mến, nhóm người nghèo kia

Ni-cơ-la tiến sĩ luật khoa
Nổi danh trí thức, đi ra đón mời
Anh em tất cả mọi người
Về nhà hậu đãi, sau rồi đành ra
Cho anh em một căn nhà
Ngoại ô thành phố, để mà tới lui
Anh em giờ có một nơi
Ở ngay đô thị rạng ngời văn minh
Ber-na gây được cảm tình
Của hàng trí thức trong thành đề cao
Dựng nên được một cao trào
Phục hưng đời sống, truyền rao Tin Mừng
Thế là một số khá đông
Tới xin đăng ký nhập dòng Anh em
Chương trình rao giảng nói trên
Hoàn thành sứ mệnh, ưu tiên phục hồi
Ber-na xin phép rút lui
Giao cho người khác tới nơi thay mình
Đáp lời mời gọi chân thành
Anh em Hèn mọn nhiệt tình đề ra
Các thành, các quận, trẻ già
Trở về sống đạo, cải tà hoàn lương

Chương IV: MỘNG THỪA SAI

Nhóm người đền tội As-si
Tiến nhanh khắp Ý, đang khi mọi vùng
Cánh đồng truyền giáo mênh mông
Phong trào thánh chiến khắp cùng đó đây
Lý do Đất thánh nhiều nơi
Lọt vào tay của đạo Hồi chiếm luôn
Phong trào giải phóng nói trên
Mang nhiều phức tạp, trở nên khó lòng
Bởi quân hỗn hợp bất đồng
Gây nên chiến bại, chứ không lợi gì
Một phần đất ở Bắc Phi
Rơi vào Hồi giáo, lâm nguy tới rồi
Giáo Hoàng lên tiếng kêu mời
Âu châu hiệp lực, ngăn Hồi, trị an
Á âu châu đang cảnh rối ren
Nguyên nhân huynh đệ tương tàn chống nhau

Phú thương, quý tộc đối đầu
Gây nên nội chiến còn lâu mới hòa
Chỉ còn lại, Tây-Ban-Nha
Cuối cùng đại thắng, thế là tạm yên
Phong trào thánh chiến dậy lên
Người ta rầm rộ cung tên vẫy vùng
Phan-xi-cô ngược lại không
Quyết đem cho họ Tin Mừng tình thương
Hai lần ngài đã xuất dương
Cả hai bị bão, giữa đường đi ra
Đành lòng lui gót về nhà
Thế nhưng ngài vẫn thiết tha một niềm
Vấn đề truyền giáo ưu tiên
Năm sau đổi hướng, đi trên đường dài
Cùng đi Ma-rốc với ngài
Trong đoàn gồm có thêm vài anh em
Còn đang hăng hái tiến lên
Vượt qua đất Pháp, nối liền (Tây) Ban Nha
Thì ngài bị ốm thế là
Hành trình truyền giáo thứ ba bất thành.

Nhìn bước đường qua

Từ ngày được phép sống nghèo
Giảng ơn đền tội, tương giao đầy tràn
Anh em con cái họ Phan
Gieo mầm cứu rỗi lan tràn khắp nơi
Bắt nguồn từ mỗi con người
Và từng tu viện sống đời hàn vi
Khiêm nhường nghèo khó khôn bì
Chấn hưng đời sống thực thi Tin Mừng
Ân hòa khiêm tốn phục tùng
Đó là nên tảng phục hưng vững bền
Giúp cho Giáo hội trở nên
Con đường cải thiện, tinh tuyền đổi thay
Anh em Hèn mọn ở đây
Đặt mình vào hạng lớp người dân đen
Sống cùng với hạng thấp hèn
Hạng người nghèo khó cơ hàn ăn xin
Phung cùi, yếu đuối tật nguyền
Sống ngoài xã hội ở bên vệ đường
Anh em vẫn sống bình thường
Với cùng dân chúng dựa nương mọi bề
Có khi làm mướn làm thêu
Trong nhà ngoài ruộng, bộn bề tay chân
Thực ăn đã có ân nhân
Cửa nhà cũng thế, hoàn toàn do dân
Anh em là bạn thiết thân
Như người lữ khách, tri ân độ nhờ
Tinh thần khiêm tốn đơn sơ
Không tham danh vọng, chẳng mơ bạc tiền
Anh em kính trọng Giáo quyền
Với hàng giáo sĩ đương nhiên phục tùng
Phan-xi-cô vẫn hết lòng
Trọn bề kính trọng chức năng các ngài
Bởi vì ngay chính Ngôi Lời
Các ngài cầm lấy ở nơi tay mình
Quyền năng Thiên Chúa nhân lành
Từ trời ban xuống, tác thành thi ân
Ngài thường ngăn cấm các con
Không xin sắc chỉ, tự kiêu lạm quyền
Tinh thần hèn mọn nói trên
Làm cho dân chúng trở nên mến ngài

Một nỗi phân vân

Một hôm trên quãng đường dài
Mát-xê là bạn cùng ngài đang đi
Mát-xê lảm nhảm điều gì
Lặp đi, lặp lại cực kỳ lai nhai
Tại sao lại chính là ngài?
Mà không ai khác, nghĩ hoài vậy thôi
Phan-xi-cô mới ngỏ lời
Mát-xê anh có điều gì hay chăng?
Mát-xê thưa lại nói rằng
Tại sao thiên hạ rùng rùng theo cha
Cha không xinh đẹp, thế mà
Cũng không thông thái, hay là tài năng
Ngài liền đáp lại nói rằng
Bởi vì Thiên Chúa toàn năng đất trời
Người thường tuyển chọn hạng người
Thấp hèn, ngu dốt ở đời này thôi
Để cùng biểu diễn ý Người
Quyền năng siêu việt, cao vời chứ sao
Người không tuyển chọn ai nào
Thuộc hàng thông thái, học cao biết nhiều
Sinh lòng tự phụ, tự kiêu
Mình làm nên được bấy nhiêu việc lành
Thế nhưng tất cả điều vinh
Quy về Thiên Chúa một mình mà thôi
Ngày kia giảng tại Tix-ni
Đức cha chủ tọa, sau khi giảng rồi
Đức cha khen thưởng mấy lời
Sau ngaìi kết luận, vào thời gần đây
Chúa thường tuyển chọn những người
Quê mùa, dốt nát, tả tơi nghèo hèn
Hầu cho Giáo hội hiển vinh
Chúng ta cảm tạ quyền linh ơn Người
Đức cha vừa nói dứt lời
Phan-xi-cô đến, gặp ngài tạ ơn
Đức cha trả lời vẹn toàn
Những gì nó thuộc về con đấy rồi
Tuy nhiên tất cả mọi lời
Qui về Thiên Chúa cao vời vinh quang
Ngài luôn ấp ủ trong lòng
Việc đi truyền giáo, lại không đạt thành
Bấy giờ trở lại xét mình
Biết đâu việc ấy trá hình, háo danh
Hay là ý Chúa bảo mình
Trở về ẩn dật, phận đành tĩnh tu
Ba lần thất bại xuất du
Cũng là ý Chúa, xếp thu an bài
Phân vân đè nặng trên ngài
Đâu là ý Chúa? Thừa sai hay là
Sẵn đấy có đỉnh Al-vé-na
Một nơi lý tưởng, cho ta tu trì
Núi cao, cây lá xanh rì
Mênh mông, thanh thoát cực kỳ nên thơ
Lần kia đi giảng tình cờ
Gặp ngài hầu tước (Rô) lan-đô, bất thần
Ngang qua dừng lại nghỉ chân
Với cùng người bạn thiết thân đi đường
Gặp khi trấn thủ tấn phong
Một người hiệp sĩ anh hùng tài ba
Cuộc vui đủ thứ hát ca
Múa gươm, đấu kiếm thật là hăng say
Phan-xi-cô giảng một bài
Về lòng dũng cảm cao vời, hùng anh
Tông đồ, Tử đạo hy sinh
Vì lòng mến Chúa, nhiệt tình thiết tha
Lời ngài diễn đạt tài hoa
Làm cho dân chúng tỏ ra mủi lòng
Nhất là hầu tước (Rô) lan-đô
Gặp ngài hứa tặng, hiến cho ngọn đồi
Al-ver-na đẹp tuyệt vời
Núi cao hùng vĩ, làm nơi tu trì
Món quà đến đúng, nhằm khi
Ngài đang lưỡng lự, nên đi đường nào
Đay là ý Đấng Tối Cao
Muốn ta đổi hướng đi vào suy tư
Tìm nơi thanh vắng ẩn tu
Chuyên lo cầu nguyện đền bù khóc than
Thế nhưng ngài vẫn nghi nan
Biết đâu chước quỷ sa-tan trá hình
Hay là bản tính riêng mình
Ưa thích thầm lặng an bình thảnh thơi
Sau khi về lại nhà rồi(*)31
Ngài tìm giải pháp hợp thời bình an
Tìm người thánh thiện hỏi han
Xin ơn soi sáng chu toàn ý Cha
Nghĩ ngay đến chị Cla-ra
Là nguồn ánh sáng chói lòa, khiêm nhu
Si-vê-tê một ẩn tu
Ở nơi hang động, sương mù (Car) cê-ri
Mát-xê được cử ra đi
Đến nơi đan viện dòng nhì Cla-ra
Nói rằng xin chị giúp cha
Khẩn cầu ý Chúa đâu là đường đi
Aån tu, truyền giáo, điều gì?
Tiếp theo đến Car-cê-ri, tiện bề
Đến gặp anh Si-vê-tê
Xin anh góp ý, nói về việc cha
Mát-xê tuân lệnh đi ra
Đến nơi hang động gặp nhà ẩn tu
Một mình với Chúa Giê-su
Sống nơi thanh vắng thiên thu mãn đời
Mát-xê diễn tả mấy lời
Si-vê-(tê) quỳ xuống hướng trời nguyện xin
Hồi lâu anh mới đứng lên
Nói cùng sứ giả ưu tiên đấy mà
Chúa không kêu gọi để cha
Lo riêng phần rỗi mình mà, đâu thôi
Nhưng cho kẻ khác, mọi người
Được phần cứu rỗi, nhờ lời của cha
Trở về Póc-xi-cu-la
Mát-xê ghé Đa-mi-a-nô liền
Cla-ra cùng với chị em
Được ơn soi sáng từ trên, trả lời
Như anh Si-vê-tê thôi
Sau khi về lại tận nơi ngôi nhà (*)

Phan-xi-cô tiếp anh ta
Như là sứ giả thiên tòa uy linh
Chính ngài rửa chân cho anh
Thắt lưng gọn ghẽ, đi quanh hầu bàn
Sau khi phục vụ chu toàn
Rồi ngài quỳ xuống nhận ơn Chúa truyền
Nghe xong ngài được bình yên
Tâm hồn bình tĩnh, reo lên lời rằng
Anh em, lệnh Chúa rõ ràng
Nào ta dũng cảm lên đường ngay đi
Hôm sau, ngài với Mát-xê
Cùng hai anh khác, nhất tề ra đi
Trên đường hăng hái khôn bì
Coi như lệnh Chúa sai đi rao truyền
Tin Mừng cứu độ muôn dân
Khắp cùng thế giới, xa gần đó đây

Giảng cho chim

Cha con tiến bước hăng say
Chung quanh đường lộ cỏ cây xanh rì
Trên cây, dưới cỏ giờ thì
Vô vàn chim đậu, khác gì cầm viên
Líu lo nhảy nhót tự nhiên
Không hề sợ hãi như quen lâu rồi
Phan-xi-cô bảo mọi người
Anh em dừng lại tạm thời xả hơi
Cha cầu có một đôi lời
Nói cùng anh chị chim trời được chăng?
Chim ơi, anh chị biết không?
Mang ơn Thiên Chúa vô cùng lớn lao
Ban cho anh chị trời cao
Tung hoành bay lượn, xiết bao vẫy vùng
Ban cho nội cỏ hoa đồng
Cây rừng hoa trái, ăn dùng thỏa thuê
Ban cho dòng suối, nước khe
Tha hồ uống, tắm tràn trề trong veo
Chị em không có vãi gieo
Chúa ban no đủ, tùy theo nhu cầu
Ban cho áo mặc, muôn màu
Núi cao, cây lớn, rừng sâu là nhà
Chim ơi, luôn hãy thiết tha
Chúc khen Thiên Chúa, hát ca ngợi Người
Nói xong ngài đến tận nơi
Chỗ đàn chim đậu giảng lời chúc khen
Đàn chim vỗ cánh, đứng yên
Tỏ lòng cảm phục lời khuyên của ngài
Giơ tay trên nhóm chim trời
Vạch hình thánh giá, sau rồi chia ly
Đàn chim chấp cánh bay đi
Chia thành bốn nhóm, thực thi lệnh ngài
Chim bay đi bốn phương trời
Còn nghe tiếng hót tuyệt vời về đây
Bao nhiêu mẫu chuyện thế này
Vẫn thường xảy đến trong đời thánh nhân
Bô-na kể lại nhiều lần
Ghi trong mẩu chuyện thánh nhân thường ngày

Tạo vật là bạn

Mối tình bạn hữu cỏ cây
Chim trời, cá biển đẹp thay, diệu kỳ
Như là con cá Riê-ti
Cùng con chim sẻ, mỗi khi thấy ngài
Ngồi đâu là chúng tới ngay
Và luôn quanh quẩn bên ngài mãi thôi
Khi ngài chưa có đôi lời
Chúc lành cho chúng, chẳng rời đi đâu
Póc-xi(cula) có con ve sầu
Ngài kêu nó đến, đậu đâu ngón tay
Ve sầu có giọng hát hay
Chung lời ca ngợi hăng say hết mình
Con cừu dự các giờ kinh
Biết thờ Thánh Thể, sấp mình tôn vinh
Con chim ưng vẫn trung thành
Đánh thức ngài dậy cầu kinh đúng giờ
Khi ngài mệt nhọc, thức khuya
Biết cho ngài ngủ thêm và, để yên
Chúng ta không thể ngạc nhiên
Con người khi đã trở nên tinh tuyền
Tẩy trừ dục vọng, tội khiên
Trở thành bạn hữu, thiên nhiên mọi loài
Con trùng, cầm thú, đất trời
Cỏ cây hoa lá thuộc loài vô tri
Thảy đều thân thiện yêu vì
Do tay Tạo Hóa, quyền uy tác thành
Nhìn hoa đau nở trên cành
Hương thơm ngào ngạt đẹp xinh tuyệt vời
Muôn vàn tinh tú trên trời
Chiếu soi lấp lánh rạng ngời không trung
Mặt trời chiếu ánh nắng vàng
Mặt trăng êm ả dịu dàng soi đêm
Khi ngài nhìn ngắm cung chiêm
Muôn loài tạo vật ở trên cõi trời
Để mà chúc tụng Chúa Trời
An bài tạo dựng muôn loài cho nên
Ngài rất cung kính thiên nhiên
Bởi do Thiên Chúa ưu tiên tạo thành
Không riêng loài vật hiền lành
Ngài còn cảm hóa cả anh sói rừng
Chim trời dã thú, côn trùng
Thuộc loài được Chúa quan phòng dưỡng nuôi
Chúng hăng phó thác vào Người
Nhất là anh chị chim trời sơn ca
Chim này nên giống chúng ta
Cánh lông màu đất như là áo nâu
Có chòm lông chóp trên đầu
Như là cái lúp cùng màu thô sơ
Thức ăn kiếm chỗ bụi bờ
Ở nơi ghét rác, ao hồ đất đai
Biết bay lên tận tầng mây
Tung hoành, ca ngợi Chúa Trời quyền uy
Ngày kia ở tại Gub-bi (ô)
Có con sói dữ hiểm nguy khôn lường
Nó luôn quấy phá trong vùng
Bắt nhiều gia súc, người cùng chẳng tha
Dân thành từ trẻ đến già
Vũ trang giáo mác như là chiến tranh
Mỗi khi ra khỏi châu thành
Phải đi từng nhóm, bộ hành vũ trang
Phan-xi-cô đến nói rằng
Tôi xin đi gặp chú lang sói này
Dân thành ngăn cản, không lay
Ngài luôn bình tĩnh trả lời không sao
Cha con tin tưởng đi vào
Tại nơi hang sói, nó nhào chồm ra
Giơ tay làm dấu, Danh Cha
Rồi ngài gọi nó đi ra gặp ngài
Nhân danh Đức Chúa đất trời
Cấm anh không được cắn tôi, mà rằng
Ngài đang làm dấu, vừa xong
Thì con sói dữ đổi lòng, trở nên
Ngoan nguỳ như một chiên con
Cúi đầu ngậm mõm, phục bên chân ngài
Phan-xi-cô bảo sói ơi
Nầy anh đắc tội nhiều rồi, chứ sao
Tội anh đáng lấy cuốc cào
Bổ vào thân xác và đầu của anh
Bởi anh phá phách trong thành
Người ta oán hận coi anh là thù
Nào ai cho phép anh chứ
Mà anh cả dám làm như thế mà
Nhưng thôi anh hãy làm hòa
Với cùng dân xứ, tỏ ra sửa mình
Hon cũng tha thứ cho anh
Và không săn đuổi, thật tình thứ tha
Nghe xong con sói làm hòa
Cúi đầu đuôi vẫy, tot ra phục tùng
Hai bên giao kết hòa đồng
Phan-xi-cô hứa hết lòng giúp anh
Sói anh phải hứa thật tình
Không còn quấy phá dân thành từ nay
Thuận thì ta hãy bắt tay
Như là biên bản, ký ngay vào liền
Sói ta cung kính giơ lên
Đặt chân vào giữa bàn tay thánh hiền
Mọi người ai chẳng ngạc nhiên
Từ con sói dữ trở nên hiền lành
Ngài mời anh sói vào thành
Trên đường sỏi đá song hành hiên ngang
Sói ta điệu bộ dịu dàng
Thánh nhân đi trước sói cùng theo sau
Dân thành hồi hộp lo âu
Thì ngài xuất hiện, theo sau sói rừng
Dừng chân ngay giữa ba đường
Số đông thấy sự, lạ thường xảy ra
Từ con sói dữ thế mà
Trở thành ngoan ngoãn như là con chiên
Bấy giờ ngài mới nêu lên
Những điều cam kết hai bên ký hòa
Dân thành nuôi dưỡng sói ta
Sói thì ở lại như là bạn thân
Dân thành không muốn gì hơn
Chỉ mong được vầy cho nên thuận tình
Ngài cũng nhắn nhủ dân thành
Hãy lo sám hối ăn lành ở ngay
Riêng về anh sói từ nay
Dân thành nuôi dưỡng, đổi thay mỗi nhà
Hai năm anh sói chết già
Trở về lòng đất người ta thương tình
Xây anh ngôi mộ đẹp xinh
Để làm kỷ niệm dân thành cảm thương
Về sau có một thánh đường
Xây trên ngôi mộ tình thương xót này
Chuyện anh sói dữ tuyệt hay
Ly kỳ hào hứng, tràn đầy hỉ hoan.

Chương V: HOẠT ĐỘNG NGOÀI NƯỚC Ý CÔNG ĐỒNG LA-TRAN IV

Công đồng họp tại La-tran
Giáo hoàng thông báo liên can đến dòng
Anh em Hèn mọn nay không
Khuôn vào luật của hai dòng nói trên⁽¹⁾
Vì ngài cũng đã phê ban
Luật dòng Hèn mọn năm năm⁽²⁾trước rồi
Trước mặt Giáo hội đương thời
Ngài là tổ phụ sinh sôi ra dòng
Lâu nay quen sống khiêm cung
Khó nghèo hèn mọn, vô cùng đơn sơ
Giờ ngài cảm thấy âu lo
Phập phồng sợ hãi trước bao sự tình
Lo phần trách nhiệm của mình
Mang danh Tổ phụ phát sinh ra dòng

Đa-Minh gặp Phan-xi-cô

Đang lúc đại hội Công đồng
Giám mục, nghị phụ khắp cùng mọi nơi
Trở về họp mặt tại đây
Tình cờ hai vị gặp may cho mình
Phan-xi-cô, với Đa-minh
Hai Ngài kết nghĩa thân tình anh em
Giờ ngài cảm thấy ủi an

Trên đường phụng sự không còn đơn côi
Cùng nhau xây dựng nước trời
Tương thân, tương ái tuyệt vời đẹp xinh
Phan-xi-cô với Đa-minh
Một nhà thuyết giáo nhiệt tình tài ba
Hai bên trình độ khác xa
Đa minh thông thái nhất là đường tu
Được ơn Thiên Chúa hộ phù
Khi còn thơ bé không như mình ngài
Đang còn phóng túng ăn chơi
Lo tìm danh vọng ở nơi phàm trần
Sau khi trở lại ăn năn
Phan-xi-cô sống Phúc Âm khó nghèo
Đa-minh bay bổng lên cao
Thuyết minh lời Chúa cho bao lớp người
Nhất là bè rối An-bi (geois)

Chính Ngài phi bác họ đi sai đường
Cả hai ý hợp tâm đồng
Cùng nhau xây dựng hội dòng đôi bên
Hầu cho nền móng vững bền
Lâu dài thân hữu, thiên niên vạn đời
Góp phần xây dựng Nước Trời
Với cùng Giáo hội, phục hồi canh tân
Chuyện rằng hai vị thánh nhân
Chưa hề quen biết chẳng lần gặp nhau
Thế nhưng ơn Chúa nhiệm mầu
Đa-minh chiêm mộng giấc sâu tuyệt vời
Thấy mình được Mẹ Chúa Trời
Dẫn đi cùng với một người nữa đây
Đến nơi kính bái Chúa rồi
Bà liền giới thiệu hai cây trụ đồng
Hôm sau trên một quãng đường
Đa-minh thấy sự lạ thường chứ sao
Con người mình thấy chiêm bao
Giờ đây xuất hiện khác nào còn mơ
Đa-minh thấy Phan-xi-cô
Còn đang đi tới bất ngờ gặp nhau
Đa-minh tiến lại đón chào
Sau rồi kể chuyện chiêm bao của mình
Tạ ơn Thiên Chúa nhân lành
Đôi bên kết bạn trở thành anh em

Ơn đại xá

Từ ngày nhận lãnh việc thêm
Phong trào đền tội trở nên thiết cần
Ngài luôn lo lắng băn khoăn
Vì lòng thương xót, tội nhân vô vàn
Chính vì tội lỗi gây nên
Dày vò thân xác Chúa trên thập hình

Khi ngài cầu nguyện một mình
Suy về tội lỗi chúng sinh trên đời
Cũng vì tội lỗi loài người
Nên Con Thiên Chúa xuống đời chết thay
Ngài luôn ước vọng một ngày
Thấy người tội lỗi đổi thay sửa mình
Một hôm sau buổi cầu kinh
Ngài đang suy gẫm về tình xót thương
Ở ngay trong một nguyện đường
Gọi là Đức Mẹ Nữ Vương Thiên Thần
Tai nghe lời Chúa phán truyền
Phan-xi-(cô) con ước muốn xin điều gì?
Cho Danh Ta được sáng, vì:
Mưu cầu cứu rỗi thế thì cứ xin
Ngước lên quan sát trông nhìn
Bỗng nhiên thấy Chúa bất thần hiện ra
Với cùng Mẹ Ma-ri-a
Giữa bao thần thánh thật là uy linh
Phan-xi-cô đã tự mình
Nhờ lời Đức Nữ Đồng Trinh cầu bầu
Con xin ý nguyện như sau
Cho ai hối cải, bắt đầu ăn năn
Lãnh ơn hòa giải tận căn
Đến đây kính viếng, được ơn xá toàn⁽³⁾
Mẹ liền đồng ý thương ban
Nhìn lên Đức Chúa, xin ơn thuận tình
Đức Giê-su bảo đến trình
Giáo hoàng để được chứng minh cho mà
Tại thành Pé-rou-si-a
Người đang lánh nạn dời qua thành này
Mát-xê đi với cùng ngài
Hôm sau chỗi dậy cả hai lên đường
Đến nơi bệ kiến Giáo hoàng
Người không từ chối, sẵn sàng tiếp ngay
Phan-xi-(cô) quì gối trình bày
Khi con trở lại vào ngày ban sơ
Tự tay xây lại đền thờ⁽⁴⁾
Kính dâng Đức Mẹ Nữ Vương Thiên Thần
Nay con vâng lệnh Chúa truyền
Và theo ý Mẹ, xin ơn xá này
Xin cho tất cả những ai
Đến nơi kính viếng tại ngôi nguyện đường
Kính dâng Đức Mẹ Nữ Vương
Được ơn đại xá, mà không dâng cúng gì
Đức giáo hoàng nói, thê thì
Con xin ơn xá hạn kỳ là bao
Ba năm có được không nào?
Ba năm quá ít thấm vào gì đâu
Thế thì con muốn bao lâu?
Sáu năm hay bảy, quá nhiều rồi đây
Phan-xi-cô lại trình bày
Con không hề muốn xin ngày tháng năm
Xin cho con các linh hồn
Con xin mãi mãi luôn luôn lâu dài
Điều con xin đó con ơi
Nằm ngoài thủ tục lâu đời Rô-ma
Một điều rất khó cho ta
Khi mà ban được như là ý con
Chính là lệnh Chúa dạy truyền bảo con
Thế thì sẽ được kiện toàn
Nhân danh Đức Chúa, cho con toại nguyền⁽⁵⁾
Các ngài hiện diện kề bên
Hồng y, Giám mục ngạc nhiên lạ lùng
Giáo hoàng dễ dãi quá chừng
Châu phê ơn xá nhưng không thế này
Xét về hậu quả lâu dài
Nghĩa quân thánh giá không người tham gia
Phần đông tham chiến, thực ra
Do ơn đại xá mới là đi thôi
Giáo hoàng vì nể các ngài
Nên người tuyên bố, một lời phụ thêm
Ban ơn đại xá, lưu niên
Thế nhưng chỉ được mỗi năm một lần
Vào ngày kỷ niệm nguyện đường
Kính dâng Đức Mẹ Nữ Vương Thiên Thần
Thỏa lòng, toại nguyện hỷ hoan
Phan-xi-cô đến tạ ơn Giáo hoàng
Để xin cáo biệt lên đường
Giáo hoàng hỏi lại, con không đợi mà
Nhận luôn sắc chỉ của ta
Để làm bằng chứng, cho nhà nguyện
Phan-xi-cô lại tâu lên
Được lời Đức thánh cha ban đủ rồi
Qua bao triều đại lâu đời
Nguông ơn đại xá khắp nơi hưởng nhờ
Rộng ban cho các nhà thờ
Riêng dòng Hèn mọn bấy giờ ưu tiên
Nguồn ơn đại xá nói trên
Nơi nào nếu muốn đệ lên Giáo hoàng
Thì Người cũng sẽ rộng ban
Cho nhiều giáo xứ hưởng ơn xá này
Nhằm vào tháng tám mồng hai
Là ngày thánh hiến cho ngôi nguyện đường

Hội đồng chiếu

Thuở đầu khi mới lập dòng
Chia nhau đi giảng khắp cùng đó đây
Anh em quyết định một ngày
Cùng nhau đoàn tụ sau thời đi xa
Trở về Póc-xông-cu-la
Là nôi phát sinh ra hội dòng
Anh em sẽ họp hội đồng
Đề tài trao đổi phân công thuyết trình
Nói lên công việc của mình
Vui buồn, sướng khổ, khất sinh nghèo hèn
Mọi người cần phải nêu lên
Vấn đề truyền giáo ưu tiên hàng đầu
Để cùng học hỏi lẫn nhau
Một vài kinh nghiệm đi sâu vào đời
Anh em quây quần bên ngài
Nhận lời an ủi, hay vài lời khuyên
Bước đầu còn ít anh em
Vấn đề họp mặt đương nhiên dễ dàng
Mỗi năm bốn, đến năm lần
Dần dà tăng số trở nên khó lòng
Xa xôi cách trở ngàn trùng
Vấn đề họp mặt, tự dưng bớt dần
Mỗi năm còn lại một lần
Nhằm vào dịp lễ Ngũ tuần mà thôi
Dòng đang phát triển khắp nơi
Trên toàn cõi đất, phương trời xa xăm
Nhiều nơi chưa có được lần
Gặp nhau cho biết thành phần anh em
Thế nhưng vẫn một tinh thần
Khiêm nhu, đơn giản, thanh bần hy sinh
Càng đông bầu khí gia đình
Bớt phần thân mật, thường tình vậy thôi
Anh em khắp chốn mọi nơi
Trở về quê mẹ, thảnh thơi hội đồng
Anh em khi đã tới đông
Chia nhau cắm trại quanh trong ngọn đồi
Mái che bằng chiếu tạm thời
Miễn sao có chỗ nghỉ ngơi đây mà
Hay che bằng lá sơ qua
Chung quanh nhà nguyện thật là tự nhiên
Tuyệt vời như cảnh thần tiên
Đúng mùa nắng ấm trở nên dễ dàng
Chặt cây làm trại vội vàng
Kẻ thì dựa cảnh địa đàng thiên nhiên
Cỏ rơm, làm chiếu làm mền
Gối bằng gỗ, đá cũng yên giấc nồng
Sau giờ, hội họp vừa xong
Anh em tản bộ vào trong núi đồi
Kẻ đi người lại liên hồi
Chìm trong thinh lặng, đứng ngồi gẫm suy
Chuyện rằng có vị Hồng y
Đấng hằng bảo trợ phù trì dòng ta
Ngài từ Pé-ron-si-a
Thường hay tới sống chung hòa cùng anh em
Tới nơi, cởi bỏ áo xiêm
Tháo giày, xuống ngựa trở nên nghèo nàn
Đơn sơ khiêm tốn vẹn toàn
Hòa đồng nếp sống mọn hèn Phan sinh
Phan-xi-cô, lại biện minh
Những điều Chúa hứa mới là trọng thay
Chúng ta chịu khổ đời nay
Nhưng phần vinh phúc mai ngày vô song
Phan-xi-cô vẫn phục tùng
Vâng lời Giáo hội kính tôn hết lòng
Dạy cho con cái biết đường
Tương thân, tương ái, mến thương mọi người
Chịu bao nghịch cảnh ở đời
Vượt qua gian khổ ở nơi thế trần
Tinh thần nghèo khó, thanh bần
Hoàn toàn phó thác bản thân cho người
Ngài còn khuyên dạy nhiều lời
Chớ nên lo lắng tới nơi ăn dùng
Tin vào lòng Chúa quan phòng
Chuyên tâm cầu nguyện, cậy trông hết mình
Ở đây có thánh Đa-minh
Góp phần xây dựng, phê bình chúng ta
Anh em liều lĩnh quá đà
Thiếu phần chuẩn bị, phòng xa thông thường
Thế nhưng Thiên Chúa cảm thương
Đứa con thơ bé tựa nương vào Người
Ngài không hề nỡ bỏ rơi
Soi lòng dân chúng khắp nơi, quanh vùng
Đua nhau tiếp tế thức dùng
Ngựa xe rầm rộ ung dung chở về
Khăn bàn, dao muỗng bộn bề
Bánh mì, bánh sữa ba tê, rượu nồng
Có nhiều bá tước, quận công
Với hàng hiệp sĩ tới cùng giúp tay
Dọn bàn trang trí suốt ngày
Giúp công, góp của trình bày món ăn
Thấy bao sự kiện như trên
Đa-minh thú nhận nói lên sự tình
Sự liều lĩnh của Phan-sinh
Là đường dẫn tới trọn lành khôn ngoan
Rằng ngài phó thác hoàn toàn
Vào tay chính Đấng đầy tràn quyền năng
Đa-minh quyết chi noi gương
Con người rồ dại, hiến dâng sống nghèo
Bởi lòng sốt mến dâng cao
Tinh thần đền tội tùy theo mỗi người
Thường mong áo nhặm suốt đời
Dây gai, vòng sắt chẳng rời bản thân
Hại cho sức khỏe vô ngần
Phan-xi-cô cảm thấy cần nói ra
Anh em phạt xác quá đà
Hại cho sức khỏe, nên cha dùng quyền
Thâu hồi dụng cụ nói trên
Đem ra thiêu đốt ngay liền đi thôi
Sau khi đã đốt xong rồi
Hội đồng bế mạc, mọi người chia tay
Trở về công việc hằng ngày
Tinh thần truyền giáo hăng say tuyệt vời
Rảo khắp bốn bể chân trời
Rao truyền lời Chúa, chúc lời bình an

Bước trưởng thành

Ngay sau công nghị La-tran
Thì dòng Hèn mọn được ơn trưởng thành
Từ nay có một gia đình
Có riêng bản luật nghiêm minh chỉnh chàng
Kèm theo sắc dụ Giáo hoàng
Giáo tiều công nhận, sẵn sàng đổi thay
Không còn sống mãi cái ngày
Hồn nhiên, đơn giản như thời sơ khai
Tăng thêm lao khổ cho ngài
Sinh thành ra nó, suốt đời yêu thương
Gia đình Hèn mọn thêm đông
Khắp cùng đất Ý, nếu không duy trì
Giờ đây cần phải xét suy
Tổ chức cơ cấu, tinh vi vững vàng
Thích nghi đời sống rõ ràng
Bản luật sơ khởi, gồm bằng Phúc âm
Luật điều dạy dỗ anh em

Con đường lý tưởng, cung chiêm Chúa Trời
Tinh thần nghèo khó cao vời
Hoàn toàn phó thác, sống đời hiến dâng
Không còn đáp ứng số đông
Nên cần thay đổi nội dung hợp thời
Dòng nay tiếp đủ hạng người
Bình dân, quí phái hiện thời đây chăng
Thành phần thế giá cao sang
Ở trong xã hội quyền năng có thừa
Nếu là giữ nếp cũ xưa
E rằng không hợp, khó mà thích nghi
Làm sao có thể duy trì
Đức nghèo trần trụi, thời kỳ xưa kia
Như thời Póc-tion-cu-la
Đem vào áp dụng thật là khó thay
Nên ngài nghĩ đến tương lai
Để cho bản luật đổi thay ít điều
Nhưng không phản bội đức nghèo
Hầu mong đáp ứng số nhiều anh em
Những gì cắt xén nói trên
Ngài rất đau xót, cho nên kéo dài
Mãi cho khi đến, vào thời
Hội đồng tu nghị tới nơi mới là (tu nghị năm 1217)
Duyệt xong hai điểm, đưa ra
Hiến chương chấp thuận thông qua thi hành
Phân chia các tỉnh, giới ranh
Tiên bề sinh hoạt riêng mình dài lâu
Khắp cùng các nước Á âu châu
Mở mang cơ sở bắt đầu, từ năm
Một hai, mười bảy, nói trên
Thì dòng Hèn mọn tiến lên con đường
Chia thành từng tỉnh, đơn phương
Tỉnh dòng hoạt động theo cương giới mình
Vấn đề liên đới gia đình
Tỉnh dòng trực tiếp, đệ trình trung ương
Vai trò Tỉnh vụ cha chung
Chăm lo thăm viếng, khắp cùng đó đây
Tinh thần huynh đệ, cao dày
Coi như bình đẳng, không ai cha, thầy
Nói lên sắc thái trên đây
Của dòng Hèn mọn tuyệt vời bình dân
Đặt mình nhỏ bé thấp hèn
Được làm tôi tớ, phục quyền tha nhân
Dòng đang kêu gọi anh em
Xung phong truyền giáo, lập nên phái đoàn
Đi sang các nước lân bang
Tinh thần, truyền giáo sẵn sàng ra đi
Không mang tiền túi, bao bì
Không xin ủy nhiệm, thư chi giáo quyền
Mang theo thiện chí, đức tin
Với hàng dũng cảm hy sinh nghèo hèn
Phan-xi-cô bảo anh em
Những điều trở ngại kề bên đường đời
Ra nơi đất khách quê người
Vấn đề ngôn ngữ, đồng thời thói quen
Một trong tục lệ nhỏ nhen
Mà chưa am hiểu, gây nên khó lòng
Anh em tình nguyện vẫn đông
Đi gieo Lời Chúa khắp cùng dân gian
Đoạn ngài chúc phúc cầu an
Cho đoàn dũng cảm, chu toàn lời thiêng
Sau ngày tu nghị, vừa xong
Phan-xi-cô mới đi cùng Mát-xê
Đi sang nước Pháp, ngoại quê (quê ngoại của Phanxicô)
Cha con rảo bước đi về Bắc phương (phương bắc)
Khi vừa đến tận đầu làng
Cũng vừa đúng bữa, lại càng đổi thay
Cha con vào để ăn mày
Mát-xê cao lớn bảnh trai, được nhiều
Phần ngài chẳng được bao nhiêu
Một vài mẩu bánh xem chiều cứng đơ
Dắt nhau ra tận ngoại ô
Đến nơi tảng đá, bên bờ suối trong
Cha con dọn bữa vừa xong
Phan-xi-cô thấy ở trong giỏ ngài
Bánh thừa, bơ thải mà thôi
Nên ngài hí hửng cất lời nói ra
Cao lương mỹ vị, cả mà
Cao lương mỹ vị, đâu ta đáng dùng
Lời ngài nói thế vừa xong
Mát-xê bất mãn, lạnh lùng nói ra
Cao lương mỹ vị gì cha
Ăn mày như thế đã là tổn thương
Mà cha còn nói cao lương
Không bàn, không ghế, ngồi đường chẳng khăn
Không ly, dao chén, muỗng xiên
Cũng không nhà cửa, ở bên suối này
Không còn tớ gái, tớ trai
Kẻ hầu người hạ, chẳng ai nể vì
Bần cùng đế thế còn gì
Đáp lời, ngài nói chính vì nghèo thay
Nên cha mới nói điều này
Cao lương mỹ vị ở đây con à
Người đời tháo vát xông pha
Mấy ai đã được như ta hưởng dùng
Bàn cơm do Chúa quan phòng
Bánh là của thí ta không lo gì
Bàn là phiến đá phẳng lì
Nước là dòng suối cực kỳ trong veo
Còn gì hơn nữa con nào?
Nên cha tha thiết ước ao thật tình
Anh em cũng hãy nhiệt thành
Xin ơn nghèo khó cho mình mãi thôi
Sau khi thông cảm nhau rồi
Cha con dùng bữa, thảnh thơi ngon lành
Uống nguồn suối nước trong xanh
Cha con vui vẻ tiến nhanh trên đường
Mát-xê cảm thấy lạ thường
Thấy ngài nhảy nhót không ngừng, say sưa
Và cùng ca ngợi, ngợi ca
Muôn màu vẻ đẹp, hương hoa nàng nghèo
Nhiệt tình truyền giáo biết bao
Trên đường sang Pháp mang theo trong lòng
Bao nhiêu hy vọng thành công
Thế nhưng ngược lại, ngài không được gì
Đến nơi gaëp vị Hồng-y
Hu-go⁽⁷⁾ khâm sứ đến đây tức thời
Ngài đang phát động kêu mời
Nguyện quân Thánh giá mọi người tham gia
Phong trào thánh chiến đấy mà
Cứ theo thường lệ người ta tỏ tình
Kính tôn Giáo hội hết mình
Phan-xi-cô đến bái trình Hồng-y
Đấng hằng bảo trợ phù trì
Của dòng Hèn-mọn, khác gì cha chung
Phan-xi-cô vẫn hết lòng
Kính yêu vâng phục người trong mọi bề
Hồng-y luôn vẫn chở che
Giúp ngài thoát cảnh éo le gia đình
Của dòng Hèn-mọn phát sinh
Gay go khó xử, hiện tình vượt qua
Nhờ vào đức độ tài ba
Hồng-y Giám mục (Os) ti-a đương thời
Khôn ngoan trí tuệ cao vời
Cánh tay đắc lực của ngôi Giáo hoàng
Biệt tài giao thiệp song phương
Đương đầu với những lập trường đôi bên
Giữa hàng Giáo phẩm, chính quyền
Tài năng, đạo đức, nhân hiền xứng ngôi
Ngài hằng che chở nhóm người
Anh em đền tội suốt đời chứ sao
Đến xin phê chuẩn sống nghèo
Với bao bước tiến tiếp theo lâu dài
Hồng-y góp ý khuyên ngài
Không nên xa Ý vào thời này đây
Ngài không đồng ý điều này
Thế nhưng ngài vẫn vâng lời Hồng-y
Trở về nước Ý tức thì
Rồi cho người khác ra đi thế ngài
Pa-ci-fíc được kêu mời
Dẫn đầu sang Pháp, nhóm người thừa sai
Anh là thi sĩ biệt tài
Được vua khen thưởng vào thời thi thơ
Nhà vua ban tặng vòng hoa
Cho người đoạt giải tài ba tuyệt trần
Một hôm thăm viếng, người thân
Ở trong đan viện chị em sống nghèo
Thoạt nghe tiếng giảng dâng cao
Của chàng thi sĩ sống nghèo hát rong
Nhà thơ đô thị mủi lòng
Bị chàng thi sĩ hát rong chiêu hồi
Gieo vào lòng dạ con người
Lời thiêng cảm hóa, tuyệt vời vô song
Sau khi nghe giảng vừa xong
Pa-ci-fíc đến, tỏ lòng phục linh
Xin ngài chỉ giáo cho mình
Phan-xi-cô đã diễn giải chân tình
Nhận ra vẻ đẹp thần linh nhiệm mầu
Cuộc đời rao giảng tình yêu
Làm tôi Thiên Chúa cao siêu tuyệt vời
Giã từ thi bá một thời
Xin mang chiếc áo làm người tu sinh
Để cùng dâng hiến đời mình
Ngợi ca Thiên Chúa hiển vinh muôn đời
Năm năm ơn gọi theo Người
Thuộc dòng Hèn-mọn, suốt đời hy sinh
Bấy giờ cha thánh cử anh
Cầm đầu một nhóm nhiệt thành xuất dương
Đi sang nước Pháp lập dòng
Vào nơi đô thị lẫy lừng xa hoa
Kinh đô hoa lệ, thướt tha
Nghìn năm văn vật, đó là Ba-lê
Tới nơi vấp phải trăm bề
Người ta ghép tội, thuộc bè Al-bi (Albigeois)
Anh em lẩn tránh, trốn đi
Trốn vào tu viện Đơ-ni một thời (Deninô)
Tránh cơn bắt bớ liên hồi
Bàn tay cứng rắn đương thời cực đoan
Muốn xin được phép bảo toàn
Giảng ơn đền tội cho dân, sống nghèo
Phải trình bản luật kèm theo
Lên tòa Giám-mục Giáo tòa, Ba-lê
Giáo sư thần học, chuẩn phê
Xét rằng bản luật chỉnh tề thẳng ngay
Về luân, tín lý cả hai
Bảo toàn phù hợp không sai sót gì
Anh em vẫn bị nghi kỳ
Vẫn còn theo dõi hành vi mỗi người
Muốn cho biết họ là ai
Nên tòa Giám mục, mới sai phái người
Đi sang La-mã tức thời
Điều tra cho biết nhóm người này đây
Mặc dầu tòa thánh trả lời
Anh em Hèn-mọn, thuộc người As-si
Giáo hoàng ban phép sai đi
Rao truyền lời Chúa, thực thi ý Người
anh em vẫn bị dể duôi
Chính quyền, Giáo phẩm đồng thời giáo dân
Thảy đều nghi kỵ chưa yên
Giáo dân hất hủi, chính quyền hoài nghi
Sau cùng bị đuổi ra đi
Lang thang khắp chốn cực kỳ tang thương
Ba năm vất vưởng khôn lường
Bấy giờ Giáo hội cảm thương tôi hiền
Mới ban sắc chỉ ưu tiên
Anh em trực thuộc Giáo quyền trông coi
Dưới hình bảo trợ trên đây
Anh mới có cơ may sinh tồn
Ở trên đất Pháp bình yên
Từ nay mới được hưởng quyền tự do
Thi hành sứ mệnh tông đồ
Rao truyền Lời Chúa xuống cho mọi người
Những ngày gian khổ qua rồi
Giờ đây mới được nghỉ ngơi yên hàn
Hầu xây cơ sở bình an
Ở trên đô thị đầy tràn tương lai
Là nơi phát xuất nhân tài
Văn chương, khoa học, sau này dòng ta
Có nhà thần học Bơ-na (Bônaventura)
Ro-ger, Dun-cốt, với là Oác-cam
Ở đây chỉ có nêu lên
Tượng trưng vài vị, đương nhiên còn nhiều

Các nước khác

Nhóm đi nước khác, buổi đầu
Cũng không may mắn, thảy đều khó khăn
Vài nơi được sự ủi an
Người ta đón tiếp nồng nàn, mừng vui
Thế nhưng hầu hết các nơi
Anh em bị đuổi như người gian phi
Luật dòng đã được chuẩn y
Nhưng không sắc chỉ, kèm ghi chứng bằng
Dân thì họ chẳng hài lòng
Về phần giáo sĩ lại càng nghi nan
Anh em gặp phải khó khăn
Ngay trên đất nước Tây-Ban-Nha này
Anh em vẫn bị tẩy chay
Nghi ngờ xua đuổi nhiều ngày lang thang
Sau cùng Hoàng hậu cảm thương
Bà là Hoàng hậu triều vương Al-phon-(sô)
Bà hoàng nhìn thấy anh em
Là người chân thật, bà liên tiếp thu
Anh em là những chân tu
Nên bà kính mến, hộ phù chở che
Nhờ bà can thiệp mọi bề
Anh em giảng dạy, chỉnh tề bình an
Lập nên tu viện Lis-bon
Gui-mar-rens, với Len-quer, xứ này
Nhóm sang các nước Á âu tây
Đức, Hung gặp phải đắng cay ê chề
Người ta chế nhạo cười chê
Cho là một nhóm chuyên nghề ngao du
Giả hình đội lốt thầy tu
Kiếm ăn vơ vẩn, chu du khắp vùng
Có khi bị lột áo dòng
Đánh đòn, đuổi, mắng mà không tiếc lời
Nhóm sang nước Đức hỡi ôi
Anh em chỉ biết trả lời rằng “dạ”
Lời này có nghĩa vâng à
Nếu ai có hỏi đều là thưa vâng
Có người lại hỏi các ông
Thuộc bè rối đạo phải không? Trả lời
Các ông chỉ biết dạ thôi
Tiếng đồn lan rộng khắp nơi trong vùng
Nhóm người rối đạo đây chăng?
Đuổi ra khỏi Ý, tràn sang đấy mà
Chính quyền bắt nhốt điều tra
Đánh đòn tàn tệ, thật là tang thương
Công lao vất vả trăm đường
Lại không kết quả, như công dã tràng
Rút lui về Ý cho xong
Để chờ dịp khác hầu mong dễ dàng
Vài năm sau đó lân bang
Thảy đều hành giáo mở mang chu toàn
Tổ chức hoàn bị tốt hơn
Thì ta sẽ thấy anh em sau này
Đi sang hái quả, tốt sai
Công gieo thất bại nhóm người đầu tiên
Kẻ gieo người gặt đương nhiên
Mồ hôi, nước mắt xây nên cộng đoàn
Tiếp theo sau một thời gian
Các vùng văn hóa, Ba-lan, Na-uy
Đức, Sla (ves) với Lỗ-ma-ni
Anh em Hèn mọn thực thi chương trình
Khắp trong các tỉnh thị thành
Chúng ta nhìn thấy bức tranh mọn hèn
Những ngôi tu viện mọc lên
Khắp trên tất cả mọi miền đông tây
Phỏng theo sử liệu trên đây
Ê-li (a) là một vị thầy thông minh
Hội dòng đề cử, gởi anh
Lập dòng Hèn mọn tại thành Sy-ri (a)

Riêng về Anh quốc hẹn kỳ
Sau đấy mới cử người đi nước này
An-nhen-lô với vài thầy
Anh em may mắn sang đây dễ dàng
Riêng về công việc lập dòng
Cũng như rao giảng, thong dong đề huề
Thảy đều trôi chảy mọi bề
Cho dòng Hèn mọn chỉnh tề tiến nhanh

Chương VI: THỰC HIỆN MỘNG THỪA SAI; GIỮ VỮNG LÝ TƯỞNG

Sau khi các tỉnh thịnh hành
Thì đây ảnh hưởng Phan-xi (cô) giảm dần
Lý do lý tưởng thanh bần
Các nhà phục vụ thuộc phần thượng lưu
Muốn ngài nhân nhượng ít điều
Về phần nghèo khó, thảy đều ước ao
Rộ lên như một phong trào
Phê bình, chỉ trích gắt gao nặng nề
Anh em thiếu thốn mọi bề
Bần cùng vô sản não nề lầm than
Tinh thần phó thác hoàn toàn
Không là thực tế, khôn ngoan chút nào
Nghiêng về lý tưởng quá cao
Lơ là bổn phận, nhãng sao thực hành
Nhìn về quá khứ xét mình
Anh em xuất ngoại, quá trình ra sao?
Muốn ngài châm chước phần nào
Con đường lý tưởng khó nghèo trên đây
Ngõ hầu cải tổ đổi thay
Thích nghi, đổi mới hợp thời đại nay
Anh em hiện diện nơi đây
Cùng đồng lý tưởng với ngài còn đông
Quyết tâm giữ vững lập trường
Khó nghèo trần trụi, chẳng nhường bước đâu
Giữ nguyên nếp sống thuở đầu
Không hề nhượng bộ, trước sau trọn niềm
Đôi bên xung khắc ngấm ngầm
Đến ngày tu nghị, bất thần lộ ra
Anh em cấp tiến, thiết tha
Đòi xin cải tổ đưa ra phê bình
Một vài khuyết điểm điển hình
Qui cho lý tưởng quá trình gây nên
Ngài liền phản bác điều trên
Với cùng một nhóm anh trung thành
Thảy đều nhất trí đồng thanh
Quyết tâm bảo vệ hết mình không thôi
Nhóm kia sai phái người đi
Thỉnh cầu ý kiến Hồng-y, nhờ ngài
Đến nơi can thiệp, gặp lời
Hông-y đã muốn thế rồi từ lâu
Nhưng không đơn giản vậy đâu
Anh em thuộc nhóm khởi đầu thủy chung
Với Bà Chúa họ hết lòng
Hồng y chiếu đến cùng Phan sinh
Khuyên ngài nhân nhượng, vì tình
Để cho hòa khí gia đình bằng yên
Nhưng ngài khẳng định nói lên
Tinh thần nghèo khó ưu tiên hàng đầu
Bấy giờ hai vị dắt nhau
Ra nơi tu nghị, khổ đau dường nào
Giờ ngài cất tiếng nghẹn ngào
Nói cùng chư vị với bao nỗi lòng
Anh em nên biết cho rằng
Con đường tôi chọn là đường Chúa đi
Là đường nghèo khó hàn vi
Là đường hèn mọn thực thi ý ngài
Xưa kia Chúa đã đi rồi
Chính Ngài Mạc khải cho tôi điều này
Nên tôi không thể đổi thay
Quyết tâm theo đuổi, từ nay đến cùng
Chớ nên so sánh luật dòng
Á âu tinh, Biển đức, họ không là mình
Bởi vì Thiên Chúa nhân lành
Muốn ta thực hiện, sống thanh nghèo hèn
Anh em ai muốn khôn ngoan
Theo đường khôn khéo thế gian phàm trần
Sẽ là chuốc họa vào thân
Của cơn giận Chúa, xuống dần vào lưng
Giờ cơn thịnh nộ bừng bừng
Như là lửa đốt cháy nung lòng ngài
Ngài như, nài nẳng kêu mời
Mọi người khiếp sợ, bi ai lạ thường
Thảy đêu vừa sợ, vừa thương
Anh em cấp tiến, cũng nhường bước lui
Hồng y lương đống cao vời
Ngài cùng nhượng bộ trước lời Phan-xi-cô
Lời ngài như một tiên tri
Còn đang truyền lệnh uy nghi tuyệt vời
Bảo Léô chép lại mấy lời
Nguồn vui tuyệt đối của ngài nêu lên
Đó là chịu đựng gian truân
Chịu bao đau khổ vào thân con người
Mà không oán trách một lời
Mới là tuyệt đối cao vời niềm vui
Phan-xi-cô, chấm dứt lời
Qua bài giảng giải của ngài nêu lên
Các ơn Thiên Chúa thông ban
Thì ơn chịu đựng gian nan vì Người
Là ơn cao trọng tuyệt vời
Qua câu kết luận của ngài đẹp thay
Có hai khuynh hướng trên đây
Nhóm thì muốn được đổi thay ít nhiều
Về phần nghèo khó, quá siêu
Nhưng ngài nhấn mạnh về điều ưu tiên
Chính ơn kêu gọi anh em
Là ơn Hèn mọn, đương nhiên sống nghèo
Tuy ngoài nhượng bộ tuân theo
Nhưng lòng họ vẫn đuổi đeo lập trường
Chờ ngày thuận tiện quật cường
Hầu mong thắng thế theo đường đổi thay
Tuy rằng tu nghị năm nay
Có nhiều ý kiến, đổi thay bất đồng
Ở trên quan điểm lập trường
Thế nhưng tu nghị thành công rõ ràng
Như là quyết định lập dòng
Sai người đi giảng các cùng Aâu-Châu
Cử anh Ju-liô dẫn đầu
Nhóm sang Tu-nít (ie) Phi Châu khởi hành
Nhóm đi Ma-rốc, thì anh
Va-ta (li) bị bệnh phải đanh rút lui
Ber-na-đô, thế đi thay
Phan-xi-cô với một vài anh em

Quốc vương Ai-cập

Sẽ sang Ai-cập, cho nên
Ngài cần ủy nhiệm, giáo quyền hẳn hoi
Tức quyền quản trị thay ngài
Cho anh phó Tổng trông coi hội dòng
Số đi Ai-cập quá đông
Nên thuyền thiếu chỗ, chở không hết người
Giờ ngài chẳng biết chọn ai
Phải nhờ em bè chỉ thay cho ngài
Anh em trong nhóm mười hai
Cùng đi truyền giáo tới nơi chiến trường
Đoàn quân thập tự xung phong
Còn đang chuẩn bị tấn công quân Hồi
Phan-xi-cô được sáng soi
Phen này cuộc chiến sẽ rồi bị thua
Nên ngài gợi ý thiết tha
Không nên khởi chiến, nhưng mà ai nghe
Sau khi chiến bại nặng nề
Cho quân thập tự, ê chề thảm thương
Giờ ngài chuẩn bị lên đường
Hầu mong gặp được Quốc vương đạo Hồi
Ra đi gieo vãi Nước Trời
Như chiên giữa sói, như mồi thơm ngon
Mọi người ngăn cản, khuyên can
Anh em tín thác hoàn toàn, ra đi
Tới nơi ranh giới, biên thùy
Quân canh Hồi giáo đang đi tuần phòng
Họ liền bắt trói, hành hung
Đánh đòn, tra tấn vô cùng dã man
Anh em chịu mọi gian nan
Vì lòng mến Chúa, đành cam chịu mà!
Phần ngài chỉ biết, nói ra
Sol-da, Sol-da nghĩa là Quốc vương
Tưởng rằng sứ giả đối phương
Phái sang thương thuyết chiến trường, cho nên
Họ liền dẫn tới cấp trên
Chỉ huy quân đội xét xem tỏ tường
Anh em bày tỏ lập trường
Muốn xin bái kiến Quốc vương nước này
Họ liền dẫn độ tới ngay
Phan-xi-(cô) khiêm tốn trình bày ước mong
Chúng tôi muốn được Quốc vương
Ban cho truyền đạo tình thương Nước Trời
Kêu mời dân nước của ngài
Trở về với Chúa, Chúa Trời muôn dân
Theo lời thỉnh nguyện nói trên
Anh em có thể trở nên chứng hùng
Nhận cành thiên tuế huy hoàng
Thế nhưng ngược lại, hãy còn xa xôi
Quốc vương ngỏ ý muốn mời
Anh em lưu lại một thời ở đây
Vì lòng ưu ái của người
Phan-xi-cô hứa nhận lời được thôi
Nếu ngài trở lại đạo Trời
Với cùng dân nước của ngài, thì đây
Chúng ta thử nghiệm thế này
Đốt lên đống lửa, hai người nhảy vô
Tôi, cùng tư tế nhà vua
Nếu ai không chế, tức là đạo ngay
Quốc vương từ chối điều này
Bảo rằng dân trẫm không ai, dám rời
Thế tôi tình nguyện mình thôi
Nếu tôi không cháy, xin ngài biết cho
Rằng là đạo Chúa Ki-tô
Mới là đạo thật, chính do bởi trời
Quốc vương hòa nhã trả lời
Trẫm không thể bỏ đạo thời cha ông
Mà theo đạo khác, lại không
Bị dân nổi loạn, khôn cùng tai ương
Phan-xi-(cô) biết ý Quốc vương
Nên đành bái ta lên đường cáo lui
Quốc vương mời gọi mọi người
Anh em ở lại một thời tại đây
Như là thượng khách nước này
Thế nhưng chẳng được, nên ngài lệnh ban
Quân nhân hộ tống anh em
Vượt qua chiến tuyến, an toàn hồi hương
Với bao tặng phẩm Quốc vương
Phan-xi-cô nhận chiếc sừng mà thôi
Như là bảo vật của ngài
Để làm kỷ niệm muôn đời, đôi bên
Về sau chiếc sừng trở nên
Tù và triệu tập nhân dân của ngài
Giã từ vương quốc nước Ai
Trở về luyến tiếc con người hào hoa
Biết tìm sự thật, chính ta
Đâu là giá trị, đâu là hư vong
Nhưng con bận bịu quyền năng
Nên chưa được phúc, theo đường chính trung
Là đường sự thật, vinh quang
Đường đưa dẫn tới thiên đàng hiển vinh
Anh em gây được cảm tình
Nhưng chưa đạt được phúc linh, nhất tề
Là đưa Hồi giáo trở về
Với cùng Thiên Chúa Gia-vê nhân lành
Ít ra đổ được máu mình
Để làm nhân chứng trung thành hy sinh
Trở về giảng giữa quân binh
Đến khi họ hạ được thành địch quân

Tin vui

Ghé qua thành thánh Gia-an
Lòng ngài phấn khởi hỷ hoan vui mừng
Thấy dòng phát triển không ngừng
Anh em thuộc tỉnh, Tỉnh dòng Sy-ri(a)
Dưới quyền lãnh đạo Ê-li(a)
Một người tài giỏi, cực kỳ thông minh
Phan-xi-(cô) xin được thông hành
Nhờ lời can thiệp chân thành Quốc vương ⁽⁸⁾
Đi sang thánh địa hành hương
Tiếc thay sử liệu lại không tường trình
Biết rằng ngài đến châu thành
Quê hương Cứu Chúa nhân lành tối cao
Nhóm đi Ma-rốc tiếp theo
Anh em đã đổ máu đào hy sinh
Để làm nhân chứng đức tin
Năm anh tử đạo đầu tiên hội dòng⁽⁹⁾
Đến nơi rao giảng Tin Mừng
Cho người Hồi giáo tại vùng Sê-vin(le)
Anh em bị bắt giải đi
Nộp cho vua họ tức thì đó ngay
Nhà vua liền hỏi là ai
Anh em đáp lại một lời như sau
Chúng tôi tất cả với nhau
Là người công giáo, thuộc triều Rô-ma
Đến xin quí vị cải tà
Trở về với Chúa, Chúa là Giê-su
Nhà vua ra lệnh như sau
Hãy đem tất cả chém đầu đi thôi
Thế nhưng vua thấy mọi người
Đã không còn sợ, lại vui nữa là:
Ong liền đổi ý đưa ra,
Bạc vàng dụ dỗ, nhưng mà chẳng lay
Giờ vua trục xuất họ đi
Anh em vẫn trốn ở lì lại đây
Xông vào đền thánh đạo Hồi
Công khai rao giảng các lời Phúc Âm
Bị người bắt trói giam cầm
Anh em chịu đựng, âm thầm hiến dâng
Sau cùng giải nộp Quốc vương
Nhà vua cho chọn hai đường tùy nghi
Một là về Ý ngay đi
Hai là đày ải tức thì chẳng dung
Anh em đáp lại là không
Chúng tôi chưa được hồi hương, bởi vì
Chưa tròn sứ mệnh được chi
Lời nguyện tử đạo còn ghi nét hồng
Anh em tay trói, cổ gông
Ao quần tơi tả chân không dép giày
Người ta dẫn độ đi ngay
Đem sang Ma-rốc trong ngày đó thôi
Anh em vừa đến tận nơi
Họ liền lột áo, trói người dẫn qua,
Nộp cho tổng trấn điều tra
Trấn quan hỏi, chúng mày là ai?
Anh em khiêm tốn trả lời
Chúng tôi tất cả năm người Phan sinh
Được sai đi giảng Tin Lành
Kêu mời tất cả chúng sinh trên đời
Trở về chính lộ mà thôi
Tức đường sự thật, tuyệt vời thẳng ngay
Hỏi rằng đường thật, nào đây?
Ô thô đáp lại, hát ngay một bài
Hát kinh tin kính thật hay
Hát và giải thích trình bày từng câu
Vừa nghe vài đoạn khởi đầu
Ong liền quát mắng, thảy đều quỉ ma
Bày trò lừa dối người ta
Ong giao cho lính đem ra thi hành
Suốt đêm chịu mọi cực hình
Đánh đòn đẫm máu, thân mình tái tê
Buộc dây vào cổ kéo lê
Kéo trên gạch ngói, rách toe từng đường
Đổ dầu⁽³⁾82 vào chỗ vết thương
Làm cho đau rát, khôn lường xót xa
Rạng ngày tổng trấn điệu ra
Hỏi còn khinh dể Cô-ran đạo Hồi
Anh em đáp lại một lời
Phúc Âm mới thật mà thôi thưa ngài
Trấn quan lên mặt đáp lời
Thì ta lên án các ngươi tử hình
Anh em đáp lại chân thành
Về phần thể xác, thân hình chúng tôi
Thuộc quyền tổng trấn đó thôi
Còn hồn tôi lại thuộc nơi Chúa Trời
Nghe xong tổng trấn sai người
Đem gươm ra chém tức thời đó ngay
Trước bao thuộc hạ quan cai
Anh em kết liễu một đời tôi trung
Để làm nhân chứng Tin Mừng
Năm người tử đạo anh hùng nói trên
Khi ngài nghe biết được tin
Ngài rất phấn khởi reo lên một mình
Đội ơn Chúa Cả Thiên Đình
Dòng nay đã có năm anh hèn mọn
Đó là quà tặng đầu tiên

Tin buồn

Tin vui chưa trọn, tin buồn tới nơi
Một anh trốn đến Sy-ri-(a)
Kể cho ngài biết những gì xảy ra
Các ngài phục vụ ở nhà
Đổi thay, cải tổ quá đà thôi
Không còn nghèo khó nữa rồi
Đưa Dòng hèn mọn, tới nơi chết dần
Anh em trung nghĩa đứng lên
Ngăn can, thì bị cấp trên loại trừ
Có anh đã phải vào tù
Đánh đòn, bị đuổi chẳng từ một ai
Anh em trốn tránh qua ngày
Lang thang, chui lủi đó đây thật là!
Phái anh tìm đến trình cha
Trở về cứu vãn Dòng qua đường cùng
Thoạt nghe anh kể vừa xong
Thì ngài cảm thấy cõi lòng nát tan
Biết rằng Chúa vẫn chưa ban
Phúc ơn tử đạo hãy còn xa xôi
Ngài còn thử thách liên hồi
Thấy bao thảm cảnh khúc nhôi đoạn trường
Ngài liền chỗi dậy hồi hương
Thấy bao thất bại trăm đường hoang mang
Vấn đề truyền giáo dở dang
Nhìn về nội bộ lại càng rối ren
Giờ ngài vội vã xuống thuyền
Tâm thần nặng trĩu, như lên đỉnh đồi
Nhìn sang truyền giáo vừa rồi
Thấy toàn thất bại liên hồi mãi thôi
Chuyến đầu đi chẳng tới nơi
Chuyến sau gây được ít người cảm thông
Ở đấy có vị quốc vương
Là vua Ai-cập, tỏ lòng kết thân
Mối tình giao hảo cá nhân
Nhưng chưa đạt được tinh thần Phúc-Aâm
Giờ ngài thỉnh vấn lương tâm
Thấy bao thất bại, thăng trầm liên miên
Xét về kết quả siêu nhiên
Không là trông thấy, làm nên bề ngoài
Cốt nơi giá trị cao vời
Tinh thần hòa giải lòng người cảm thông
Gieo nguồn ánh sáng Tin-Mừng
Vào nơi tăm tối, lạnh lùng u mê
Để đem tất cả trở về
Với nguồn ánh sáng tràn trề phúc linh
Ngài là sứ giả hòa bình
Của người công giáo, chân thành thiết tha
Kêu mời Hồi giáo giao hòa
Trở về với Chúa là cha nhân hiền
Được vua Ai-cập ưu tiên
Cùng nhau giao hảo trở nên thuận hòa
Ngài không chỉ trích người ta
Chủ trương tiêu diệt, mưu ma chẳng lầm
Biết rằng Hồi giáo quyết tâm
Lăm le tiêu diệt thành phần văn minh
La, Hy công giáo La-tinh
Chìm trong máu lửa, tan tành thẳm sâu
Phong trào thập tự Âu-châu
Tìm đường ngăn chận, ngõ hầu bảo an
Cũng vì hiểm họa nói trên
Đạo quân thập tự trở nên nhiệt thành
Phan-xi-cô vốn tự mình
Không xem dân ngoại, chung quanh là thù
Biết rằng chính Chúa Giê-su
Hy sinh cứu chuộc, tiếp thu mọi người
Vấn đề rao giảng Nước Trời
Tức là truyền giáo, tuyệt vời cao siêu
Phải bằng ý nghĩa tình yêu
Không là thông thái, biết nhiều, khôn ngoan
Nhưng là phó thác hoàn toàn
Tin vào sứ mạnh chứa chan Tin-mừng
Cậy vào ơn Chúa quan phòng
Hoàn toàn phó thác cậy trông, thôi mà.

Chương VII: BẢN LUẬT KHÔNG THÀNH

Vắng mặt thầy

Ngài đi truyền giáo phương xa
Gia đình hèn mọn ở nhà rối ren
Một cơn bão tố nổi lên
Nguyên do cải tổ gây nên bất hòa
Anh em cấp tiến thiết tha
Muốn Dòng đứng vững phải là đổi thay
Vấn đề nghèo khó trắng tay
Không là thích hợp, lâu dài được đâu
Phải cần châm chước ít nhiều
Ở trên lý tưởng cao siêu thanh bần
Anh em đi giảng phải nên
Học hành tín lý, chuyên cần Thánh kinh
Đời tu muốn được quân bình
An hòa thư thái yên lành chứ sao
Phải cần vật chất dồi dào
Cho hồn thanh thản, nâng cao tinh thần
Muốn đi truyền giáo yên hàn
Tránh điều trở ngại, thế gian thường tình
Phải xin sắc chỉ chứng minh
Giáo triều công nhận cho mình hẳn hoi
Luật, năm một hai trăm mười
Chỉ vài tính cách tạm thời châm ngôn
Sẽ không hội đủ ngọn nguồn
Để làm nền tảng mẫu khuôn cho Dòng
Dựa trên con số khá đông
Anh em khắp cõi các vùng Á, Á âu
Sẽ không tồn tại bền lâu
Cho Dòng bảo đảm về sau trường tồn
Anh em cấp tiến nêu lên
Những điều cải tổ ở trên không là
Thảy vô căn cứ đâu nha
Anh em lấy cớ đi ra giảng truyền
Hay làm công việc tay chân
Quá đà lặn lội, bản thân chẳng còn
Tí gì để được nói lên
Tác phong từ bỏ thế gian theo Người
Nhiêu anh ra sống giữa đời
Làm trò tiêu khiển cho người khinh chê

Khác nào như một anh hề
Giả điên, giả dại trăm bề nghênh ngông
Chịu nhục để được lập công
Đã đưa họ tới sống không điều hòa
Nhiều anh giao thiệp vào ra
Nơi hàng quyên quí, như là ân nhân
Có anh đi lại quen thân
Với cùng phụ nữ, chẳng cần đắn đo
Gio-an Nón, thật tự do
Chiêu hồi nam nữ, nhỏ to, trẻ già
Bệnh nhân phung hủi, bê tha
Lập thành một nhóm, bỏ nhà lang thang
Nay đây, mai đó nghênh ngang
Không còn chủ đích, rõ ràng bơ vơ
Bởi do cơ cấu thô sơ
Nội qui lỏng lẻo, hững hờ gây nên
Tin đồn Cha thánh qui tiên
Rằng ngài khuất bóng ở trên đất Hồi
Các ngài ấp ủ lâu rồi
Chờ ngày thuận tiện tức thời ra tay
Giờ ngài vắng mặt rồi đây
Chúng ta thực hiện hôm nay là vừa
Khi ngài trở lại cho dù
Muốn hay không muốn coi như đã rồi
Hiến chương mới, đã ra đời
Có nhiều chương mục, hẳn hoi đàng hoàng
Qui trình đời sống rõ ràng
Cá nhân, tập thể chỉnh chàng mẫu khuôn
Anh em thuộc một cộng đoàn
Chốn nơi nhất định chu toàn an ninh
Đi đâu phải có chứng minh
Bề trên cấp phát cho mình, cầm tay
Nhiều ngày kiêng thịt ăn chay
Túp lều xiêu vẹo được thay bằng nhà
Thành từng tu viện nguy nga
Nói về học viện ở Bô-lô-nha
Được ngài Tổng-cụ đứng ra
Thi công xây dựng ngôi nhà tuyệt xinh
Đáp lời thỉnh nguyện tốt lành
Anh em tu nghị đệ trình xin ơn
Giờ đây Tòa thánh thông ban
Cho nhiều ân huệ chu toàn đời tu
Ơn đi rao giảng, ngụ cư
Quyền đi hành khất, coi như thiết cầu
Thời gian chưa tới một năm
Mà dòng Hèn-mọn âm thầm đổi thay
Không còn lối sống xưa nay
Coi như quên lãng những ngày sơ khai
Nhóm còn trung tín với ngài
Đứng lên phản đối, công khai chối từ
Thảy đều bị họ khai trừ
Có anh bị đuổi cho dù là ai
Stê-pha-nô đã trình ngài
Hiến Chương đổi mới nhiều lời đổi thay
Nên ngài mới hỏi anh này
Theo Hiến Chương mới thì ngày hôm nay
Phải là kiêng thịt rồi đây
Xin anh góp ý cho hay làm gì?
Phê-rô đáp lại tức thì
Xin cha quyết định ngay đi được rồi
Vì cha mới có quyền thôi
Có quyền định đoạt không ai được quyền
Thế thì ta cứ tự nhiên
An dùng tất cả gì trên chiếu bàn
Của người ta dọn cho ăn
Chiếu theo lời của Phúc âm dạy mà

Ngày về

Xuống thuyền về lại quê nhà
Đem theo ba vị như Ca-ta-nê
Với cùng anh Xê-sai-ri(ô)
Sau cùng có cả Ê-li-a này
Ba nhà luật học trên đây
Có tài tổ chức, giúp tay, đỡ ngài
Họ là những bậc anh tài
Thông minh lỗi lạc, không ai sáng bằng
Giúp ngài chỉnh đốn hội dòng
Qua cơn khủng hoảng, thoát vòng rối ren
Thuyền vừa cập bến tại Ven(ise)
Cha con lên khỏi chiếc thuyền bình an
Anh em về trước với đoàn
Còn ngài nán lại thời gian nơi này
Nghỉ ngơi dưỡng sức ít ngày
Về bao công sức của ngài xưa nay
Dốc ra truyền giáo hết rồi
Coi như kiệt sức, trong thời gian qua
Ngài vừa về đến quê nhà
Chim trời nhảy múa hát ca đón mừng
Sơn ca bay lượn trên không
Líu lo trầm bổng du dương tuyệt vời
Phan-xi-cô thấy chim trời
Hát khen Thiên Chúa, vạn lời chúc vinh
Ngài liền đề nghị đọc kinh
Hợp cùng anh chị, nhiệt tình sơn ca
Tiếng chim reo hót, vang hòa
Oàn ào náo nhiệt, vọng xa tận trời
Phan-xi-cô bảo chim ơi
Chị em thông cảm tạm thời ngừng đi
Đàn chim vâng lệnh tức thì
Không còn ca hát, im xi như tờ
Cha con đọc hết các giờ
Lời kinh nhật tụng, tôn thờ ngợi khen
Truyện xưa chép lại có lần
Cha con đi bộ tới miền (Bô)-lô-nha
Phan-xi-cô mệt, thế là
Ngài không đi nổi phải cho cưỡi lừa
Còn thầy Lê-ô-nả-đô
Phải đi bộ trước, dắt lừa ngài đi
Lòng thầy suy nghĩ vân vi
Ở đời lắm chuyện lạ kỳ oái oăm
Trước đây thế giá đôi bên
Gia đình tôi chẳng hạ thân xuống mà
Giao lưu với họ, đâu nha!
Hôm nay tôi phải đi ra dắt lừa
Cho con Ber-na-đô-nê
Chuyện đời thay đổi não nề đắng cay
Phan-xi-cô hiểu ra ngay
Nên ngài tụt xuống, đồng thời nói lên
Phần anh thuộc hạng ưu tiên
Con nhà sang trọng cho nên mới cần
Cưỡi lừa mới hợp vĩ nhân
Con tôi đi bộ thì nên hơn rồi
Biết ngài hiểu thấu lòng người
Xét suy thầm kín mọi lời sâu xa
Nên anh hổ thẹn đứng ra
Gối quỳ xin lỗi với cha nhân hiền
Cha con thông cảm đôi bên
Cùng đi, vừa tới tại miền (Bô)-lô-nha
Phan-xi-cô biết được là
Anh em xây một ngôi nhà lớn sang
Để làm học viện huy hoàng
Ngài rất đau xót, nên không vào nhà
Lòng ngài đau khổ xót xa
Anh em phản bội bỏ qua nghèo nàn
Hôm qua Tổng-vụ Gio-an
Được ngài gọi đến hỏi han chỉnh tề
Nhận lời quở trách nặng nề
Rằng anh phá hoại mọi bề dòng tôi
Sao anh không biết điều này
Tôi cần câu nguyện mỗi ngày chuyên chăm
Hơn là học vấn uyên thâm
Là Dòng Hèn-mọn âm thầm khiêm ti
Ngài liền ra lệnh chuyển đi
Anh em ra khỏi tức thì, đi ngay
Cho dù đau ốm thì đây
Anh em khiêm hạ, trên tay từng người
Rồi ngài chúc dữ mấy lời
Cho anh Tổng-vụ, thế rồi rút lui
Anh em muốn được thu hồi
Những lời chúc dữ của ngài trên đây
Nhưng là quá trễ, thương thay
Chuyện rằng Tổng-vụ sau này thảm thương
Chết trong đau khổ lạ thường
Linh hồn gánh chịu tai ương ê chề
Tin cha thân mến trở về
Anh em lẩn trốn được nghe tin mừng
Cùng nhau chỗi dậy lên đường
Đón cha về lại trung ương, tức là
Nguyện đường Por-tion-cu-la
Anh em kể lại cho cha, am tường
Những ngày khốn khó thê lương
Khi cha đi vắng, tai ương vô cùng
Xin cha chớ có khoan dung
Thẳng tay trừng phạt, đứa khùng con điên
Đưa dòng trở lại thời gian
Khởi đầu ý nghĩ chu toàn Phúc-âm
Ngài cùng an ủi anh em
Chứ không tuyên bố gì thêm điều này
Ngài cũng chưa biết sao đây
Đưa dòng trở lại những ngày đầu tiên
Đều là một chuyện hão huyền
Ngài rất đau khổ buồn phiền đắng cay
Thế nào cũng phải đổi thay
Tránh sao khỏi phụ lòng nơi đức nghèo
Dung hòa cũng thấy cheo leo
Thấy mình bất lực, biết theo lối nào
Rồi đây dòng sẽ ra sao
Khi ngài khuất bóng, tương lai hội dòng
Nếu ngài giữ vững lập trường
Không sao tránh khỏi tang thương chia bè
Đưa dòng đến chỗ phái phe
Biến thành chia rẽ nặng nề rã tan
Ngài rất phiền muộn, lo toan
Nương mình vào Chúa, xin ơn phù trì
Ngài vừa ngủ thiếp ngất đi
Trong cơn chiêm mộng lạ kỳ xảy ra
Thấy mình như một mẹ gà
Thân hình nhỏ bé nhưng mà đàn con
Quá nhiều không thể phủ lên
Bởi vì cánh ngắn mà con lại nhiều
Biết mình nhỏ bé trăm chiều
Không sao gánh nổi mọi điều trên đây
Ngài liền chỗi dậy đi ngay
Đến cùng Giáo hội trình bày nguyên do
Giáo hoàng tiếp Phan-xi-cô
Hồng y giáo sĩ Hu-gô-li-nô
Giáo hoàng hứa sẽ ban cho
Để ngài bảo trợ chăm lo hội dòng
Hồng y triệu tập hội đồng (Tu nghị)
Giải hòa thu xếp nội trong mấy ngày
Phê-rô phó tổng từ nay
Gio-an (Nón) giải tán nhóm người bệnh phong
Trở về tu viện của dòng
Anh em cấp tiến sẵn sàng nhường ngôi
Phê-rô tài đức cao vời
Dung hòa, khiêm tốn, biết người biết ta
Giúp ngài chỉnh đốn ôn hòa
Đợi ngày tu nghị tới là êm xuôi
Đang đà xúc tiến khắp nơi
Bỗng nhiên Phó tổng bỏ ngài ra đi
Cái tang đau đớn khôn bì
Phê-rô ngã bệnh ra đi bất ngờ
Giờ ngài cần đến Phê-rô
Hơn bao giờ hết giúp cho hội dòng
Ngài đang hy vọng đợi trông
Vào nơi tài đức của ông đấy mà
Giúp phe cấp tiến ôn hòa
Bắt tay trở lại bỏ qua nghi ngờ
Phê-rô với Bê-na-đô
Hai con của Phan-xi-cô đầu lòng
Đã đặt nền móng cho dòng
Anh em Hèn mọn khởi công thuở đầu
Phê-rô tài đức thâm sâu
Có tài tổ chức ngõ hầu thành công
Ra đi mất mát cho dòng
Cánh tay đắc lực nay không sống còn
Phê-rô là một thánh nhân
Sau khi tạ thế thường ban ơn lành
Làm nhiều phép lạ điển hình
Cho nên dân chúng dân thành kéo nhau
Đến nơi mộ thánh khẩn cầu
Kẻ lành, người bệnh, ốm đau ra vào
Gây nên cảnh tượng ồn ào
Không còn yên tĩnh chút nào nữa thôi
Phan-xi-cô phải tới nơi
Để cung thương lượng vài lời cho yên
Thôi làm phép lạ cho yên cửa nhà
Xưa kia anh vẫn tỏ ra
Người con ngoan ngoãn vâng cha mọi lời
Nhưng nay anh đã về trời
Xin anh cũng hãy vâng lời của tôi
Ngừng ngay phép lạ đi thôi
Phê-rô vâng lệnh tức thời, thôi ngay
Tìm người kế vị, lên thay
Phan-xi-cô mới chọn thầy Ê-li (a)
Thầy là Tỉnh vụ Sy-ri (a)
Một người quan trọng, cực kỳ tài ba
Học luật tại Bô-lô-nha
Vào dòng một lúc với là anh Guy
Có tài điều khiển tinh vi
Giúp cho giáo tỉnh Sy-ri tăng cường
Thầy là nhân vật phi thường
Nghiêm nhặt ngay thẳng chẳng nhường bước đi
Quyết tâm thực hiện những gì
Mà mình đã định thực thi ngay liền
Tinh thần kiên quyết nói trên
Vượt qua trở ngại tiến lên không ngừng
Vấn đề truyền giáo của dòng
Gởi người đi khắp từ đông sang đoài
Ra đi gieo vãi Nước Trời
Không mang hai áo như lời Thánh Kinh
Nâng cao trình độ học hành
Ngõ hầu đáp ứng chương trình đề ra
Thầy không ngần ngại tham gia
Chương trình Giáo hội thông qua mọi điều
Là phần cai trị Giáo triều
Vua quan các nước thảy đều kết thân
Vua Hung-gia-lợi ưu tiên
Gây tình kết nghĩa trở nên rỡ ràng
Tặng thầy chiếc bát bằng vàng
Nối tình giao hảo, rõ ràng đôi bên
Âu châu các nước trong miền
Tỏ lòng khâm phục thầy, luôn trọn niềm
Trung gian cho giữa giáo quyền
Với cùng hoàng đế Nhĩ-nan đương thời
Sau khi cha thánh qua đời
Bấy giờ nếp sống của thầy đổi thay
Hợp theo địa vị của thầy
Môi trường hoạt động cao dày sâu xa
Biến thành cuộc sống xa hoa
Kẻ hầu người hạ, như là đế vương
Đi đâu thắng ngựa yên cương
Kém gì giáo sĩ địa phương đương thời
Vấn đề ẩm thực có người
Chuyên môn đầu bếp, đồng thời lo riêng
Ăn toàn mỹ vị cao lương
Nếu ai phê phán, thẳng tay trị ngay
Thầy không vì nể một ai
Cho dù kẻ ấy là người đầu tiên
Lê-ô đã bị phạt đòn
Vì anh chống đối, nói lên lập trường
Phê bình thầy đã đơn phương
Đứng ra xây dựng Thánh đường As-si
Tính tình kiêu hãnh Ê-li
Dùng quyền áp chế cực kỳ dã man
Làm cho một số anh em
Trung thành, lý tưởng trở nên khốn cùng
Thời gian thấm thoát lạnh lùng
Anh em nhịn nhục mãi không yên lòng
Bấy giờ toàn thể, số đông
Nhất tề phản đối, hầu mong phục hồi
Hồng-y tức vị lên ngôi
Giáo hoàng, thánh hiệu đương thời Grê-gô (riô)
Đứng ra dàn xếp giúp cho
Thoát cơn hỗn loạn, mối lo tức thì
Tước quyền Tổng-vụ Ê-li
Phục hồi trật tự duy trì an ninh
Ê-li tỏ vẻ bất bình
Nghiêng về chính trị, trở thành đối phương
Giáo hoàng dứt phép thông công
Vì thầy chống đối⁽¹⁾ chứ không phục tùng (¹chống Gh)
Trốn sang, vua Đức tuyển dùng
Cho làm cố vấn, với cùng quân sư
Vài năm vung vẩy chu du
Trở về nước Ý ẩn tu sửa mình
Sau khi trở lại, trung thành
Hòa cùng Giáo hội, hưởng tình thứ tha
Ít lâu sau đó xảy ra
Thầy lâm trọng bệnh, vượt qua cõi trần (từ trần)
Được ơn trở lại ăn năn
Cũng nhờ cha thánh thương ban cầu bầu
Bởi thầy luôn vẫn kính yêu
Vâng lời cha thánh, trăm chiều không sai
Luôn luôn phụng dưỡng giúp ngài
Không hề lơ đãng sót sai điều gì
Thầy còn tiếp diễn duy trì
Làm cho rạng rỡ phát huy danh ngài
Tiếc rằng thầy đã chọn sai
Con đường lý tưởng của ngài đó thôi
Thế nhưng trong suốt cuộc đời
Khi làm Tổng-vụ, con người tài năng
Đã giúp cha thánh thành công
Mọi bề kết quả chứ không lơ là

Bản luật năm 1221

Sau khi quyết định ôn hòa
Hồng-y chấp thuận, đề ra chính thầy
Bầu làm Tổng-vụ từ nay
Thầy lo chép luật hăng say không rời
Để trình tu nghị sau này
Chính ngài cũng đã nhờ thầy Xê-sai (riô)
Giỏi về Kinh Thánh giúp ngài
Để cùng soạn thảo đề tài Thánh Kinh
Dưới hình thức mới, đệ trình
Chỉ thêm vài khoản sau đây
Một năm nhà tập, trước thời khấn sinh⁽¹⁰⁾
Luật này vẫn giữ nguyên hình
Bản văn Luật cũ, trong tình huống chung
Chứa đầy tất cả nội dung
Nguyên văn Tân Ước, chứ không đổi gì
Hai mươi ba chương, duy trì
Không hề châm chước, chút chi khó nghèo
Còn thêm chỉ thị tiếp theo
Tinh thần Hèn-mọn, khó nghèo phải tuân
Cùng cho đoàn thể, cá nhân
Anh em không được giữ riêng của gì
Không nuôi súc vật, bất kỳ
Ở trong tu viện, hay đi nuôi ngoài
Không quyền sở hữu đất đai
Dù là ẩn viện có ai trưng dùng
Cũng không bảo vệ, nói chung
Có ai muốn chiếm, ta không giữ dành
Lúc đi ra giữa gian trần
Không mang bao bị, gói khăn, bạc tiền
Lương thực, áo xống ưu tiên
Cũng không gậy gộc, nói trên đấy mà
Ở đâu cũng thế, đi ra
Không mang tiền bạc, hay là chi theo
Cho dù vịn cớ cách nào
Chính mình nhận lấy, hay nhờ một ai
Để mua sách vở mà thôi
Trừ khi khẩn cấp, có người ốm đau
Ngài còn để lại ít điều
Nói về tiền bạc, trăm chiều phù vân
Coi như sỏi đá không hơn
Nó là cạm bẫy, sa ta, ngục hình
Chúng ta tự nguyện hy sinh
Chối từ của cải, linh tinh bạc vàng
Hầu mong hưởng phúc thiên đàng
Trừ khi mua sắm thuốc thang, thiệt cần
Cho người đau ốm, yếu hèn
Chứ không tích trữ bạc tiền làm chi
Đức nghèo biểu thị tinh vi
Tinh thần khiêm hạ, khác gì hạt châu
Không ai là kẻ cầm đầu
Chúng ta tất cả thảy đều anh em
Khi ra làm việc không nên
Giữ chức quản lý, hay quyền gì cao
Hay là chức vụ khác nào
Tất hơn liệu thế làm sao sống hòa
Với người thấp kém hơn ta
Phung cùi, bệnh tật hay là ăn xin
Mặc dầu bản luật mới trên
Chia thành chương mục, từng thiên, tiết điều
Nhưng không rõ nét bao nhiêu
Về phần pháp lý theo chiều dòng tu
Chỉ là góp nhặt, gom thu
Bức tranh diễn tả sống như người nghèo
Xen vào khuyến khích tiếp theo
Giữ lòng sốt mến, nâng cao tinh thần
Không sao thấy được, biện phân
Điều gì phải giữ, phải tuân, phải làm
Nhiều lúc như một bản văn
Giàn bàn thuyết giáo, khuyên răn dạy bàu
Có khi rung động, nhảy bay
Như là điệu nhạc, diễn bài thơ ngâm
Du dương như tiếng phong cầm
thiết tha như mẹ, âm thầm gọi con
Đây lời tâm huyết thánh nhân
Phổ vào bản luật, ưu tiên kêu mời
Không cần phải nói ra lời
Tinh thần lý tưởng cao vời thánh nhân
Luôn hằng ấp ủ thanh bần
Không hề phản bội, bất tuân đức nghèo
Anh em cấp tiến nhìn vào
Hoàn toàn thất vọng không sao yên lòng

Thảo luật sôi nổi

Tại nơi tu nghị của dòng
Sau tuần khai mạc, nội dung đề tài
Cử hành khai mạc, triển khai
Hồng-y thay mặt kêu mời anh em
Góp phần xây dựng ưu tiên
Hội đồng có mặt khoảng trên ba ngàn
Bấy giờ cha thánh đứng lên
Vài lời phát biểu dựa trên đức nghèo
Cho dù sóng gió cheo leo
Trên thuyền ít ỏi, vẫn chèo chống qua
Cam lòng chịu thiệt hơn là
Bội thề, phản hứa lời ta khẩn nguyền
Vài lời giới thiệu nêu lên
Anh em phát biểu dựa trên lời ngài
Đề tài thảo luận triển khai
Dựa trên bản thảo của ngài đề ra
Hai phe sôi nổi lại qua
Phân tích bản luật, xét rà từng câu
Thấy nguyên lý tưởng ban đầu
Thì phe truyền thống có chiều mừng vui
Riêng phe cấp tiến nhiều người
Đứng ra phản đối nhiều lời chua cay
Nếu như bản Luật này đây
Mà chưa hội đủ số người anh em
Đồng thanh chấp thuận, Luật trên
Thì cha không thể lấy quyền buộc ai
Còn đang thảo luận đề tài
Nói về khoản luật, nếu ai đi tường
Anh em không được đơn phương
Mang theo gì cả, của ăn, đồ dùng
Hoàn toàn phó thác tay không
Một trong Tỉnh-vụ, ung dung hỏi rằng
Xin cha giải thích rõ ràng
Ngài liền đáp lại, nói rằng nghe đây
Như trong luật định trên này mà thôi
Bấy giờ Tỉnh-vụ khẩn nài
Làm sao giải thích cho tôi điều này
Thế thì pho sách của tôi
Có pho trị giá năm mươi đồng vàng
Đáp lời ngài nói lên rằng
Thì cha rất tiếc nhưng không thể làm
Những điều trái ngược lương tâm
Và cùng phản bội Phúc-Âm nữa mà
Những lời thề hứa chúng ta
Quyết tâm tuân giữ, thiết tha đến cùng
Thấy anh Tỉnh-vụ lạnh lùng
Tỏ ra bất mãn ngài không tiếc lời
Thì ra trước mặt mọi người
Anh mang danh hiệu, tuyệt vời đó sao
Trung thành tuyệt đối bước theo
Con đường hèn mọn, khó nghèo Phúc-âm
Nhưng trong tận đáy lương tâm
Thật là giả dối, còn tham túi đầy
Hội đồng thảo luận mấy ngày
Thật là sôi nổi kéo dài thêm căng
Đôi bên giữ vững lập trường
Không hề nhượng bộ, chẳng nhường một ai
Cuối cùng bản Luật của ngài
Cũng chưa chấp thuận, triển khai rõ ràng
Vì chưa hội đủ số đông
Anh em chấp thuận, Luật dòng trên đây
Thế là tu nghị mấy ngày
Cũng chưa giải quyết xong ngay được mà
Những điều qui định đề ra
Phải chờ dịp khác, thuận hòa hơn chăng!
Đôi bên vẫn giữ lập trường
Quyết dành phần thắng cuối cùng về ta
Mọi người suy nghĩ lo xa
Tìm người giúp đỡ, đó là Hồng-y (Hugôlinô)

Trung gian hòa giải kíp thì
Giúp ngài hoàn chỉnh những gì dở dang
Đó là bản Luật của dòng
Biết rằng tất cả, đợi trông chính ngài
Chép ra bản Luật tự tay
Lưu truyền để lại mai ngày mà thôi
Chứ không chấp nhận một ai
Trừ cha, ngài đấng tác thành nó ra

Chương VIII: MỘT DÒNG TU TẠI GIA

Giữa chợ đời huyên náo

Khắp nơi đây đó gần xa
Số đông dân chúng thiết tha theo ngài
Họ đang gánh vác nợ đời
Làm cha, làm mẹ đồng thời làm con
Quyết tâm đoạn tuyệt thế gian
Sống đời đền tội, ăn năn hết lòng
Càng ngày con số thêm đông
Ngài không thu xếp được xong một lần
Nhiều người cần phải chu toàn
Làm cha, làm mẹ, liên can giữa đời
“Giang sơn một gánh cất ngồi
Đầu con, đầu vợ, đầu nồi đầu niêu”
Ngài đang để ý rất nhiều
Cố tìm giải pháp theo chiều tại gia
Nghĩa là tu hội dòng ba
Để cho dân chúng tham gia giữa đời
Lần kia ngài đến một nơi
Ngài đang rao giảng các lời Thánh-kinh
Số đông dân chúng trong thành⁽¹¹⁾

Sau khi nghe giảng nhiệt tình ăn năn
Quyết tâm từ bỏ thế gian
Theo ngài đền tội, khóc than sửa mình
Số đông dân chúng nhiệt tình
Hăng say từ bỏ gia đình cả thôi
Theo ngài khắp chốn mọi nơi
Ngài liền bảo họ, các ngươi yên lòng
Để tôi thu xếp cho cùng
Rồi đâu ra đó, chứ không vội vàng
Đang khi chờ đợi, sẵn sàng
Anh em vẫn cứ hiên ngang miệt mài
Đồng tâm thiện chí, hăng say
Ở đâu thấy bóng các thầy ngang qua
Dòn nhì các chị Cla-ra
Ở đây sẽ có kể ra người vào
Thường xuyên liên lạc, đổi trao
Sống đời hèn mọn khó nghèo, vị tha
Tránh nơi cuộc sống xa hoa
Tĩnh tâm, cầu nguyện cùng Cha trên trời
Lập đoàn từ thiện giúp đời
Xây thêm bệnh xá, cho người neo đơn
Có nơi dưỡng bệnh an toàn
Viếng thăm an ủi tâm hồn khô khan,
Sa đà trụy lạc, lầm than
Trở về với Chúa hưởng ơn xá toàn
Tuy chưa chính thức thành đoàn
Họ là tu sĩ nghiễm nhiên giữa đời
Bước theo lý tưởng cao vời
Tinh thần hèn mọn, sống đời canh tân

Anh Jaequclina

Ở trong con số anh em
Dòng ba tại thế trổi hơn hết là
Có hai anh chị, Bo-na,

Lu-ke-si-ô, chồng bà nói trên
Cả hai mặc áo đầu tiên
Và cùng khấn hứa luật dòng tại gia
Tiếp theo có chị (Rra) xa-đa
Ở bên La-mã, một nhà ẩn tu
Phan-xi-cô gởi tặng bà
Sợi dây, chiếc áo dòng ba ở đời
Thứ ba lại có một người
Ân nhân quen thuộc lâu rồi chứ sao
Đó là hầu tước (Ro) lan-đô
Chính ông dâng hiến tặng cho ngọn đồi⁽¹²⁾

Bốn là một chị mến ngài
Đó là quả phụ, tên thời Rắc-lìn⁽¹³⁾
Goá chồng từ thuở còn xuân
Hai mươi hai tuổi, nuôi con thờ chồng
Gia đình quí tộc, uy phong
Sống đời thánh thiện, sẵn sàng hiến dâng
Tu hành ngay giữa giàu sang
Chị xin được nhận vào hàng ân nhân
Gặp ngài khi đến tại Rôm(Rôma)
Anh em đến để xin ơn thực hành
Sống đời đền tội của mình
Và đi rao giảng, ơn lành Phúc-Âm
Chị xin cha thánh thi ân
Làm cha hướng đức, giúp con ở đời
Chị lo may sắm cho ngài
Khi cần thấy rách, lúc trời tuyết sa

Thánh Bônaventura chép lúc ở La-mã:

Lúc ngài còn ở Rô-ma
Nuôi con chiên nhỏ để mà gẫm suy
Con chiên Thiên Chúa diệu kỳ
Hiền lành, khiêm tốn, tinh vi dịu dàng
Khi ngài từ giã lên đường
Giao chiên cho chị láng giềng nuôi thay
Một bà quí tộc mến ngài
Rắc-linh nhận nó từ tay thánh hiền
Con chiên đạo đức, tự nhiên
Thường đi xem lễ, quỳ bên cạnh bà
Sáng nào mệt mỏi, dậy trễ
Nó liền tới cạnh kêu la bè bè
Để cùng đánh thức, gọi bà
Thấy bà thương nó vô cùng
Chăm nom nuôi dưỡng hết lòng vị tha
Mỗi lần ngài đến Rô-ma
Ngài thường nghỉ tại nhà bà Rắc-linh
Bởi bà kính trọng thánh nhân
Khi ngài có việc gì cần tới đây
Bà thường dọn bánh thiết ngài
Bánh này đặc biệt chính tay bà làm
Đó là bánh ngọt thơm ngon
Bà dành thiết đãi thánh nhân mỗi ngày
Phan-xi-cô thích bánh này
Nên ngài nhớ mãi đến ngày yếu đau
Giờ ngài ngỏ ý yêu cầu
Cho ngài nếm lại, mùi dầu vị hương
Nói về giới nữ bình thường
Thì ngài thận trọng, nhưng không thế mà
Rắc-lin ngược lại khác xa
Ngài không gọi chị, nhưng là gọi anh
Khi ngài tạ thế, chỉ mình
Rắc-lin là nữ, đứng cùng anh em
Chính bà đem đến tấm khăn
Để cung liệm xác thánh nhân cuối đời
Rắc-linh hưởng thọ chín mươi
Với bao chứng kiến cuộc đời thương tâm
Hai con chết trẻ, thời xuân
Họ hàng chống đối, bất tuân Giáo triều
Ê-li (a) xuyên tạc nhiều điều
Về phần lý tưởng cao siêu Phan-sinh
Sau khi bà chết yên lành
Xác bà táng tại Thánh đường As-si

Luật Dòng Ba Dòng Ba Tại Thế, ở đời

Anh em dòng nhất là người trợ thiêng
Hướng linh đường lối thiêng liêng
Khi còn khỏe mạnh, ngài thường tới lui
Viếng thăm an ủi mọi người
Dòng ba tại thế khắp nơi mọi miền
Sau ngài bận việc liên miên
Vì lo chỉnh đốn anh em trong dòng
Nên ngài viết bức thư chung
Gởi cho toàn thể cộng đồng giáo dân
Vì ngài không thể đích thân
Tới lui thăm viếng ân cần thường xuyên
Lá thư diễn tả nói lên
Những điều căn bản ưu tiên cho dòng

Kêu mời dân chúng

Phan sinh ấp ủ trong lòng
Kêu mời tín hữu hòa đồng ăn năn
Chấn hưng cải thiện canh tân
Khiêm nhường, bác ái, chuyên chăm nguyện cầu
Noi theo gương Chúa Giê-su
Tinh thần nghèo khó, khiêm nhu thật thà
Phục tùng Giáo hội Rô-ma
Các ngài giáo sĩ chúng ta phải cùng
Mến yêu, kính trọng hết lòng
Nói về Bí-tích vô song, nhất là
Bí-tích hòa giải, thứ tha
Siêng năng chạy đến để mà hưởng ân
Bí-tích Thánh thể, nguồn ơn
Chính là Thịt Máu của Con Chúa Trời
Để cùng cứu rỗi mọi người
Nên Con Thiên Chúa, Ngôi Lời xuống thai
Trong lòng Trinh Nữ Mẹ Ngài
Làm người, nghèo khó giữa đời trần ai
Hy sinh cứu chuộc muôn loài
Chết trên thập giá, sau Ngài phục sinh
Thương thay ít kể thấu tình
Nếm mùi dịu ngọt, phúc lành tình thương
Gánh Ngài êm ái nhẹ nhàng
Phúc thay ai kẻ sẵn sàng quyết tâm
Đi theo đường lối Phúc-Âm
Thi hành lời Chúa, trọn niềm thiết tha
Dùng lời kinh Chúa dạy ta
Để cùng cầu nguyện với Cha trên trời
Siêng năng rước lễ mọi ngày
Viếng Mình Thánh Chúa, ăn chay hãm mình
Sớm hôm sốt sắng đọc kinh
Siêng năng xưng tội, hết mình ăn năn
Phúc-Âm dạy bảo anh em
Thương yêu đồng loại, như yêu chính mình
Hãy làm điều thiện, sự lành
Chớ làm điều ác cho anh em mà
Hoặc như mà nếu chúng ta
Làm người xét xử, hay là tố công
Thì nên xét xử khoan hồng
Nếu ta là trưởng hội đồng, quản cai
Ở sao cho đẹp lòng người
Nhân từ, độ lượng, biết đời biết ta
Nên như tôi tớ trong nhà
Như người phục vụ; khác xa thế quyền
Họ là những đấng ngồi trên
Dùng quyến cai trị con dân, độc tài
Nếu người phục vụ một ai
Hãy nên khiêm tốn, nên người tôi trung
Đơn sơ lễ độ hết lòng
Nhân từ, thánh thiện, khiêm cung vâng lời
Thánh thiện kêu gọi mọi người
Những điều tâm huyết, qua lời Phúc-Âm
Lời ngài diễn tả nêu lên
Ví người sắp chết, đảo điên, lỗi lầm
Không lo thanh toán nợ nần
Trước khi nhắm mắt lìa trần, ra đi
Thế nhưng y vẫn lầm lỳ
Gia tài chia hết, trước khi mãn phần
Khước từ đền trả nợ nần
Bởi y nhìn thấy vợ con, người nhà
Giả vờ khóc lóc, thiết tha
Làm y rối trí, thế là mất luôn
Xác thì rữa nát, thối tha
Hồn thì xuống cõi diêm la, ngục hình
Lá thư phác họa chương trình
Cho ai muốn sống Phan-sinh ở đời
Dựa theo nguyên tắc của ngài
Những điều căn bản tuyệt vời cao siêu
Dòng ba tiến mạnh, tiến đều
Trên đà phát triển theo chiều đi lên
Nhân dân với cả gia quyến
Thảy đều công nhận mặc nhiên, đây là
Dòng tu ở giữa chúng ta
Chỉ cần bản luật nữa là thành công
Hồng y bảo trợ hội dòng
Ngài đang xúc tiến cái công việc này
Soạn ra bản luật trên đây
Đệ trình Giáo-chủ xin ngài phê ban
Dòng ba nay đã kiện toàn
Nhờ vào bản luật nói trên, hợp tình
Giáo tiều công nhận nghiêm minh
Giáo dân mộ mến hết mình đỡ nâng
Ít năm sau đó hội dòng
Trên đà phát triển khắp cùng đó đây
Tràn khắp đất Ý, giờ này
Trở thành lực lượng, cánh tay Giáo triều
Chống bè phản loạn quan liêu
Bàn tay quí tộc, ngoại kiều, đế vương
Bản văn nguyên thủy thông thường
Nay không còn nữa, bản dùng trên đây
Bản này chép lại vậy thôi
Chừng đâu sau đó khoảng thời, mười năm
Không sai bản chính bao lăm
Vì thời chép lại cũng gần, không xa
Nội dung bản luật Dòng ba
Khoản điều qui định, bao la kiện toàn
Cá nhân, tập thể hội đoàn
Vấn đề sinh hoạt, liên can mỗi người

Sinh hoạt cá nhân

Điểm trang ăn mặc hợp thời
Đơn sơ, kín đáo, thánh đời xa hoa
Không nên gấm vóc, lụa là
Sắc màu lòe loẹt, thướt ta ngược đời
Hội hè đình đám ăn chơi
Tiêu xài phung phí, thói đời xa hoa
Anh em cần phải tránh xa
Siêng năng cầu nguyện, với là ăn chay
Đọc kinh nhật tụng mỗi ngày
Năng đi xem lễ, đổi thay cuộc đời
Xét mình, suy gẫm liên hồi
Rước Mình Thánh Chúa, dâng lời tạ ơn

Sinh hoạt xã hội

Làm tròn nghĩa vụ công dân
Hãy lo đề trả nợ nần đã vay
Thi hành nộp thuế chớ chầy
Đó là bổn phận làm người nói chung
Nếu ai lấy của bất công
Hãy đền, phải trả cho xong nợ đời
Khuyên răn khích lệ mọi người
Trong nhà, thờ phượng Chúa Trời, nghiêm minh
Với lòng sốt sắng chân thành
Khuyên người đau ốm xét mình ăn năn
Anh em trong nhóm hội đoàn
Ai làm gương xấu, khuyên răn sửa mình
Hãy đi tang lễ, cầu kinh
Cho người quá cố, với tình mến thương
Tham gia hội họp bình thường
Của đoàn hằng tháng, họp chung một lần
Góp tiền giúp đỡ bệnh nhân
Sống đời hòa giải trăm phần thứ tha

Liên lạc với Dòng Nhất

Gia đình đoàn thể Dòng ba
Hoàn toàn nương tựa các cha trong miền
Một là kinh lược toàn quyền
Với hai phục vụ, chăm chuyên giúp dòng
Có nhiều cố vấn bổ sung
Các ngài được chọn ở trong cộng đoàn
Để đi thăm viếng, ủi an
Hay là giảng dạy, chuyên cần chăm lo
Dòng ba của Phan-xi-cô
Đã từng đóng góp giúp cho mọi người
Phục hưng đạo lý đương thời
Thuần phong mỹ tục phục hồi bình an
Trở về nếp sống yên hàn
Nhờ vào gương sáng anh em thi hành
Giới răn khuyên cản chiến tranh
Không mang khí giới, tranh dành quyền năng
Tinh thần bác ái gia tăng
Xây nhiều bệnh xá, dưỡng đường, cô nhi
Giúp người nghèo khó hàn vi
Già nua bệnh tật, thiếu nhi bụi đời
Mặc dầu xã hội đương thời
Kim tiền ngự trị, tiêu xài xa hoa
Anh em tu sĩ dòng ba
Chủ trương nghèo khó, như là nêu gương
Giữa dòng xã hội phú thương
Tiền tài, quí tộc, luôn thường ép dân
Hay là lợi dụng nếu cần
Đưa vào chém giết tương tàn lẫn nhau
Để dành quyền lợi riêng tư
Dòng ba nhắc lại tịnh từ thiêng liêng
Là Con Thiên Chúa đồng hành
Gây tinh huynh đệ yêu thương tuyệt vời
Có nhiều giai cấp ở đời
Trở nên tu sĩ, thành người Phan-sinh
Dòng ba như một gia đình
Ở trong xã hội, biến thành anh em
Bần nông thuộc lớp dân đen
Thợ thuyền lam lũ, thấp hèn đơn côi
Cùng chung ơn cứu chuộc Người
Là con Thiên Chúa suốt đời cứu dân
Dòng ba yêu sống thanh bần
Khước từ danh vọng thế gian tìm tới
Không làm cách mạng, hại ai
Nêu cao lời Chúa, sống đời khiêm nhu
Dòng ba đón nhận tiếp thu
Bao gồm quyền quí, cũng như dân hèn
Các bậc vua chúa cao quyền
Giáo hoàng, linh mục, nông dân nghèo nàn
Thương gia, nghệ sĩ, văn nhân
Vương hầu, hàng hải, thành phần nữ trinh
Các nhà bác học thông minh
Giàu nghèo, trai gái, thượng kinh trẻ già
Thành phần các thánh Dòng ba
Có trên trăm vị; nhưng mà còn đây
Thêm hai trăm rưỡi thánh này
Đã phong chân phước cả rồi chứ sao

Hoàng hậu Êlisabét

Ở trong con số lớn lao
Nêu ra hai vị đề cao điển hình
Ê-li-sa-bét nước Hung
Bà là hoàng hậu trong cung thế mà
Chính bà lặn lội đi ra
Đến nơi hẻo lánh vùng xa nghèo nàn
Để đem bánh trái, thuốc men
Phát cho người bệnh nghèo hèn ở đây
Chính bà cũng đã tự tay
Chăm lo băng bó, giúp người bệnh nhân
Người nào bệnh nặng, nếu cần
Đem về chữa trị, chăm nom tại nhà
Khi bà rời khỏi hoàng gia
Thôi ngôi hoàng hậu, đi ra giữa đời
Phục trang đơn giản thảnh thơi
Tự làm nuôi sống, như người bần dân
Tục truyền kể lại, nêu lên
Khi còn hoàng hậu, mỗi lần đi ra
Giúp người nghèo khó, thế là
Bà thường dấu bánh, luồn qua áo choàng
Để ra phân phát ngoài đường
Cho người nghèo khó đáng thương, mù lòa
Một hôm bất chợt, nhà vua
Bảo bà mở áo bà ra xem chừng
Thật là một việc lạ lùng
Thấy toàn trắng đỏ, hoa hồng xinh tươi

Đôi bạn đời kiểu mẫu:

Tiếp theo hai vị bạn đời
Lu-kê-si-ô, vợ thời Bo-na
Cả hai mặc áo Dòng ba
Là người tiên khởi, đã gia nhập dòng
Cả hai thuận vợ, thuận chồng
Gia tài bán hết, cho không người nghèo
Chỉ còn để lại bôn sào
Mảnh vườn nhỏ bé, với bao tâm tìh
Cùng ngôi nhà nhỏ, xinh xinh
Làm nơi trú ngụ, khất sinh nghèo nàn
Ông bà làm lụng chuyên cần
Giúp cho kẻ khó, cơ bần, ốm đau
Nếu khi không đủ cung cầu
Ông bà chạy đến nhà giàu xin thêm
Có tiền mua được thuốc men
Cho người đau yếu, ưu tiên tuổi già
Nếu ai đường sá quá xa
Yếu không tới được, ông bà tới nơi
Để cùng phát thuốc từng người
Hay đem về lại tận nơi nhà mình
Để cùng săn sóc tận tình
Cho người đau ốm, chóng lành mau thôi
Ông bà được phúc Chúa Trời
Ban cho một lúc, lìa đời cùng nhau
Cả hai ốm nặng, nguyện cầu
Xin cho một lúc, với nhau về trời
Bo-na nhắm mắt lìa đời
Lu-kê, tắt thở trút hơi cuối cùng
Vợ chồng ý hợp tâm đồng
Dắt nhau lên tận thiên cung Nước Trời
Để cùng hưởng phúc muôn đời
Ra đi cùng lúc, về trời với nhau

Chương IX: HỌC VẤN VỚI ĐỨC NGHÈO

Người không hay chữ:

Anh em trong nhòm khởi đầu
Đi về La-mã bái chầu thánh cha
Anh em dâng kiến lên tòa
Để xin được phép đi ra rao truyền
Giảng lời Thiên Chúa cho dân
Và ơn đền tội, canh tân chính mình
Giáo triều cho phép thi hành
Giảng về luân lý, sửa mình ăn năn
Còn về tín lý, thì khoan
Không nên đụng tới, liên can học hành
Phải cần thông hiểu Thánh-kinh
Am tường thần học, biện minh tài tình
Ngõ hầu giữ vững chương trình
Khỏi bè rối đạo phê bình bác bôi
Anh em đang sống giữa đời
Lao công, hành khất lẻ loi từng người
Bên cùng căn hộ tả tơi
Đâu còn có chỗ thảnh thơi học hành
Trở nên tài giỏi, thông minh
Thành nhà uyên bác, điển hình như ai
Phan-xi-cô muốn dòng ngài
Không theo chữ nghĩa, đua đòi cao xa
Thế nhưng ngài vẫn tỏ ra
Hết lòng tôn kính, các nhà thông minh
Các bậc Thần học, Thánh kinh
Bởi vì các đấng nhiệt tình vô biên
Đem cho nhân loại, khắp trên mọi miền
Trong dòng nếu có anh em
Học hành có chữ đương nhiên tuyển dùng
Giao cho trọng trách trong dòng
Như làm Tổng-vụ chứ không thiệt thòi
Ngài không cố chấp hẹp hòi
Coi thường học vấn ở đời đâu nha
Nhưng ngài luôn vẫn thiết tha
Danh từ hèn-mọn như là phương châm
Học hành không phải sai lầm
Nhưng ngài lo sợ, quá tầm tay ta
Có khi lạc hướng, đường mà
Chính tay Thiên Chúa vạch ra cho ngài
Sau khi quyết định thế rồi
Ngài liền kể chuyện hai người anh em
Một người thông thái uyên thâm
Người kia ít học âm thầm đơn sơ
Cả hai phải giảng cùng giờ
Thì anh thông thái nghi ngờ lo xa
Lúc này không phải rằng ta
Đem bao vốn liếng ra mà phô trương
Biết đâu có kẻ cao cường
Còn hơn ta nữa cuối cùng tiêu ma
Tốt hơn ta hãy đưa ra
Vài lời đơn giản như là châm ngôn
Bấy giờ anh ấy đọc lên
Và cùng dẫn giải, nói thêm đời người
Thật là ngắn ngủi vậy thôi
Làm cho cử tọa mọi người khen hay
Đến anh ít học lo thay
Điều mình có thể trình bày, ôi thôi
Anh kia đã dành mất rồi
Nên anh tự nhủ, thì tôi thế này
Thay người thông thái trên đây
Vậy ta giải thích các lời Thánh-Kinh
Trưng ra vài đoạn điển hình
Vài câu ca vịnh, rồi anh trình bày
Làm cho thính giả khen hay
Vô cùng tán thưởng, vỗ tay đều đều
Anh em tu sĩ tới nhiều
Về đây họp bạn, bấy nhiêu đó là
Thảy đều tu sĩ dòng ta
Và đay ta gồm có hai phần
Có người dốt nát, bản thân tầm thường
Có người thông thái khôn lường
Cả hai bắt chước, khiêm nhường như nhau
Trở nên hèn hạ, cuối sau
Không tìm danh vọng, mưu cầu vẻ vang
Học hành biểu thị rõ ràng
Vẫn là giá trị thuộc hàng thượng lưu
Cho người có học hành nhiều
Cậy vào văn hóa, là điều tất nhiên
Bảo toàn cuộc sống vững bền
Tông-đồ, xã hội, trở nên vững vàng
Thế nhưng ta hãy biết rằng
Chỉ mình Thiên Chúa cao sang toàn quyền
Ngài còn khuyên bảo anh em
Chữ viết giết chết, chớ nên cậy mình
Ngài cùng nhắn nhủ môn sinh
Anh em có học, biết dành ưu tiên
Về phần nghèo khó bản thân
Dựa vào Thiên Chúa, thì hơn cậy mình
Đam mê mải miết học hành
Để tìm mối lợi công danh ở đời
Giảng cho dân chúng, biết Lời
Được ơn trở lại, tức thôi khoe khoang
Thế nhưng Thiên Chúa toàn năng
Người làm việc đó, chứ không phải mình
Lại thêm cái tệ học hành
Từ chương, thơ phú lưu danh ở đời
Lấy làm sự thật vậy thôi
Lại thêm lý thuyết những lời nói suông
Để làm sự sống nói chung
Hư-văn giết chết, chứ không trường tồn
Những người tu sĩ giỏi, khôn
Giảng cho kẻ khác, mà quyên chính mình
Không theo nền tảng Thánh-Kinh
Dựa vào các thánh lưu danh xưa rồi
Với bao đau khổ các ngài
Để mà giảng dạy cho người khác nghe
Hầu mong thu lợi đem về
Bao lời tán thưởng, thỏa thuê cõi lòng
Ở đây cha thánh đề phòng
Vấn đề chữ nghĩa, nên không giữ gìn
Có khi đánh mất siêu nhiên
Tin-lành cứu chuộc, thành phần chúng ta
Mọi điều do Chúa cả mà
Chúng ta đâu có làm ra được gì
Chúa sai tất cả ta đi
Khắp cùng thế giới thực thi ý ngài
Chứng minh Lời Chúa công khai
Dạy cho dân chúng khắp nơi biết rằng
Chỉ mình Thiên Chúa toàn năng
Ngoài ra chẳng có, và không có mà
Nói về bài giảng của cha
Bô-na kể lại thật là cao siêu
Một hôm, giảng trước Giáo triều
Hồng-y căn dặn, bao nhiêu lần rồi
Soạn bài kỹ lưỡng hẳn hoi
Thuộc lòng bài giảng tới nơi, giảng liền
Thế nhưng bản tính hay quên
Trước khi ra giảng, không quen dọn bài
Giờ đây quên hết mọi lời
Nên ngài thú thật, sau rồi lặng thinh
Xin ơn soi sáng Thánh-Linh
Giờ ngài lên tiếng, thuyết minh một bài
Thao thao bất tuyệt, mãi thôi
Với cùng hiệu lực, mọi lời cao siêu
Làm cho cử tọa Giáo triều
Mủi lòng sám hối, trăm chiều ăn năn
Đó là lời Chúa, thông ban
Xuyên qua miệng lưỡi thánh nhân trình bày

Học viện đầu tiên

Tinh thần lý tưởng trên đây
Đã là như thế; nhưng nay lại là
Nhìn về thực tế, khác xa
Muốn cho phù hợp, với đà văn minh
Thì ta cần phải học hành
Để cho kiến thức của mình tương đương
Theo chiều tiến bộ, bình thường
Ngõ hầu đạt tới con đường tương lai
Bởi dòng Hèn-mọn hôm nay
Trên đà phát triển, mỗi ngày rộng xa
Giáo quyền ủy thác cho ta
Với bao nhiệm vụ, trao qua các thầy
Thành phần, quan trọng trên đây
Việc đi giảng dạy, mỗi ngày chứ sao
Trước cùng thính giả, thấp cao
Thành phần gồm đủ, với bao hạng người
Nếu không chuốc lấy trò cười
Trở thành, chế diễu dể duôi, bao người
Phải cần, cứu xét lại thôi
Vấn đề tín-lý, đồng thời Thánh-Kinh
Chủ trương thả lỏng đời mình
Mặc cho Thiên Chúa, Thánh Linh dẫn đường
Không là trông cậy, quyền năng
Nhưng là thử thách, lòng thương xót Người
Ngay trong hàng ngũ hiện thời
Số đông trí thức, lắm người tài ba
Chúng ta không thể bỏ qua
Mà không khai thác, các nhà tiên sinh
Khả năng, trí tuệ, thông minh
Dùng vào công việc, tốt lành, ưu tiên
Đó là quan niệm anh em
Cũng là ý kiến cấp trên, Đức-hồng (Hồng-y)

Hai nhà lãnh đạo của dòng
Hồng-y giáo-sĩ, với cùng Phan-sinh
Đã là thảo luận chương trình,

Với nhau sao đó, cuối cùng cả hai
Đồng thanh cho phép triển khai
Mở trường thần học lại, nơi ngôi nhà
Ngôi trường, học viên (Bô)-lô-gna
Mà ngài đóng cửa, vì chưa đến thời
Thật là một sự đổi thay
Vô cùng quan trọng, hôm nay mở trường
Đó là công nhận lẽ thường
Học hành không trái chủ trương mọn hèn
Biết rằng học vấn, đương nhiên
Dễ chi, áp dụng vào khuôn khó nghèo
Làm cho cha thánh lo âu
Sợ rằng lý tưởng ban đầu tiêu tan
Cuộc đời đơn giản, mọn hèn
Mà ngài yêu mến, nói lên điều này
Cùng nhà thần học sau đây
Phần tôi chấp nhận, triển khai chương trình
Để anh giảng dạy Thánh-Kinh
Nhưng tôi ước muốn, học hành, chớ quên
Tinh thần cầu nguyện chăm chuyên
Với lòng sốt mến trung kiên, phượng thờ.

Thánh An-tôn

An-tôn từ thuở trẻ thơ
Đã là đạo đức, ước mơ điều lành
Nhập dòng kinh-sĩ, Âu-tinh
Hai mươi lăm tuổi, dâng mình đi tu
Vốn người thánh thiện, khiêm nhu
Ước ao tử đạo, nhưng chưa gặp thời
Tình cờ thấy sự trên đây
Người ta đang rước thi hài thánh nhân
Năm anh tử đạo đầu tiên
Của dòng Hèn-mọn, chết bên đất Hồi
An-tôn ao ước lâu rồi
Đi sang truyền giáo cho người Bắc-phi
Nhập dòng Hèn-mọn, rồi đi
Xuống thuyền, ngã bệnh, trời thì nổi lên,

Cuồng phong, gió bão đẩy thuyền
Dạt vào nước Ý, bước lên đất liền
Đi theo một số anh em
Tới nơi Tu-nghị, toàn miền dòng ta
Họp nơi Pỏ-tion-cu-la
An-tôn khiêm tốn lánh xa mọi đàng
Không hề để lộ tài năng
Trước toàn cử tọa, hội dòng hôm nay
Sau khi bế mạc, mọi người,
Chia tay, giải tán, về nơi quê nhà
An-tôn mới đến thế là
Đi theo Tỉnh-vụ Rô-ma nha này
Xin vào ẩn viện từ đây
Mai danh, ẩn tích chẳng biết gì
Ẩn trong hốc đá For-li
Ngày ngày mấy lượt tối đi sáng về
Để cùng tham dự đề huề
Các giờ kinh nguyện chẳng hề sót sai
Tham gia công việc hằng ngày
Quét nhà, rửa bát, làm thay mọi người
Chúa không hề nỡ bỏ rơi
Con người tài giỏi, một nơi không dùng
Vào ngày lễ trọng trong vùng
Mà người phải giảng lại không có nhà
Bề trên mới cử anh ra
Giảng thay người ấy, thật là tuyệt hay
Bởi lời ứng khẩu thật hay
Làm cho thính giả, vỗ tay tưng bừng
Với lòng đạo đức vô song
Tâm hồn sốt mến, lạ lùng sâu xa
Làm cho dân chúng, thiết tha
Hết lòng hâm mộ, tài ba của người
Từ nay chấm dứt cái thời
Sống trong thinh lặng, của đời ẩn tu
Âm thầm tĩnh nguyện, khiêm nhu
Ở nơi tĩnh mịch, suốt thu sang hè
Vâng lời từ giã sơn khê
Đi ra phi bác chống bè (Ca) tha-re
Hoành hành, trong xứ ngoài quê
Gia mầm sai lạc, ê chề tang thương
An-tôn như ánh vầng dương
Rọi lên, tan biến khói sương, mây mù

Giảng cho cá:

Chuyện rằng vào một chiều thu
Mấy ngày tranh luận coi như bất thành
Bởi phe lạc giáo cố tình
Không màng nghe biết, điều lành sự hay
An-tôn chỗi dậy đi ngay
Ra nơi cửa biển dang tay kêu mời
Tập trung cá lại một nơi
Từng đoàn lớn nhỏ, cá bơi vào bờ
An-tôn lên tiếng, nói to
Cá ơn Chúa đã ban cho ân hồng
Biển sâu, dòng nước mênh mông
Tha hồ bơi lội, vô cùng thỏa thuê
Ban cho vực thẳm, suối khe
Với bao hốc đá, chở cho ẩn mình
Mồi ngon thỏa thích yên lành
Ban cho đủ thứ nuôi mình ấm no
Anh em thì chẳng phải lo
Chúa hằng nuôi dưỡng ban cho mọi bề
Cá ơi Chúa vẫn chở che
Cám ơn Thiên Chúa, lắng nghe lời Người
An-tôn vừa giảng dứt lời
Cá liền há miệng, vẫy đuôi gật đầu
Tiếng đồn phép lạ ăn sâu
Vào thành dân chúng rủ nhau đi liền
Tới xem cho biết hư nên
Cả người lạc giáo, không tin thế mà
Cũng đi xem sự xảy ra
Thấy rồi cảm động, với là ăn năn
Tới nơi nài nỉ An-tôn
Giảng thêm Lời Chúa, rồi xin phục tùng
Giảng cho cá nước vừa xong
An-tôn ban phép cho dòng cá xuôi
Sau khi ban phép lành rồi
Cá liền vui vẻ rút lui êm đềm
Đây là phép lạ đức tin
Giúp cho lạc giáo, biết nhìn thấy ra
Bỏ đường sai trái, lạc tà
Về cùng giáo hội đó là cha chung
Tục truyền kể lại nói rằng
An-tôn giảng trước Giáo hoàng, Đức ông
Hồng y, Giám mục khá đông
Với bao giáo sĩ khắp cùng Á, Âu
Quốc tịch đủ thứ khác nhau
An-tôn diễn giải cao sâu gọn gàng
Hùng hồn, thâm thúy, rõ ràng
Trước toàn cử tọa lân bang, ngoại kiều
Với bao ngôn ngữ, sắc mầu
Thảy đều nghe được như nhau, tiếng mình
Trước cùng phép lạ điển hình
Của ngày Hiện Xuống phát sinh, tái hồi
Sau khi nghe biết thế rồi
Các ngài bỡ ngỡ hỏi người là ai?
Sao tôi nghe được tiếng tôi
Thật là phép lạ, tuyệt vời đẹp thay
Giáo hoàng thì bảo người này
Là Hòm-Bia đựng tràn đầy Thánh Kinh
Giao cho một vị thông minh
Giảng khoa thần học, tài tình cao sâu
Thế mà cha thánh lo âu
Ngài còn căn trước, dặn sau đủ điều
An-tôn còn mở thêm nhiều
Các nơi giảng đạo, thiêu chiều thuyết minh
Chống bè lạc giáo, tung hoành
Khắp nơi, Bắc Ý, nội thành ngoại thôn
Vượt sang đất Pháp phía nam
Tây-ban-nha nữa, chúng toan nuốt vào
An-tôn đi đến nơi nào
Là bè lạc giáo tiêu hao, tan tành
Dân thì mộ mến hết mình
Thấy bao phép lạ điển hình, khắp nơi
An-tôn được gọi về trời
Lúc còn rất trẻ, ba mươi sáu tuần
Từ trần ngay tại Pa-đua
Được phong hiển thánh, khi chưa mãn tuần
Gần đây Giáo hội nâng lên
Truy phong tiến sĩ, xứng tên anh hùng

Con đường đã mở

Vào thời thuận lợi nói chung
An-tôn được phép, khai trương, mở trường
Đặt trên nhà của trung ương
Đó là học viện, ngôi trường, (Bo)-lo-gna
Tiếp theo các tỉnh gần xa
Đua nhau rầm rộ, tung ra rất nhiều
Mở trường thần học đều đều
Các trường nổi tiếng, Âu châu hiện hành
Ox-ford, học viện ở Anh
Ba-lê ở Pháp, trứ danh nhất mà
Cô-lô-gne Đức, nữa là
Giờ đây ở tại Rô-ma giáo triều
Châu phê sắc chỉ thư tiều,
Bản văn cấm cứ, các điêu nói chung
Anh em Hèn mọn cấm không,
Được quyền rao giảng nội trong điều này
Như là tín lý trên đây
Anh em không được công khai giảng mà
Sau này ngược lại khác xa
Nhìn qua thực tế chúng ta thấy rằng
Ở trên, ngay các giảng đường
Những khoa đại học, ta thường thấy ra
Anh em Hen mọn chúng ta
Những người nổi tiếng, tài ba lẫy lừng
Đã cùng đóng góp xung công
Về cho Giáo hội, vô cùng lớn lao
Đức tin, tín lý dồi dào
Vấn đề tư tưởng, đề cao tuyệt vời
Phan-xi-cô một con người
Tinh thần phó thác, sống đời đơn sơ
Dịu dàng hoà nhã vô lo
Của nhà thần học Bô-na nhân từ
Tinh vi, tế nhị vô tư
Như là Duns-scot, không như ai mà
Ngang tàng, táo bạo như là
Ray-mond, thể hiện vượt qua mọi thời
Bắt nguồn từ một con người
Tự xưng thiếu học, sống đời khiêm nhu
Qua bao thế hệ, gom thu
Các nhà thần học, cũng như mọi người
Luôn hằng tra cứu, tìm tòi
Tinh thần học thuyết, cao vời Phan-sinh
Như là Duns-scot nhiệt tình
Bô-na chí ái, hiền lành khiêm cung
Và nhiều vị khác của Dòng
Làm sao kể hết, các ông còn nhiều
Thảy đều thần học cao siêu
Trứ danh, nổi tiếng, trăm chiều thông minh

Trường học cũ

Ở ngay bên cạnh tranh với đời
Thì đây lại có nhóm người
Giữ nguyên truyền thống, cái thời nghèo xơ
Lê-ô, chất phác đơn sơ
Ê-gi(dio) thánh thiện, vô lo chân thành
Cả hai bảo thủ hết mình
Thấy điều nghiên cứu, học hành đua bơi
Cho là ngược lại dòng đời
Tinh thần cha thánh, vào thời sơ khai
Coi như chống đối, lại ngài
Chứ không xây dựng, đứng ngoài ra xa
Tục truyền kể lại nói là
Khi nghe đồn thổi sơ qua, bên lề
Tiếng ddoonf tu viện Ba-lê
Anh em nổi tiếng, nhiều về ngành ban
Ngay trên, trên cac giảng đường
Sor-bon(ne) đại học, tiếng đồn miên man,
Ê-gi đấm ngục thở than
Ba-lê, mi đã phá tan hội dòng
Thầy còn phê phán nội dung
Dài dàng văn tự, những pho sách dày
Tôi cần tóm tắt vài lời
Rút ra hai điểm, trong này mà thôi
Dạy tôi mến Chúa, yêu người
Và lòng sám hối, tội tôi đã làm
Bàn về tiền định, mạc nhiên
Ê-gi tuyên bố, góp thêm vài điều
Nếu ai muốn biết dưới sâu
Có gì thì cứ đua nhau xuống tìm
Còn tôi, tôi muốn ngồi trên
Đưa tay vục nước tưới lên tắm mình
Mắc chi cần phải học hành
Nên tôi biết sống, trở thành vị nhân
Tuy nhiên không phải luôn luôn
Có điều xung khắc, đôi bên thường tình
Một hôm đàm thoại giữa anh
Với nhà thần học, trứ danh này là
Ê-gi mới hỏi Bô-na
Này anh tôi tưởng nghĩ ra điều này
Về ơn soi sáng trên đây
Các nhà thông thái, nhận ngay từ trời
Hạng người dốt nát như tôi
Làm sao cứu rỗi, lên trời được chăng?
Người anh hiểu ý nói rằng
Mến yêu Thiên Chúa hết lòng ngươi thôi
Nghĩa là dốt nát như tôi
Không sao mến Chúa bằng ngươi giỏi chăng?
Ý tôi muốn nói lên rằng:
Còn hơn thế nữa, chứ không phải là,
Một người già lão quê mùa
Không cần chữ nghĩa chẳng thua người nào
Về lòng mến Chúa chứ sao
Cho dù người ấy học cao nữa là
Dứt lời có một lão bà
Ê-gi chạy tới và la lên rằng
Lão bà, bà hãy vui mừng
Vì bà mến Chúa vô cùng bao la
Mến hơn, hơn cả Bô-na
Người anh thông thái ở nhà chúng tôi
Nói xong lời ấy, thế rồi
Ê-gi ngất trí, một thời chìm sâu
Trong tình mến Chúa, nhiệm mầu
Ba giờ mới tỉnh, chứ đâu dễ gì
Một vài giai thoại ly kỳ
Gia đình Hèn mọn, duy trì canh tân,
Tông đồ, truyền giáo thiết cầu
Chương trình mục vụ, cán cân điều hoà
Phải cần học hỏi sâu xa
Hầu mong đáp ứng, đi ra với đời
Anh em luôn vẫn nhớ lời
Người cha sáng lập, đương thời ghi lên
Chép vào bản luật hiển nhiên
Ai không biết chữ chớ nên học hành
Một điều cần thiết cho mình
Tinh thần của Chúa, lòng thành khiêm cung
Yêu người, mến Chúa hết lòng
Khi cơn bách hại, bất công bạo tàn
Không hề nao núng, tâm can
Một lòng trông cậy, xin ơn phù trì.

Hoàn thành sứ mệnh; Cơn thử thách

Nhu cầu đòi hỏi thực thi
Một vài cải cách thích nghi hợp thời
Phan sinh chấp nhận bề ngoài
Nhưng lòng ấp ủ, miệt mài héo hon
Sao cho giữ được vẹn toàn
Tinh thần nghèo khó, vững bền mãi luôn
Tinh thần như đã tiêu tan
Trước đà phản đối anh em có quyền
Ngay trong tu nghị nói trên
Vì trong bản luật, ưu tiên khó nghèo
Mà ngài tha thiết đuổi theo
Anh em từ chối, xin trao trả về
Ngài rất đau khổ ê chề
Tinh thần ảm đạm, nặng nề xot xa
Không gì đau đớn hơn là
Phan sinh kết nghĩa với Bà Chúa Nghèo
Ngay dòng thịnh đạt dồi dào
Đức nghèo đáng được đề cao thế mà
Thì nay con cài của Bà
Chối từ, gạt bỏ, loại ra ngoài lề
Để ngài đau khổ tư bề
Tinh thần vui vẻ trước kia không còn
Nhường cho sầu não héo hon
Mây mù bao phủ chẳng còn ánh dương
Chìm trong u tôi chán chường
Nhìn về quá khứ, bước đường đầu nan
Đến nay ngài đã chu toàn
Vượt qua bao nỗi, khó khăn thuở đầu
Nhờ ơn Thiên Chúa nhiệm mầu
Anh em Hèn mọn, đi sâu vào đời
Giúp cho Giáo hội đương thời
Biết bao chiến sĩ, ra khơi can trường
Phục hưng rao giảng Tin Mừng
Sâu xa mãnh liệt, khắp cùng đó đây
Phan-xi-cô đã là người
Chu toàn sứ mệnh, tuyệt vời lừng danh
Trước cùng Giáo hội của mình
Cũng như dân chúng, thị thành thôn quê
Huy hoàng rực rỡ, mọi bề
Ngài là thánh sống, đợi về trời thôi
Thế nhưng trái lại, phần ngài
Trước khi vinh phúc, mất hai năm trời
Đầy trán Thánh giá trên vai
Hao mòn, tật bệnh ốm o
Tinh thần tiều tuỵ, da bao xương gầy
Nỗi đâu thân xác bề ngoài
Hãy còn rất nhẹ hơn trong bội phần
Hình như Thiên Chúa hãy còn
Để ngài dò dẫm, nghi nan, âm thầm
Hãy còn số ít anh em
Ngoài ra còn lại, đương nhiên phủ lòng
Tinh thần lý tưởng phó dâng
Sống nghèo tuyệt đối, tay không mọn hèn
Hồng-y luôn vẫn điềm nhiên
Khuyên ngài nhân nhượng, thêm lên nữa mà
Để cho ban luật dung hoà
Anh em thoả thuận, tỏ ra vừa lòng
Gợi lên bản luật hoa đồng
Khác nào khơi dậy, lưỡi đòng năm qua
Khi mà bản luật đưa ra
Anh em phủ nhận thật là đau thương
Tinh thần vui vể bình thường
Nay như mất hết, không còn thấy chi
Việc gì ngài cũng hoài nghi
Dè dặt, e ngại, khác gì bóng đêm
Thấy toàn sự dữ lỏi len
Xông vào quấy phá, đè lên thân ngài
Nhìn về cảnh tượng tương lai
Hội dòng tiếp nối lâu dài tối đen
Bấp bênh mờ tối phủ lên
Phải chăng ngài đã để quên đường dài
Lượng sức quá nặng lên vai
Giờ không gánh nổi, kém tài, đức không
Mình ngài chống chọi gánh gồng
Đức nghèo, khiêm hạ, phải chăng mơ hồ
Là do chước quỉ mưu mô
Dựng nên loè loẹt, làm trò phô trương
Tông đồ, truyền giáo nói chung
Mình chưa đứng vững, còn mong giúp người
Bao nhiêu tội lỗi chứ thời
Chắc chưa đền xứng, nói gì giúp ai
Tâm thần biến đổi của ngài
Thất thường, kỳ lạ, có hồi vùng lên
Như con mãnh hổ, xung điên
Muốn tìm nguyền rủa, kể chuyên phá hoài
Công trình xây dựng của ngài
Nguyện xin Thiên Chúa thẳng tay diệt trừ
Kẻ nêu gương xấu, gương mù
Ô danh, phá hoại công phu kẻ lành
Có khi ngã quỵ trách mình
Như người chiến bại; tính tình nhỏ nhen
Khắt khe đối với anh em
Bản thân mình lại sai lầm, bê tha
Có khi vùng dậy xông pha
Bừng bừng phẫn nộ, như là xuất quân
Hô hào kêu gọi bạn thân
Anh em trung tín, đứng lên với mình
Ly khai khỏi nhóm manh tâm
Chủ trương phá hoại, ngấm ngầm dòng ta
Có khi nhắn nhủ, thiết tha
Anh em trung tín, tỏ ra nhân nhường
Hầu mong cứu vớt Hội dòng
Tạo bầu hoà khí, ở trong gia đinh
Vâng lời, nhịn nhục, hy sinh
Vì lòng mến Chúa, và tình anh em
Giờ ngài lẩn tránh, ẩn thân
Tìm nơi cô tịnh, âm thầm suy tư
Vào trong hang động âm u
Tránh xa tiếp xúc, riêng tư mọi người
Chị em đan viên dòng nhì
Tuy rằng không có điều chi phiền hà
Có điều đối với Cla-ra
Ngài cùng vắng bóng, lánh xa một thời
Cla-ra buồn tủi, bùi ngùi
Và rất đau xót, bồi hồi lo xa
Có anh phản ảnh, thưa cha
Sao cha lạnh nhạt với là chị em
Đáp lời, không phải bỏ quyên
Mà không thương mến chị em dòng nhì
Bởi cha hướng dẫn họ đi
Đến cùng với Chúa, giờ thì bỏ rơi
Thế là hèn nhát, không thôi
Nhưng cha muốn để cho người không ưa
Vâng lời, lui tới sớm trưa
Chuyên lo dạy dỗ cho vừa ý thôi
Cũng vào giai đoạn trên đây
Phan-xi-cô đến giảng ngay một bài
Tức là bài giảng không lời
Chị em nài nẵng, kêu mời mãi thôi
Anh em góp ý giúp lời
Như ngài mới đến tận nơi nhà dòng
Chị em mong mỏi đợi trông
Đúng giờ tụ họp lại, đông đủ rồi
Phan-xi-cô đến tận nơi
Nhưng ngài im lặng, một hồi khá lâu
Rồi ngài xin một nắm tro
Đoạn ngài thinh lặng, và cho lên đầu
Rắc xong ngài hát một câu
“Vịnh ca, lạy Chúa xin thương xót con”
Hát xong ca vịnh xin ơn
Ngài cùng thinh lặng như lần đến đây
Rồi ngài cất bước rút lui
Chị em lo sợ, buồn thui, ngỡ ngàng
Sau này thầm hiểu, được rằng
ý ngài nhắn nhủ, sửa lòng ăn năn
Thân hình tiều tuỵ, khô khan
Tinh thần thảm đạm, nhọc nhằn bi ai
Cla-ra biết rõ về ngài
Bị cơn thử thách, dằng dai nặng nề
Tìm phương an ủi vỗ về
Giúp ngài khuây khoả, bớt nghe điều buồn
Cla-ra ao ước một lần
Đến thăm luôn tiện dùng cơm với ngài
Và cùng tất cả mọi người
Cla-ra khẩn khoản kêu mời thiết tha
Dùng chung một bữa thế mà
Ngài luôn từ chối, tỏ ra hững hờ
Thương tình người chị lắng lo
Anh em gợi ý giúp cho thêm mà
Thưa cha điều chị Cla-ra
Chị xin dùng bữa với cha một lần
Sao cha từ chối mãi luôn
Chúng con thiết nghĩ cha nên nhận lời
Cla-ra thánh thiện tuyệt vời
Chính cha khuyên chị, bỏ đời tu thân
Giá như xin một đặc ân
Gì hơn thế nữa, trăm phần, chắc cha
Cũng không từ chối, thế mà
Chỉ xin dùng bữa với cha một lần
Thế thì theo ý các con
Ta nên mời chị dùng cơm tại nhà?
Vâng vâng, đúng thế thưa cha
Thế cha nhất trí, chúng ta dọn liền
Bữa cơm thanh đạm nói trên
Ở ngay tu viện Por-tion-cu-la
Giờ đây chính chị Cla-ra
Rất vui vì được tới nhà dòng trên
Là nơi cắt tóc giao duyên
Làm dâu Bà Chúa Nghèo hèn đơn sơ
Đúng ngày hẹn, Phan-xi-cô
Cho người đến Đa-mia-nô đón mời
Chị em chỉ có hai thôi
Cla-ra đi với một người chị em
Cỗ bàn đã được dọn lên
Ở trên thảm cỏ tuyệt nhiên sẵn sàng
Ưu tiên thự tự hai hàng
Thảy đều ngồi trệt, xếp bằng chung quanh
Bắt đầu ăn trước món canh
Cũng như thường lệ tiến hành tiếp sau
Bỗng ngài khai vị, mở đầu
Nói về lời Chúa, nhiệm mầu tình yêu
Lời ngài bay bổng lên cao
Mọi người ngây ngất, như vào cõi thiên
Từ xa dân chúng nhìn lên
Thấy toàn tu viện quanh trên núi rừng
Chìm trong ngọn lửa cháy bừng
Dân thành chạy đến hầu cùng cứu nguy
Lạ thay khi đến lại thì
Thấy toàn cảnh vật im xi như tờ
Nhìn ra thảm cỏ bất ngờ
Anh em, các chị, ngồi trơ như đồng
Vây quanh một bữa cơm chung
Đơn sơ, đạm bạc, nhưng không thấy dùng
Lửa kia bốc cháy lạ lùng
Chỉ là ngọn lửa cõi lòng linh thiêng
Tình yêu Thiên Chúa cháy bừng
Phát ra từ những, cõi lòng người con
Họ về lặng lẽ an toàn
Anh em hồi tỉnh, chẳng màng gì ăn
Thảy đều vui vẻ hỷ hoan
Cla-ra mãn nguyện bình an về nhà
Thời gian tươi sáng thoáng qua
Khác nào tia chớp loé ra đêm trường
Bóng người thiếu nữ dịu dàng
Cla-ra đem tới vội vàng rút lui
Mình ngài ở lại đơn côi
Chìm vào vực thẳm bồi hồi liên miên
Lắm khi ngài muốn lãng quên
Mặc cho quí vị có quyền tuỳ nghi
Hợp cùng với đức Hồng-y
Muốn sao làm vậy ngài thì rút lui
Vào nơi tĩnh nguyện suốt đời
Khóc than tội lỗi, khứ thời thanh xuân
Thế nhưng, không thể bỏ quên
Công trình ngài đã dựng nên Hội dòng
Dù hay, dù dở mặc lòng
Anh em vẫn phải sẽ mang tên ngài
Nhìn về diễn tiến tương lai
Bản luật phải được triển khai rõ ràng
Tiết điều sinh hoạt Hội dòng
Không là hoạ lại nội dung năm rồi
Hồng-y thôi thúc bảo ngài
Thảo ngay bản Luật, tức thời nghiêm minh
Với ngài là một cực hình
Đôi bên xâu xé, quyết dành ưu tiên
Yêu sách một số anh em
Đức nghèo lý tưởng, lãng quên sao đành

Bản luật viết bằng nước mắt

Bắt tay vào việc thi hành
Công trình gian khổ, hy sinh nhất đời
Trình bày lý tưởng cao vời
Sao cho hợp với mọi người anh em
Ngài đem hai vị đi lên
Fon-tê^* chép Luật ở trên núi này
Hai người vừa nói trên đây
Bô-niz với bạn ngài Lê-ô
Fon-tê cây rậm, đá to
Hang sâu, có suối trong veo thanh bình
Cỏ cây hoa lá đẹp xinh
Một nơi lý tưởng, yên lành nên thơ
Thế nhưng thánh Phan-xi-cô
Trải qua thê thảm, lắng lo nhất đời
Lưu truyền hậu thế tương lai
Bản Luật đã được chính ngài chép ra
Một đêm thao thức thiết tha
Nguyện cầu xin Chúa chan hoà sáng soi
Tâm thần mệt mỏi chơi vơi
Thiếp đi chốc lát, mà ngài chẳng hay
Chìm vào chiêm mộng, lạ thay
Bỗng đâu ngài thấy số người anh em
Vô vàn chạy đến xin ăn
Ngài đang lúng túng, băn khoăn thì này
Tự nhiên nhìn xuống thấy ngay
Vô vàn bánh cứ tuyệt nhiên lọt dần
Ngài đang lúng túng, phân vân
Bỗng nghe có tiếng từ trên cõi trời
Phán rằng bánh vụn đang rơi
Vơ về, gom lại hẳn hoi, thế rồi
Vắt thành một chiếc bánh thôi
Đem ra phân phát mọi người cùng ăn
Ngài liền đem bánh nói trên
Chia cho tất cả anh em ăn dùng
Vài người không chịu, hoá phung
Chiêm bao bánh vụn lạ lùng xảy ra
Trong cơn mộng triệu, thoáng qua
Thì ngài tỉnh dậy, lo xa rối bời
Được ơn soi sáng từ trời
Chỉ cho ngài biết, bánh rơi lạ lùng
Thấy từng vụn bánh rải tung
Tức lời chọn lọc, ở trong Tin Mừng
Bánh là bản Luật, của dòng
Do ngài soạn thảo; bệnh phong đây là
Bản hình án phạt đưa ra
Cho người chống đối, với là bất tuân
Qua cơn mộng triệu, ủi an
Đem nguồn phấn khởi, chứa chan cho ngài
Bắt tay vào việc tức thời
Nhờ ơn phù hộ Chúa Trời giúp cho
Phan-xi-cô đọc tự do
Lê-ô chép lại đưa vô khoản điều

Trình bày nguyện vọng

Nhưng ngài không được yên đầu
Anh em bàn tán, với nhau nhiều lời
Cha lên núi, chép Luật rồi
Phen này cũng thế, vậy thôi, nhất là
Vấn đề nghèo khó của cha
Ngài luôn chung thuỷ, với Bà Chúa Nghèo
Chúng ta không thể, tuân theo
Xin ngài nhượng bộ khó nghèo chút đi
Đồng thanh, đề cử Ê-li(a)
Thay cho toàn thể, ra đi gặp ngài
Ê-li không dám nhận lời
Sợ ngài quở trách, mọi người cùng đi
Ê-li dẫn họ tới rồi
Đoạn anh đến cửa hang mời ngài ra
Ê-li cất tiếng thưa cha
Ra cho đại biểu, thưa qua đôi lời
Giờ ngài mới hỏi mọi người
Anh em này đến, nơi đây làm gì?
Ê-li đại diện, thưa thì
Nếu cha không giảm bớt đi phần nào
Về phần lý tưởng khó nghèo
Chắc rằng không có ai theo Luật này
Ngài liền quì xuống, giang tay
Đôi dòng châu lệ, đổi thay nhỏ ròng
Ngài như, tan nát cõi lòng
Lạy Cha con biết là không người nào
Còn tin con nữa, chứ sao
Bỗng nghe có tiếng trên cao phán rằng
Những điều trong bản Luật dòng
Con theo ý Chúa chứ không ý mình
Nên Cha muốn phải thi hành
Anh em tuân giữ, hết mình cả thôi
Không ai chú thích một lời
Hay là thêm bớt; còn người bất tuân
Thì nên, rút khỏi cộng đoàn
Sức người yếu đuối, Cha ban ơn nhiều
Lời trên, chỉ dạy một điều
Hãy tin và giữ, đúng theo Luật này
Đoạn ngài mới hỏi mọi người
Anh em nghe rõ, các lời ấy chưa?
Phái đoàn khiếp sợ rút lui ra
Cùng nhau xuống núi về nhà im hơi
Luật này không phải ý ngài
Nhưng là ý Chúa, sáng soi tác thành

Chương X: BẢN LUẬT CHÍNH THỨC

Bản Luật đã được đệ trình
Trước toàn tu nghị, tiến hành chuẩn y
Giáo hoàng chấp thuận, châu phê
Công ngài soạn thảo, nặng nề xiết bao
Anh em góp ý, giúp vào
Hồng-y đóng góp, đổi trao nhiệt tình
Để cho bản Luật được thành
Hồng-y thay mặt, dâng lên Giáo hoàng
Xin ngài phê chuẩn Luật dòng
Và ban sắc chỉ, phê trong Luật này
Xét về hình thức đổi thay
Luật này rất ngắn, trình bày gọn hơn
Mười hai chương mục, bao gồm
Thay vì trích dẫn, hàng trăm câu lời
Rút từ Kinh Thánh ra thôi
Những điều then chốt, ở nơi Tin Mừng
Đó là tất cả nội dung
Bản Luật ngắn gọn, chứ không dài dòng
Mẫu khuôn, pháp lý rõ ràng
Đâu là bắt buộc, đâu không nên làm
Luật này, vẫn giữ được nguyên
Tinh thần nghèo khó, ưu tiên của dòng
Tinh thần hèn mọn, khiêm cung
Đó là gia nghiệp, ước mong của ngài
Trong hai bản sắc hợp thời
Nói về nghèo khó, có lời sau đây
Trước khi gia nhập dòng này
Con người tự nguyện, đổi thay cuộc đời
Phải về bán hết gia tài
Chia cho kẻ khó, các nơi cơ bần
Không ai được nhận bạc tiền
Hay là sở hữu, ưu tiên của gì
Ruộng vườn, nhà cửa vật chi
Làm tôi Thiên Chúa, thực thi nghèo hèn
Ăn mày của thí, độ thân
Làm thuê, làm mướn, kiếm ăn qua ngày
Qua bao thế hệ đổi thay
Luật dòng Hèn mọn trên đây, vẫn còn
Giữ nguyên lý tưởng vàng son
Đức nghèo trần trụi, cho con cái ngài
Luật nay rút ngắn lại rồi
Thế nhưng áp dụng, đúng thì, khó thay
Qua bao thế hệ trải dài
Bước đường lịch sử, đổi thay không ngừng
Vấn đề kinh tế tiêu dùng
Với đà phát triển, quá chừng gia tăng
Qua bao triều đại Giáo hoàng
Vẫn luôn chuẩn chước; khoản không thể dùng
Vấn đề giải thích Luật dòng
Gây nên xung khắc, vô cùng tang thương
Cuối cùng giải quyết lập trường
Chia nhiều chi nhánh, không nhường nhịn đâu
Mỗi chi áp dụng khác nhau
Tuỳ theo cách hiểu nhu cầu thích nghi
Phân chia, tách biệt cũng vì
Tinh thần lý tưởng, diệu kỳ cao siêu
Khó bề thực hiện đúng điều
Hoàn thành triệt để, theo chiều thánh nhân
Mỗi chi khai thác một phần
Kho tàng phong phú, thánh nhân lưu truyền
Những điều pháp luật, ưu tiên
Thuộc khâu bắt buộc, nói trên cách nào
Đương nhiên, không thể đặt vào
Nâng lên thành tựu vượt cao, nhưng mà
Đặt vào điểm thấp, mới là
Hợp tầm, hợp cảnh không xa mọi người
Cho dù bản Luật lâu đời
Cũng không phai nhạt, đến nay vẫn là
Khuôn vàng, thước ngọc cho ta
Rất nhiều vị thánh nhờ qua luật này

Bên lề Bản Luật

Muốn gặp nguyện vọng của ngài
Ngoài pho tiểu sử, triển khai mở đường
Do ba người bạn chủ trương
Chép ghi đầy đủ, tỏ tường thanh cao
Nói lên lý tưởng khó nghèo
Qua trang bút tích, với nhiều thơ chung
Huấn ngôn cao quí vô song
Nhất là Di chúc, lại cùng quí thay
Chính ngài lưu lại trên đây
Trước khi nhắm mắt, chia tay lìa đời
Ngày nay, trên khắp mọi nơi
Các dòng Hèn mọn, đọc lời ấy luôn
Kèm theo bản Luật, ưu tiên
Như là giải thích, nêu lên tinh thần
Nào ai muốn biết thâm tâm
Phan-xi-cô muốn cho con cái ngài
Thực thi nghèo khó, sao đây?
Thì nên đọc hết bản này hiểu thôi
Đi theo sâu sát từng lời
Con đường thánh thiện, ở nơi chỗ này
Phan-xi-cô đã trình bày
Con người tu sĩ, dòng ngài lập nên
Qua hai mươi tám huấn ngôn
Động viên, nhắn nhủ anh em trong dòng
Vâng lời, nhịn nhục, khiêm cung
Tinh thần bác ái, giúp phong đỡ cùi
Khiêm nhường kính trọng mọi người
Tránh điều dối trá, thói đời kiêu căng
Thường người phạm tội luôn hằng
Đổ cho ma quỉ sa tăng, đủ điều
Chúng ta có một kẻ thù
Đó là xác thịt, nết hư tung hoành
Chúng ta nên hãy xét mình
Khiêm nhường, hen mọn, chớ khinh dể người
Có người đạo đức, hợt hời
Đọc kinh xem lễ chẳng rời hôm mai
Thế nhưng khi bị một ai
Làm gì xúc phạm, ôi thôi giận hờn
Qua lời trích dẫn nói trên
Nêu lên cụ thể bản thân con người
Lá thư nhắn nhủ của ngài
Gởi chư (vị) Phục vụ, có lời nêu lên
Việc thờ Thánh Thể, ưu tiên
Lòng nhân đối với anh em thấp hèn
Soạn kinh nhật tụng ngợi khen
Vào ngày Tuần Thánh, suy tôn Ngôi Lời
Tử hình vì tội loài người
Mừng ngày sống lại, tuyệt vời vinh quang
Tâm hồn sốt mến lâng lâng
Chìm vào Thiên Chúa, vô cùng ngất ngây
Những lời tán tụng đẹp thay
Dâng lên Thiên Chúa, tràn đầy phúc linh
Ngài thường chỉ trích hết mình
Hạng người kiêu ngạo, giả hình tự kiêu
Ngoài lề bản Luật thêm sau
Những trang đậm nét, nhuộm màu đơn sơ
Như là thư viện nho nhỏ
Dành cho ai muốn, chuyên lo tìm tòi

Trời lại sáng

Luật dòng phê chuẩn hẳn hoi
Coi như sứ mệnh của ngài đã xong
Bao nhiêu lo lắng băn khoăn
Hai năm dày xéo bản thân của ngài
Dần dà tan biến tàn phai
Khi đặt nền tảng, hẳn hoi vững vàng
Cái gì làm được cho dòng
Thì ngài cũng đã, làm xong cả rồi
Còn như hậu thế tương lai
Nhờ ơn Thiên Chúa, an bài đỡ nâng
Sau cơn giông tố, cuồng phong
Thường hay sót lại, ít vòng mây đen
Ùn ùn thỉnh thoảng nổi lên
Ngài còn ám ảnh chưa yên tấm lòng
Gây nên phiền muộn, long đong
Bỗng nghe tiếng phán, trong lòng, ơi con
Hỡi người nghèo khó, mọn hèn
Sao con thắc mắc, héo hon chuyện gì
Chính Ta là Đấng phù trì
Giữ gìn, nuôi dưỡng chẳng khi nào ngừng
Ta giao cho con lập dòng
Chọn con là kẻ tầm thường vật thôi
Để làm việc ấy, đồng thời
Làm gương cho hết mọi người dương gian
Con như các anh em con
Chính Ta nuôi dưỡng, thi ân giữ gìn
Từ nay con hãy bình yên
Lo bề phần rỗi, chớ nên phiền hà
Mội điều để mặc cho Ta

Cho dù còn lại, chỉ ba bốn người
Thì Ta cũng vẫn dưỡng nuôi
Cho dòng tồn tại, muôn đời về sau
Từ nay ngài hết lo âu
Biết rằng công việc bấy lâu lập dòng
Giờ đây thì đã tạm xong
Lệnh Ngài chủ tướng tuyên công đã truyền
Cho người hiệp sĩ về vườn
Nghỉ ngơi, dưỡng sức, bởi luôn trung thành
Lo cho sự nghiệp của mình
Phan-xi-cô kẻ thi hành làm công
Giờ đây công việc đã xong
Thì giao cho chủ, mình không có gì
Phan-xi-(cô) nghèo khó cực kỳ
Không còn giữ lại vật chi cho mình
Từ nay ai đến thưa trình
Một vài điều khoản, chứng minh thêm rằng
Thì ngài bảo họ, Luật dòng
Anh em thề giữ, tôi không ban gì
Phần tôi, nay chỉ duy trì
Dạy bằng gương sáng, thực thi hết lòng

Chương XI: NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG

Từ giã đô thành muôn thuở

Thời gian vận động trông mong
Giáo hoàng phê chuẩn Luật dòng này xong
Ngài đang nán lại đợi trông
Chờ ngày kết quả, nên không về nhà
Hãy còn ở lại Rô-ma
Một hôm ngài đến tại nhà Hồng-y
Cũng vừa mới đến, tức thì
Trong nhà đại tiệc, Hồng-y có mời
Các quan, khách tiệc đến nơi
Ngồi vào bàn tiệc cả rồi hẳn hoi
Phan-xi-cô cũng đến ngôi
Rút trong tay áo ra mời các quan
Chư huynh miến bánh khô hèn
Các ngài vui vẻ cám ơn, nhận liền
Có người cất lại không ăn
Để làm kỷ niệm thánh nhân tặng mình
Hồng-y ngượng nghịu, bất bình
Sau khi tan tiệc, linh đình xong xuôi
Đức ông mới tới trách ngài
Thầy làm tôi ngượng quá trời rồi đây
Trước bao quan khách nhà này
Tôi không nuôi nổi, được thầy lâu nay
Để thầy thiếu thốn ăn mày
Phan-xi-(cô) mới phải, trình bày nêu lên
Không gì đẹp ý Chúa trên
Cho bằng nghèo khó, gì hơn được nào
Xưa kia Chúa cũng sống nghèo
Bởi con hành động không theo cảm tình
Nhưng làm cho Chúa hiển vinh
Ngay trong gia quyến, tư dinh của ngài
Được thêm vinh dự mà thôi
Không gì phải ngượng đồng thời vẻ vang
Riêng con cần phải sẵn sàng
Lo làm gương sáng cho cùng anh em
Việc đi hành khất ăn xin
Không gì hổ thẹn, ta nên khiêm nhường
Hồng-y cảm động vô cùng
Ôm ngài xiết chặt, vào lòng Hồng-y
Từ nay thầy muốn làm gì
Thì thầy cứ việc, tùy nghi thực hành
Mùa đông năm ấy, ba anh
Giã từ đô thị, kinh thành hồi hương
Còn đang suy tính, tìm phương
Nhưng trời tuyết lạnh, trên đường lầy trơn
Hồng-y có một lời khuyên
Anh em nán lại chờ thêm tiết trời
Xin thầy cứ đến dinh tôi
Tôi cho dọn chỗ, hẳn hoi cho thầy
Vấn đề ăn uống ở đây
Nếu như thầy muốn, đổi thay cách nào
Muốn ăn với nhóm người nghèo
Tùy thầy chọn lựa, tôi theo ý thầy
Phan-xi-(cô) vâng lệnh đến đây
Ở trên cái tháp, làm ngay trong vườn
Trong khi đêm ngủ đầu tiên
Một bầy quỉ dữ, kéo lên đánh ngài
Vết thương xây xát hình hài
Phan-xi-cô nói với người anh em
An-gê-lô ạ hòe đêm
Quỉ còn đến đánh cha trên tháp này
Chắc là có việc gì đây
Ta nên rút khỏi nơi này thì hơn
Chắc là ý Chúa đây con
Chính Người không muốn ta nên về nhà
Sáng ngày kể chuyện quỉ ma
Cho Hồng-y biết, kể qua cho ngài
Để xin được phép rút lui
Cha con từ giã, lần này đi luôn
Thưa ngài chớ co tưởng lầm
Con người bị quỉ âm thầm đuổi đi
Chắc là có những hành vi
Xấu xa nào đó, thế thì đáng thay

Lễ Giáng sinh ở Grecciô

Mặc dầu thời tiết hôm nay
Tuyết rơi giá lạnh, bùn lầy, gió to
Anh em từ giã giáo đô
Lên đường đi, tiến tới Cô-lôm-bô
Nơi ngài chép Luật gay go
Những ngày vất vả, gian lao nhất đời
Giáng sinh sắp đến nơi rồi
Hai tuần trước lễ Ngôi Lời Giáng sinh
Ngài liền phác họa chương trình
Nói cùng người bạn thân tình thiết tha
Ông Gio-an Ve-li-ta
Một nhà quí tộc Dòng ba, thế mà
Rằng tôi muốn chọn nơi đây
Để cùng diễn lại, các ngày Giáng sinh
Một cách biểu thị, điển hình
Hoàn toàn diễn lại cảnh tình Bê-lem
Xin ông cố gắng ưu tiên
Tìm cho hang đá ở trên sườn đồi
Bò, lừa cần có một đôi
Xin ông cố gắng, giúp tôi chuyện này
Gio-an vui vẻ nhận lời
Tận tình sắm đủ, chốn nơi gọn gàng
Chung quanh quét dọn khang trang
Một nơi rộng rãi, đàng hoàng tuyệt xinh
Đêm khuya ánh sáng lung linh
Hàng ngàn ngọn đuốc, uấn mình ngong ngoe
Trèo lên dốc núi, sườn đèo
Ánh hồng rực sáng, dọi theo đường mòn
Thanh niên, già lão, trẻ con
Trèo lên hang đá, hỉ hoan ngợi mừng
Những bài thánh nhạc phổ thông
Hòa theo thánh vịnh, tưng bừng cao thanh
Lễ đêm đã được cử hành
Ngay trong hang đá, tốt lành Grec-ci (ô)

Ngài đang chuẩn bị thực thi
Chức năng thầy sáu, hát bài Phúc âm
Và cùng giảng lễ nửa đêm
Làm cho mỗi một tâm hồn nâng cao
Những lời ca ngợi vua nghèo
Sinh ra khiêm hạ, xiết bao tầm thường
Ngoài ô trên một cánh đồng
Vào thời tiết lạnh, đêm đông ngoại thành
Có nhiều phép lạ điển hình
Gio-an quả quyết chứng minh, nói rằng
Chính ông thấy Chúa Hài Đồng
Nằm trong máng cỏ, ngước trông mỉm cười

Lên đỉnh Al Verna

Ngài còn lưu lại một thời
Hết mùa đông ấy, kéo dài sang xuân
Ở nhà dạy dỗ anh em
Đôi khi ngài cũng vài lần đi ra
Giảng cho dân chúng, người ta
Các làng lân cận, gần xa quanh vùng
Một hôm tỏ vẻ rộn ràng
Có ngài Phục vụ báo rằng tới đây
Và ngài cũng đã tới nơi
Đến đây kinh lược, xem coi, tỏ tường
Ngôi nhà ẩn viện, trung ương
Anh em đón tiếp rộn ràng, biết bao
Trên bàn ly chén, muỗng dao
Khăn bàn lịch sự, cái nào cũng sang
Đến giờ thấy một anh chàng
Mũ rách, chống gậy, lạnh lùng giơ tay
Vì lòng mến Chúa xin thầy
Ban cho kẻ đói rách này chút chi
Anh em ngượng ngùng khôn bì
Đặt vào chút bánh, rồi thì lui xa
Ngài cùng rời gót đi qua
Ngồi bên cạnh bếp, mở ra tức thời
Vừa ăn, vừa nói một lời
Cỗ bàn quí vị dọn mời trọng thay
Những người tự nguyện ăn mày
Noi gương Đức Chúa, thế này được sao?
Ngôi đây không hợp chút nào
Toi xin được phép ngồi vào một nơi
Sao cho hợp cảnh, hợp người
Thành phần tu sĩ, xứng ngôi mọn hèn
Sang đầu tháng sáu trong năm
Ngài liền từ giã anh em trở về
Bởi ngày tu nghị gần kề
Mà ngài phải có, chẳng nề đường xa
Về ngay Por-tion-cu-la
Là nơi tu nghị, chúng ta họp đoàn
Sau ngày bế mạc chu toàn
Chia tay giải tán, hân hoan về nhà
Ngài lên đỉnh Al-ver-na
Một nơi thanh vắng, để mà cầu kinh
Cùng đi lên núi với mình
Bảy anh tất cả, đồng hành đi lên
Mas-sê thủ viện của đoàn
Nên anh có được thẩm quyền như sau
Tối anh bảo nghỉ ở đâu
Là ta nghỉ đó, thảy đều phải tuân
Còn về ẩm thực bữa ăn
Chia nhau hành khất, xin ơn giúp mình
Còn về như các giờ kinh
Vừa đi vừa đọc, hay thinh lặng mà
Gẫm suy lời Chúa sâu xa
Hay là trao đổi, lại qua Tin Mừng
Đến nơi thung lũng kiêu hùng
Bao la bát ngát, ngàn trùng mênh mông
Trải dài trên những cánh đồng
Vườn nho, nương vả, ẩn trong sườn đồi
Thưa thưa, thấp thoáng vài ngôi
Lâu đài cổ kính, tuyệt vời đẹp xinh
Thôn làng, rải rác chung quanh
Con sông uốn khúc, chuyển mình, nước trôi
Trên cao là đỉnh ngọn đồi
Nhấp nhô hùng vĩ, chọc trời cao xa
Đó là đỉnh Al-ver-na
Một ngàn ba trăm thước, là chiều cao
Hai ngày mệt mỏi, lao đao
Giờ đây mới thấy, chót cao đỉnh đồi
Đường trường ngàn dặm xa xôi
Tiết trời lại xấu, đồng thời còn xa
Cha con trú lại nơi nhà,
Nguyện đường nhỏ bé, tạm qua đêm dài
Ngài đang cầu nguyện một nơi
Quỉ đâu kéo đến, bao vây quanh ngài
Chúng liền đập đánh, kéo lôi
Và cùng chửi mắng, nên ngài nói ngay
Kẻ thù số một của tôi
Chính là thân xác, con người này đây
Các anh đánh nó, giúp tôi
Đánh thêm nó nữa, đi thôi, đánh nhiều
Quỉ liền lần lượt, kéo nhau
Rút lui trật tự, thua đau một đòn
Ngài cùng vui vẻ, đứng lên
Tới lùm cây rậm, tạ ơn Chúa Trời
Sáng ngày thức dậy, thấy ngài
Có phần mệt mỏi, mọi người lo thay
Tới bên trang trại gần đây
Để cùng mượn họ cho ngài, con lừa
Chủ nhân vốn tánh đơn sơ
Tự tay dắt đến, bất ngờ hỏi ngay
Phải chàng là chính, ông đây
Phan-xi-(cô) dân xứ thuộc người As-si?
Đáp lời, vâng chính là tôi
Thế thì tôi có đôi lời để khuyên
Ở sao cho xứng tiếng đồn
Coi ông là thánh, thì nên giữ gìn
Phan-xi-(cô) quì xuống hôn chân
Con người chất phác, đã ban cho mình
Những lời khuyên bao chân thành
Hứa luôn ghi nhớ, hết mình mãi thôi
Bác cùng vui nhận, theo ngài
Dắt lừa, dẫn tới, lên đồi đi theo
Đường trường dốc đá ngong ngoe
Trời thì nóng nực, lại trèo lên cao
Lão ông khát quá, kêu gào
Cho tôi uống nước đi nào, chết thôi
Ngài liền dừng lại một nơi
Và cùng cầu nguyện sau rồi đứng lên
Chỉ cho ông lão tới bên
Một hòn đá lớn, đá liền thành khe
Tha hồ uống, tắm thỏa thuê
Trước, và sau đó, chẳng hề có ai
Thấy khe hay nước nơi này
Lên gần đỉnh núi, tạm ngồi xả hơi
Chỉ còn khoảng độ, một thôi
Dừng chân, lấy sức, tại nơi gốc sồi
Cha con ngồi lại nghỉ ngơi
Bỗng đâu một số chim trời, khá đông
Ở đâu bay tới lạ lùng
Chúng liền sà xuống, đậu trong tay ngài
Lên đầu, lên cổ, lên vai
Líu lo, thánh thót nhảy bay nhịp nhàng
Ngài liền đề nghị nói rằng
Chắc là đẹp ý, Chúa dùng đàn chim
Đến đây chào đón anh em
Ở đây rộng đẹp hơn trên đỉnh đồi
Chắc là ý Chúa đây thôi
Cảnh rừng trùng điệp, núi đồi mênh mông
Cây hương, cây bá, cây tùng
Xum xuê đầy lá, vô cùng đẹp xinh
Bốn mùa chim yến, chim oanh
Líu lo, ríu rít trên cành bá hương
Có luôn ẩn viện, nguyện đường
Nhỏ xinh, tuyệt đẹp, dáng hình đơn sơ
Là do hầu tước (Ro) lan-đô
Chính ông xây cất dâng cho Đức Bà
Đặt tên Por-tion-cu-la
Lên cao thấy rộng, nhìn xa tứ bề
Trời thanh có thể nhìn về
Châu thành đất Ý, thôn quê, ruộng vườn
Nghe tin cha thánh, anh em
Lên đồi cầu nguyện, ở trên đó rồi
(Ro) lan-đô cho một số người
Chở theo lương thực, sau rồi ông lên
Để cùng giúp đỡ anh em
Mới lên công việc chăm chuyên có nhiều
Ngài xin cho một túp lều
Kề bên hốc đá, có chiều đắn đo
Làm xong bá tước dặn dò
Để tôi lo liệu, giúp cho đủ đầy
Anh em cứ ở lại đây
Để tôi tiếp tế, mỗi ngày cho cha
Thiếu gì thì hãy xuống nhà
Lấy về cho đủ để cha tiện dùng
Chớ đừng ngần ngại, lạnh lùng
Đi nhờ kẻ khác, tôi không bằng lòng
Mọi điều, công việc tạm xong
Thì ông xuống núi, nội trong chiều này
Khi ông bá tước đi rồi
Thì ngài mới có, đôi lời bao khuyên

Anh em nên hãy ưu tiên
Giữ lòng nghèo khó, chớ nên dựa vào
Của ông bá tước Lan-đô
Rồi ngài thông báo, truyền cho mọi người
Cha cần một chỗ rảnh ròi
Để cùng than khóc tội đời cha xưa
Người đời ai đến gặp cha
Anh em tiếp hộ cũng là được thôi
Cha cần chỉ có một người
Lê-ô thỉnh thoảng, tới rồi giúp cha
Phần hồn, phần xác, thôi mà
Còn anh em khác, để cha yên bề
Anh em chăm chú lắng nghe
Đoạn ngài chúc phước, rồi về lều ngay
Một hôm ngắm cảnh núi đồi
Thấy từng tảng đá, nứt đôi thành đường
Ngài đang suy nghĩ trong lòng
Được ơn soi sáng nhưng không, đấy rồi
Do cơn động đất vào thời
Chúa Con tử nạn trên đồi Can-vê
Cũng ngay từ đó, hướng về
Cảnh Người tử nạn, thảm thê vô cùng
Để ngài kết hợp hòa đồng
Vào ơn cứu chuộc, vô cùng lớn lao
Những ngày ẩn dật trên cao
Lê-ô được phép, ra vào mà thôi
Một hôm bắt gặp được ngài
Còn đang than khóc tương lai hội dòng
Lạy Cha xin đoái thương cùng
Khi con nhắm mắt, hội dòng sẽ sao
Lê-ô thấy ngài nhắc cao
Lên chừng ba sải, đi vào giữa không
Có khi lên tận đọt tùng
Lê-ô im lặng tới cùng hôn chân

Mùa chay kính Tổng Lãnh Thiên Thần

Lễ Đức Mẹ Lên Trời sắp tới
Ngài đang chuẩn bị dấn thân
Khởi đầu cầu nguyện, vào tuần mùa chay
Bắt đầu hai chín, tháng này
Một ngày đại lễ, quan thầy hiệp thân (hiệp sĩ)
Mi-chel Tổng lãnh thiên thần
Mà ngài đã chọn, khởi tuần ăn chay
Lê-ô được gọi đến ngay
Lê-ô con đứng lại đây, trước lều
Khi con nghe tiếng cha kêu
Thì con hãy đến, rơi lều đi thôi
Phan-xi-cô gọi, con ơi
Lê-ô chạy đến tận nơi, rồi mà
Thế nhưng ngài bảo chưa xa
Ta cần đi nữa, thế là lại đi
Mấy lần ngài gọi, nhưng vì…
Lần này cũng thế, gọi rồi không nghe
Thế là được chỗ chỉnh tề
Ngài rất vừa ý, tư bề thanh quan
Sát bên tảng đá, có hang
Muốn qua bên đó, phải sang bằng cầu
Vượt qua khe đá, hốc sâu
Anh em lấy ván, bắc cầu, ngày sang
Bây giờ ngài mới bảo rằng
Anh em không được ai sang bên này
Lê-ô thì cứ mỗi ngày
Sáng chiều, bánh nước, khuya thời đọc kinh
Lê-ô con đến một mình
Hãy đọc câu xướng, lời kinh mở đầu
Nếu nghe đáp lại, như sau
Để con chúc tụng, hát câu kính Người
Nghe rồi, mới được qua thôi
Nếu không thì hãy, rút lui trở về
Bao cơn thử thách, gớm ghê
Bàn tay phá phách, nặng nề quỉ ma
Nó luôn hành hạ thân cha
Cha cho con biết, sơ qua nỗi niềm
Thời gian tinh luyện, nói trên
Thật là thê thiết, cha nên nhiều lần
Chúa thương an ủi, ủi an
Người cho thưởng thức, tiếng đàn thiên cung
Đường tơ thanh thoát vô cùng
Nghe như rạo rực, tấm lòng ngất ngây
Thời gian suốt cả mùa chay
Có con chim ứng, ở ngay trên lêu
Khi ngài đọc kinh nó kêu
Hòa cùng nhịp điệu, đều đều ngợi khen
Giờ kinh ngài đọc nửa đêm
Nó thường dậy trước, vỗ lên vách lều
Khi ngài mệt nhọc, không kêu
Để yên ngài ngủ, thêm nhiều hơn chăng
Lê-ô cũng thế không sang
Đọc lời khai mạc, mà không trả lời
Lê-ô dừng lại đợi thôi
Một lần anh dám trái lời, đi qua
Vào trong không có trong nhà
Lê-ô theo bóng đi ra ngoài rừng
Tìm ngài mới thấy tỏ tường
Ngài đang cầu nguyện không ngừng một nơi
Gối quỳ, mặt hướng về trời
Như là tiếp chuyện với ai, vô hình
Lê-ô bỗng thấy, thình lình
Một bầu lửa sáng lung linh từ trời
Còn đang hạ xuống trên ngài
Thì ngài đón nhận, giơ tay ba lần
Chạm vào bầu lửa sáng ngần
Cuối cùng bầu lửa bất thần bay đi
Lê-ô hoảng sợ, khôn bì
Tìm đường tẩu thoát, nhưng vì lá khô
Chạm nhau xào xạc, lô nhô
Ngài nghe tiếng động, bất ngờ hỏi ai?
Lê-ô đáp lại con đây
Ô kìa, chiên nhỏ cha ơi sao mà
Con không tuân giữ lời cha
Cấm con không được, dò la việc này
Nhưng thôi, hãy nói cha hay
Là con đã thấy, trên đây điều gì?
Thì con hãy nói ra đi
Lê-ô kể lại, tiết chi rõ ràng
Mắt anh thấy cảnh huy hoàng
Xin ngài giải thích, tỏ tường điều trên
Lời cha thú thật nói lên
Là cha nghèo quá, xin ơn cảm phiền
Quá nghèo không có bạc tiền
Không gì có được, dâng lên cho Người
Chúa Giê-su vẫn kêu mời
Dâng ba của lễ, cho Người thế thôi
Phan-xi-cô lại tìm tòi
Sờ vào lồng ngực, xem coi ba lần
Mỗi lần lấy được đồng vàng
Rồi dâng lên Chúa toàn năng của mình
Là ba lời khấn, chân thành
Vâng lời, nghèo khó, khiết trinh, vẹn toàn
Đức Giê-su hứa sẽ ban
Cho nhiều dấu lạ xuống trên núi này
Phan-xi-cô cũng chẳng hay
Về nơi nhà nguyện, tỏ bày hỏi han
Nhờ Lê-ô bói Phúc Âm
Ba lần giở sách âm thầm để xem
Gặp ngay giai đoạn thương tâm
Trên đường thương khó, bản thân của Người
Chịu bao đau khổ, chông gai
Phan-xi-cô đã suốt đời dõi theo
Vết chân Đức Chúa, chứ sao
Giờ đây đón nhận, với bao sẵn sàng

Năm Dấu Thánh

Sáng ngày hôm ấy, như thường
Ngài quì cầu nguyện, giữa sương tuyết trời
Ngài xin tha thiết một lời
Cho con cảm nghiệm, được nơi cực hình
Xưa kia Chúa chịu đóng đinh
Với lòng thương xót Chúa dành ưu tiên
Cho người tội lỗi thế gian
Cho con cảm nghiệm được ơn mến Người
Bỗng nhiên như chớp rạng ngời
Thiên thần chí ái, từ trời xuống đây
Thiên thần sáu cánh, tuyệt thay
Bốn che bao phủ, hai bay lượn mình
Xuống trên tảng đá, uy linh
Rõ hình người chịu đóng đinh, thập tự
Thiên thần là Chúa Giê-su
Mang theo khổ nạn, cũng như thập hình
Hiện ra trước mặt, Phan sinh
Mắt Người nhìn thấu tâm linh, đấy mà
Như thiêu, như đốt, thiết tha
Phút chốc cảnh tượng ấy vừa biến đi
Phan-xi-(cô) tay chấp gối quì
Nhưng rồi ngài đã ngất đi một thời
Sau khi bừng tỉnh lại rồi
Ngài vừa trông thấy chân tay của mình
Thảy đều đã bị đóng đinh
Thâu qua mũi nhọn, trên hình màu đen
Đâu tròn đã được nổi lên
Mũi đinh quặp lại, dính liên gân chân
Hai tay cũng thế, dính luôn
Phía tim, sát cạnh xương sườn, đâm thâu
Vết đóng nguyên vẹn xuyên sâu
Máu còn đang rỉ, thấm màu đỏ tươi
Phép mầu xảy đến, tức thời
Không ai chứng kiến, riêng ngài biết thôi
Lê chân về lại căn chòi
In hình máu đỏ, còn tươi trên đường
Cố tình giấu kín, đơn phương
Nhưng sau nghỉ ngơi, trăm đường phân vân
Nên ngài dò hỏi anh em
Giả như ai có được ơn phi thường
Thì nên giữ kín, đơn phương
Hay là biểu lộ, tỏ tường ra thôi
In-lu-mi-nê mới trả lời
Riêng con thiết nghĩ, Chúa Trời thi ân
Cho cha được hưởng muôn ơn
Thế nhưng không phải, độc đơn riêng mình
Nhưng là chia sẻ ơn lành
Ấy cho hết thảy, chúng sinh hưởng nhờ
Giờ ngài tỏ lộ ra cho
Anh em được biết, nguyên do sự tình
Chuyện ngài đã được đóng đinh
Chúa còn mạc khải, cho mình nhiều ơn
Nhưng chưa được phép thông ban
Riêng phần năm dấu thánh trên của ngài
Không cho ai thấy từ nay
Ngài luôn mặc áo, phải dài che chân
Hai tay thu kín, khoanh tròn
Lê-ô băng bó vết thương cho ngài
Ru-fi (nô) chiêm ngưỡng cao vời
Nên ngài cho biết, dòng thời, tương lai
Chúa cho tồn tại, mãi thôi
Đến ngày tận thế, ai người tín trung
Được ơn cứu độ cuối cùng
Cho dù tội lỗi, cũng không ngã lòng

Tán tụng Đấng Tối Cao

Sau ngày ngài được thưởng công
In năm dấu thánh, vào trong thân mình
Thêm vào bệnh tật hoành hành
Khổ đau trăm nỗi, thân hình chẳng yên
Tâm thần ray rứt liên miên
Nhờ vào ấn tín, đóng trên thân mình
Như là bảo đảm trung thành
Tình yêu đặc biệt, Chúa dành ban cho

Bài tán tụng Đấng Tối Cao

Lạy Thiên Chúa, Chúa tối cao
Quyền uy, rất thánh xiết bao diệu kỳ
Chúa làm bất cứ việc gì
Thảy đều thành tựu, thực thi tuyệt vời
Chúa là Chúa cả đất trời
Ba Ngôi chí thánh, muôn đời cao sang
Nhân từ, thương xót, khiêm nhường
Công bình, bác ái khoan dung, dịu dàng
Khôn ngoan, mưu trí toàn năng
Tối cao vĩ đại huy hoàng thông minh
Lê-ô bối rối hết mình
Ngã lòng lo sợ, mất linh hồn mà
Chính thầy nhìn thấy, gương cha
Được ơn vĩ đại, thật là thánh thay
Khó mà thổ lộ cùng ai
Ước gì cha thánh, cho vài chữ thôi
Những lời an ủi của ngài
Chắc là nhẹ bớt, phôi phai ưu phiền
Không cần tỏ ý đến xin
Phan-xi-(cô) đã hiểu ý trên ấy rồi
Thấy thầy đứng cạnh gần đây
Ngài liền lấy giấy ghi ngay mấy dòng
Nguyện xin Thiên Chúa toàn năng
Xót thương, gìn giữ anh trong mọi bề
Nguyện xin Thiên Chúa chở che
Chúc lành, ban phước, phủ phê an bình
Lê-ô nhận được chúc lành
Bao nhiêu phiền muộn, trở thành an vui
Anh thâu tấm giấy của ngài
Giữ gìn, đến chết chẳng rời nó ra
Lê-ô chính thức, nói là
Chính tay cha thánh viết ra bản này

Vĩnh biệt núi Thánh

Thế là chấm dứt mùa chay
Đúng vào ngày lễ, quan thầy⁽¹⁴⁾ Mi-ca (e)
Mùa đông sắp đến, tuyết sa
Rơi trên đỉnh núi, lan ra trong vùng
Cha con xuống núi, trong vòng cuối thu
Mas-sê kể chuyện giã từ
Sáng nay thánh lễ cũng như mọi ngày
Anh em đông đủ cả rồi
Lễ xong cha thánh, chia tay mọi người
Dặn dò an ủi đôi lời
Tinh thần sốt mến, không ngơi nguyện cầu
Anh em thương mến lẫn nhau
Anh em người trước, kẻ sau, hiện thời
Giữ gìn núi thánh, suốt đời
Chăm nom trang trọng ngọn đồi (Al) ver-na
Anh em đến đấy phải là
Thành phần thánh thiện, chọn ra trong dòng
Lời ngài nhắn nhủ vừa xong
Thì ngài từ giã nội trong giờ này
Bước ra khỏi cửa, giơ tay
Chúc lành cho hết mọi người anh em
Ba người ở lại bình an
Lời ngài cảm động, nói lên giã từ
Giã từ núi thánh thiên thu
Các con tất cả, cũng như núi đồi
Giã từ chim ưng mãi thôi
Cám ơn anh đã giúp tôi mỗi ngày
Giã từ Mẹ Chúa Ngôi Hai
Chúng con nhơ Mẹ trông coi mọi người
Anh em đưa tiễn chân ngài
Đôi dòng châu lệ chảy dài trên mi

Bài ca Mặt Trời

Tin năm dấu thánh loan đi
Lan ra đây đó, thật thì quá nhanh
Nhân dân trong xứ ngoài thành
Ùa ra chiêm ngưỡng, hoan nghênh đón ngài
Sức thiêng huyền nhiệm Chúa Trời
Ở nơi tôi tớ, của Người phát ra
Chữa lành bệnh tật người ta
Ngài rất khiêm tốn, lánh xa tiếng ồn
Ở trong thinh lặng, tự nhiên
Ngài không thổ lộ, gì thêm điều này
Hai tay thu kín trong tay (tay áo)
Vượt qua một quãng đường dài gay go
Giờ ngài mới hỏi Lê-ô
Chúng ta đã đến Bor-gô? Hay là?
Qua rồi, đâu nữa thưa cha
Đi qua ẩn viện Ca-sa-lê, rồi
Chữa lành, người bị phung cùi
Hôm sau dừng lại nghỉ ngơi, chút mà
Nghỉ trong thị trấn (Cas) tel-la
Chữa lành cho một, lão bà đáng thương
Quỉ ma ám hại, hành hung
Bắt bà la hét vẫy vùng chân tay
Trên đường về lại tuyết rơi
Rải trên sườn núi, khắp nơi lạnh lùng
Chiều về quá lạnh tuyết đông
Cha con ngủ lại, trong hang núi này
Không gì để sưởi đêm nay
Trời thì quá lạnh, chân tay cứng đờ
Cho nên bác phó, dắt lừa
Nổi cơn cau có, phân phô càm ràm
Ngài liền quay lại êm đềm
Ôm anh ghì sát vào trên tay mình
Sưởi anh suốt giấc yên hàn
Trong đời chưa thấy được lần ngủ ngon
Như là giấc ngủ hồi hôm
Về nhà hăng hái như cồn thanh niên
Ngài như trẻ lại, cho nên
Ước ao đi giảng cho dân mỗi ngày
Thế nhưng căn bệnh dạ dày
Của ngài trầm trọng, chân tay vẫn hành
Làm ngài đau nhức thân mình
Anh em lo lắng, tới trình thưa cha
Xin mời bác sĩ đến nhà
Để lo thang thuốc, cho cha chóng lành
Nhưng ngài bình tĩnh hết mình
Nói rằng chiến sĩ trung thành ki-tô
Đâu còn trốn tránh âu lo
Sẵn sàng chấp nhận, dầu cho cách nào
Bằng lòng chịu đựng chứ sao
Thế nhưng năm dấu in vào toàn thân
Nhất là hai dấu dưới chân
Làm ngài đi lại, khó khăn mãi hoài
Cla-ra khâu một đôi hài
Có hai lỗ nhỏ, cho ngài dễ đi
Mỗi lần đi giảng các nơi
Phải đi bằng ngựa, suốt thời gian qua
Ngài đi khắp quận (Omb) ri-a
Mỗi ngày ngài giảng, đến ba ngôi làng
Đành rằng chén đắng vô cùng
Do Thầy chí thánh, trao không nỡ từ
Nghĩ rằng đời chẳng bao lâu
Chăm lo sức khỏe, coi như phí giờ
Đến nay mắt đã hóa mờ
Bao nhiêu bệnh cũ, hiện giờ tăng thêm
Nhức đầu suốt cả ngày đêm
Làm ngài nhức nhối, liên miên chẳng rời
Hồng y viết giấy đến mời
Ngài đi chữa bệnh, vịn lời sau đây
Người khôn không sợ thuốc, thầy
Nên ngài đành phải vâng lời ra đi
Lên đường ngài đến Rie-ti
Theo ngài gồm có Mas-sê đi cùng
Với ba người bạn tháp tùng
Chuyến này ngài sợ sẽ không về nhà
Khởi từ Por-tion-cu-la
Ghé vào đan viện thăm bà Cla-ra
Nếu đi bằng ngựa không xa
Đi chừng một tiếng, tới nhà vậy thôi
Cha con lê bước suốt ngày
Tới chiều hôm đó bệnh ngài tăng lên
Không đi tiếp được cho nên
Phải lưu lại đó khoảng hơn một tuần
Chị em cũng đã ân cần
Chăm lo thang thuốc, tăng phần vui vui
Nói rằng ý Chúa đây thôi
Gởi ngài đến ở một thời tại đây
Cla-ra cất một cái chòi
Cho ngài dưỡng bệnh suốt thời gian qua
Thời gian dưỡng bệnh đã là
Cực hình, đối với người cha nhân hiền
Cái đầu nhức nhói tăng lên
Lại thêm bầy chuột, tự nhiên tràn vào
Bò khắp nơi chốn nhôn nhao
Lên giường, lên ghế chỗ nào cũng lên
Kêu la chi chít suốt đêm
Không cho ngài nghỉ, được yên chút nào
Suốt đêm trằn trọc, khổ đau
Hết đà kiên nhẫn, rơi vào chơi vơi
Bỗng nghe tiếng vọng cao vời
Khổ đau đổi lấy, Nước Trời được chăng
Còn trong bóng tối, hoang mang
Biến thành ánh sáng huy hoàng yêu thương
Bàn tay Thiên Chúa dịu dàng
Dắt dìu từng bước, trên đường chông gai
Nơi đây là chỗ xưa ngài
Đã từng xuống ngựa, hôn vai người cùi
Hang kia là chỗ xưa rồi
Trốn núp thân phụ, tìm ngài không ra
Đá kia là chỗ cha già
Giải lời ý nghĩa, xuyên qua Tin Mừng
Vãng nghe tiếng vọng kinh chung
Chị em trầm bổng, điệu cung nhịp nhàng
Trên kia Thánh giá huy hoàng
Đã từng ra lệnh sửa sang nhà Người
Bao nhiêu việc đó giúp ngài
Vượt qua gian khổ, phục hồi niềm vui
Bình minh vừa mới lên ngôi
Thì ngài tuyên bố tin vui của ngài
Chúa cho cha biết, đây rồi
Rằng cha sẽ được về trời, tuyệt thay
Nên cha sáng tác một bài
Mói lên vạn vật, muôn loài sinh linh
Chúc khen Chúa Cả Thiên đình
Nhan đề bài hát, gọi anh Mặt Trời

Chương XII: BÀI CA MẶT TRỜI

- Lạy Chúa nhân từ, muôn cao và phép tắc,
Riêng Chúa hưởng muôn kinh,
Ngợi khen, tôn vinh và tôn đức.
Riêng Chúa xứng muôn kinh,
Ai dám gọi tên Chúa uy linh?

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng muôn loài,
Vì Chúa dựng riêng anh Mặt Trời,
Anh phân ngày đêm, anh cho ánh sáng.
Anh đẹp và hào quang anh chiếu sáng,
Anh tượng trưng uy quyền Chúa cao vơi.

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng các chị trăng sao,
Đẹp, trong, lấp lánh giữa trời cao.

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng nên Anh gió trời,
Anh mây và bát tiết tứ thời,
Anh trời quang và anh không khí,
Chúa dựng các anh là vật quí
Để giữ gìn nuôi dưỡng muôn loài.

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng dòng nước, chị chúng tôi
Nước cần, nước quí, trắng trong vơi đầy .

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì anh lửa giữa đêm tối sáng soi,
Anh hùng mạnh, anh đẹp, anh dễ thương.

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng mẹ đất chúng tôi
Mẹ bồng bế, mẹ dưỡng nuôi
Mẹ sinh hoa đồng cỏ nội
Và bốn mùa sinh trái đẹp tươi.

- Lạy Chúa, chúng tôi xin
Chúc tụng, ngợi khen và tán tạ,
Tôn thờ Chúa, muôn đời khiêm hạ.

Bài ca siêu việt cao vời
Mệnh danh được gọi, ca bài thiên nhiên
Suy tôn liên hệ cha con
Muôn loài nhờ Chúa dựng nên ở đời
Bài ca tôn giáo tuyệt vời
Ngài cùng phổ nhạc vào rồi hát lên
Chuyện rằng thuở ấy trong miền
Đức cha lãnh đạo, giáo quyền nói trên
Với cùng thủ hiến, đôi bên
Có điều hiềm khích, trở nên bất hòa
Đôi bên căng thẳng lại qua
Không ai nhượng bộ đi xa quá chừng
Đức cha ra vạ tuyệt thông
Dành cho thủ hiến, chứ không phải vừa
Còn ông thủ hiến lại là
Cấm dân không được lại qua cách nào
Với tòa Giám mục, chứ sao
Thế nhưng chẳng có người nào đứng ra
Để cùng dàn xếp, làm hòa
Ngài thêm tiểu khúc, thứ tha cho người
Vào trong bản nhạc của ngài
Anh em tổ chức hát bài nhạc trên
Tại tòa Giám mục cho nên
Đức cha, thủ hiến, ngồi trên hàng đầu
Anh em tuyên bố như sau
Khi cha lâm bệnh, khổ đau kéo dài
Thì ngài sáng tác một bài
Mệnh danh ca ngợi chúc anh Mặt trời
Chúng tôi xin hát lên đây
Thỉnh cầu quí vị lắng tai nghe lời
Đến câu tha thứ cho người
Thì ông thủ hiến, tức thời đứng lên
Làm hòa với vị giáo quyền
Hai bên ôm sát, hôn lên giao hòa
Đức cha cảm động, thiết tha
Xin ông thứ lỗi, bỏ qua những gì
Làm khi nóng giận đó đi
Bởi tôi thiếu sự khiêm ty, hạ mình

Tiều khúc hiếu hòa

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì bao người, một lòng mến Chúa,
Đàng sẵn sàng tha thứ cho nhau,
Và bao người nhận cực khổ đớn đau,
Vẫn một lòng vui chịu trước sau,
Phúc cho người bình an vững chí,
Vì Chúa ơi! Chúa sẽ thưởng triều thiên.

Những ngày dưỡng bệnh

Thời gian dưỡng tại Thánh Đa (Đamianô)
Sau khi sáng tác, bài ca Mặt trời
Bệnh ngài có vẻ giảm vơi
Có phần đi được, tức thời anh em
Cáng ngài, tiếp tục đi lên
Thời gian dưỡng bệnh êm đềm trôi qua
Khi ngài rời gót đi ra
Chị em cùng với Cla-ra buồn lòng
Thấy nhà trống rỗng, lạ thường
Hết lo cơm cháo, thuốc thang cho ngài
Nói về đôi dép, tuyệt vời
Cla-ra khâu tặng cho ngài thuở xưa
Còn đang tàng trữ tại nhà
Nữ tu, Đan viện Thánh-Đa, đến rày
Đến đây cũng đã gần rồi
Chừng năm cây số nữa thôi thế mà
Ngài xin nghỉ lại tạm qua
Một hôm tại xứ, Fa-bi-a-nô
Chư gia tiếp Phan-xi-cô
Rất là niềm nở, bất ngờ xảy ra
Nhân dân kéo đến đầy nhà
Ngựa xe rầm rộ, vào ra rần rần
Vườn nho cha sở không còn
Cha già tỏ vẻ, phàn nàn xót xa
Phan-xi-(cô) xin lỗi thưa cha
Dù sao chuyện đã xảy ra vậy rồi
Muốn ngăn cũng chịu vậy thôi
Xin cha thông cảm, con bồi thường cho
Mỗi năm thu hoạch là bao?
Được mùa thì khoảng mười lăm chuyến lừa
Con xin bảo đảm cùng cha
Năm nay sẽ được hai ba chuyến lừa
Đúng lời cam kết cùng cha
Vườn nho năm ấy dôi ra quá nhiều
Mấy năm kế tiếp vẫn đều
Nguồn thu vẫn lợi hơn nhiều, trước khi
Phan-xi-cô đến Rie-ti
Nhân dân nô nức, kéo đi rần rần
Đi ra đón tiếp thánh nhân
Giành nhau từng mảnh, áo khăn của ngài
Râu tóc, giày dép lai rai
Vẫn không từ khước miệt mài thu gom
Phan-xi-(cô) sức lực hao mòn
Đau nhức như bổ, mắt cầu nguyện chói chang
Bệnh ngài chẳng giảm, lại tăng
Về phần nội tạng, lại càng liệt tê
Làm ngài đau đớn ê chề
Nên ngài ao ước, được nghe đánh đàn
Gọi anh nhạc sĩ tới liền
Làm ơn con mượn, cái đàn về đây
Đánh lên vài bản thật hay
Hầu mong anh xác, đổi thay ít nhiều
Cho anh quên bớt khổ đau
Nhưng anh nhạc sĩ bắt đầu nghĩ ngay
Ngài không dè giữ điều này
Người ta dị nghị không hay cho mình
Ngài cùng đoán được tâm tình
Nên ngài mới nói hy sinh con à
Chúng ta nên hãy tỏ ra
Hy sinh đôi chút cũng là hợp thôi
Tối đêm, hôm ấy từ trời
Thiên thần của Chúa, xuống đây đánh đàn
Nhoé cung nhịp điệu thiên ban
Du dương thanh thoát, miên man tuyệt vời
Nhịp nhàng xoa dịu lòng người
Cho cơn đau đớn, của ngài nhẹ vơi
Sáng ngày, nói với con người
Đã từng từ chối, lời ngài ước xin
Chúa thương an ủi bệnh nhân
Cho nghe điệu nhạc, thiên thần hay ghê
Cha chưa từng thấy, được nghe
Cung đàn tuyệt diệu, tràn trề trổi cao
Ngài cùng muốn tránh ồn ào,
Cho tòa Giám mục, phần nào êm đi
Nên ngài rời khỏi Rie-ti
Anh em khiêng cáng, ngài đi hướng về
Tới nơi ẩn viện Rai-nê (riô)
Cũng gần đến quận Fon-tê, này rồi
Nơi đây là chỗ ngự y
Chữa ngài bằng lửa nung vào thái dương
Ngài rất e sợ quá chừng
Nhưng không tỏ lộ ra cùng với ai
Đến khi đem lửa nung ngài
Thanh sắt nung đỏ, lên rồi dí vô
Ngài rằng anh lửa, anh ơi
Xin anh tử tế với tôi chút mà
Ba người thấy sợ lui ra
Không ai dám thấy, nhìn qua lửa hồng
Sau khi chữa bệnh tạm xong
Anh em trở lại ngài cùng nói ngay
Cha không cảm thấy nóng gì
Nếu cần nung lại, nữa cùng tốt thôi
Nung đi, nung lại, nung hoài,
Cắt gân, nung lửa lỗ tai nữa là
Bao nhiêu bí quyết đưa ra
Bắt ngài chịu đựng quả là nguồn vui
Ngài thường sáng tác nhiều bài
Hát lên ca tụng niềm vui tuyệt vời
Ngài cho chép lại nhạc, lời
Gởi về tặng chị em ngài Cla-ra
Chị đang ốm liệt ở nhà
Cũng về lo lắng cho cha bệnh tình
Ngài rất ý thức đời mình
Muốn đi truyền giáo, bất thành bởi đâu
Nên ngài mới bảo bắt đầu
Làm tôi Thiên Chúa, ngõ hầu thực thi
Ta chưa làm được chuyện gì
Cho ra trò cả, thế thì từ nay
Anh em ta hãy bắt tay
Làm tôi Thiên Chúa, từ rày tốt hơn
Bắt đầu trở lại cái hôn
Người cùi xấu số, trở nên hài hòa
Ngài còn nôn nóng bôn ba
Lên đường truyền giáo, đi ra gieo trồng
Bắt đầu đóng kín cửa phòng
Tìm nơi tịch mịch ẩn trong nguyện cầu
Bao nhiêu câu chuyện bắt đầu
Nhưng chưa thực hiện, mặc dầu còn mơ
Nằm trên giường bệnh đợi chờ
Nên ngài viết mấy lá thơ thật dài
Một cho Phục vụ hiện thời
Còn đang tu nghị, mà ngài thì đau
Một cho dân Chúa toàn cầu
Danh y thầy giỏi khắp châu trổ tài
Cũng không chữa được bệnh ngài
Bệnh tình cứ vẫn, tăng hoài thêm lên
Sức tàn cạn kiệt, cho nên
Hồng y, Tổng vụ chưa yên phận đành
Chuyển ngài tìm đến y danh
Gồm khoa giải phẫu, tại thành Sien-na
Nơi đây nổi tiếng nhiều khoa
Hầu mong chữa khỏi, ngài ra bình thường
Chuyện rằng ngay giữa dọc đường
Trên đường chặng đến địa phương ấy mà
Bỗng nhiên nhìn thấy ba bà
Dung nha tuyệt đẹp, thật là giống nhau
Tới nơi thi lễ kính chào
Đức ông nghèo khó, tưởng đâu người nghèo
Ngài nhờ bố thí chút sao
Lương y xuống ngựa, ôi chao lạ đời
Không còn thấy bóng ba người
Biến đâu mất dạng, lúc nào không hay?
Bô-na khẳng định thế này
Là ba nhân đức trình bày nó ra
Cho ta thấy được đó mà
Vâng lời, nghèo khó với là khiết trinh
Mà ngài luôn vẫn trung thành
Suốt đời chung thủy hết mình chẳng sai
Vẫn là huy hiệu của ngài
Giờ đây ba chị, dùng lời đức ông
Kể ngài như bạn hoa đồng
(Với) của Bà Chúa Nghèo, hết lòng thiết tha
Đến nơi dân xứ Siên-na
Dân làng đón tiếp thật là trọng thay
Giáo dân trong xứ, miền này
Cũng như giáo sĩ, tới đây đón ngài
Vì lòng mộ mến con người
Được in năm dấu, ở nơi thân mình
Như là thánh sống, thật tình
Có nhà hiệp sĩ, chân thành mến thương
Biếu ngài con trĩ, lạ thường
Nó luôn theo sát ngài, không chịu rời
Một anh tu sĩ tới đây
Lập mưu xem dấu, chân tay của ngài
Ngài rất khó chịu, nhưng rồi
Ngài cùng tha thứ cho người anh em
Bệnh ngài trầm trọng tăng thêm
Lương y thầy giỏi trong miền bó tay
Bệnh tình hành hạ thân ngài
Nhiều đêm thổ huyết, ra rồi ngất đi
Tưởng đâu ngài đã vinh qui
Anh em nức nở, thực thi xin ngài
Xin cha để lại đôi lời
Những điều trăng trối, cuối đời của cha
Lưu truyền hậu thế đấy mà
Rồi ngài bảo gọi một cha, hai thầy²¹⁷
Ngài đọc cho họ chép lời
Chúc lành cho hết mọi người, khắp nơi
Anh em hiện tại, tương lai
Cha không nói được nhiêu lời, tiếp sau
Anh em thương mến lẫn nhau
Như cha cũng đã thương yêu hết mình
Anh em nên hãy trung thành
Giữ đức nghèo khó, nhiệt tình, thiết tha
Phục tùng Giáo hội Rô-ma
Kính tôn giáo sĩ, như là chủ tôi

Về quê hương

Thấy ngài kiệt sức quá rồi
Anh em quyết định phái người ra đi
Tin cho Tổng vụ Ê-li (a)
Ê-li vội vã thực thi, kíp thời
Đem ngài về tại As-si
Ý ngài cũng muốn thở hơi cuối cùng
Nơi ngài được nghĩa Tin Mừng
Tức ngay ở tại nguyện đường (Portion) Cu-la
Dân thành bản xứ thiết tha
Mong ngài về lại quê nhà thân yêu
Là nơi cắt rốn, chôn rau
Dân thành hộ vệ, trước sau an toàn
Nhóm người đón rước thánh nhân
Sợ thành khác cướp bất thần xảy ra
Họ rất cẩn thận lo xa
Đề phòng cẩn mật, tối đa sẵn sàng
Đi xa mệt mỏi, quá chừng
Nên đành nghỉ lại, trên đường quanh co
Tới gần ẩn viện Cel-lê
Dừng chân nghỉ lại, lý do đường dài
Có người đi tới xin ngài
Gia đình túng thiếu, nuôi bầy con thơ
Không gì sẵn có, đắn đo
Chỉ còn chiếc áo, ngài cho anh liền
Bảo rằng áo quí cho nên
Ai mua thì hãy đòi tiền thật cao
Khi ngài lấy áo đem cho
Anh em hoảng sợ, và lo cho ngài
Bởi không sắm kíp áo ngoài
Sợ trời giá lạnh, bệnh ngài tăng lên
Anh em xin lại ngay liền
Nhưng anh không chịu, lấy tiền chuộc thôi
Trên đường về lại As-si
Anh em phải cáng ngài đi về nhà
Tránh đường có thể xảy ra
Dọc đường bị cướp, phải qua (Gou) Bi-ô
Thì ngài quá liệt, chân phù
Không ăn gì được, ăn vô ra liền
Vừa gặp đội lính chính quyền
As-si phái tới, theo lên về thành
Qua miền rừng núi vắng tanh
Đội quân mệt lả, phải đành nghỉ đêm
Lấy tiền vào xóm mua ăn
Không ai chịu bán, hoàn toàn bó tay
Nên ngài đề nghị thế này
Chúng ta tin Chúa, thì ngài thi ân
Không nên tin tưởng bạc tiền
Là loài ruồi, nhặng chẳng nên giống gì
Chúng ta tin tưởng ra đi
Vào thành cần những thứ gì cứ xin
Đến chiều hôm ấy, toại nguyền
Anh em lính tráng, không tiền mà no
Về thành dân chúng reo hò
Đi ra nghênh tiếp, hoan hô dậy trời
Chính quyền chấp thuận đón ngài
Về tòa Giám mục, là nơi an bình
Đi theo có đội lính canh
Giữ gìn bảo vệ, tuần hành ngày đêm

Chương XIII: NGÀY VĨNH BIỆT

Những bài Giáo Huấn

Những điều ngài muốn nói lên
Khuyên răn, nhắn nhủ anh em mọi điều
Nói về Tổng vụ thân yêu
Siêng năng, thánh thiện, biết điều lắng nghe
Sẵn sàng dậy sớm, thức khuya
Khả năng điều khiển, chỉnh tề êm xuôi
Có nhiều đức tính hơn người
Nhịn nhục, giải quyết kíp thời, chóng nhanh
Điểm nào cần phải thi hành
Nhẹ nhàng, thanh thoát giữ mình tối đa
Lời ngài nhắn nhủ thiết tha
“Cuối cùng Di chúc viết ra lưu truyền
Những điều nhắc lại trước tiên
Khi ngài trở lại, được ơn thế nào
Anh em giữ luật ra sao
Những điều trăng trối ghi vào chúc thư”

Có người bạn cũ lương y
Đến thăm, ngài hỏi theo nhi lệ thường
Bệnh tôi thuyên giảm, hay tăng?
Xin cha yên trí Chúa thương, sẽ rồi
Bệnh tình sẽ bớt vậy thôi
Xin anh nói thật, cho tôi nghe nào
Sống hay là chết chẳng sao
Vì tôi quyết chí làm theo ý Người
Nên cha muốn biết thì đây
Cứ theo kinh nghiệm làm thầy của tôi (thầy lang)
Khoảng chừng cuối tháng chín này
Hay qua đầu tháng, tháng mười vậy thôi
Bệnh nhân vui vẻ đáp lời
Kính chào chị chết, kính mời đến ngay
Một anh đứng sẵn ở đây
Bao anh đi đến, gọi thầy Lê-ô
Với thầy nữa An-ge-lô
Hai thầy đến hát bài ca Mặt Trời
Hát xong tiểu khúc cuối bài
Phan-xi-cô bảo dừng đây, cho ngài
Thêm vào tiểu khúc mới này
Tiểu khúc chị chết, mà ngài chờ mong

Tiểu khúc Chị Chết

- Lạy Chúa tôi, tôi ngợi khen Chúa,
Vì Chúa dựng chị Chết chúng tôi,
Ai mong thoát tay chị trên đời?
Vô phúc, người chết còn tội lỗi!
Hạnh phúc thay người lúc hấp hối
Biết tuân thánh ý Chúa tôi,
Vì người ấy không chết đời đời.

Từ nay ngay tại căn phòng
Ở bên giường bệnh, không ngừng hát ca
Hát lên nâng đỡ tình cha
Làm quên đau đớn, diết gia hoành hành
Làm vui cho nhóm lính canh
Tin đồn của lính, loan nhanh khắp vùng
Người ta nghe thấy lạ lùng
Thấy ngài dọn chết vô cùng mừng vui
Hát bài ca tụng mặt trời
Rằng không hợp cảnh, người đời chứ sao
Ê-li khó chịu biết bao
Thưa cha đáng kính, chiếu theo lệ thường
Thấy cha vui vẻ con mừng
Thế nhưng không hợp với cùng chúng sinh
Có ai khi chết dọn mình
Bằng lời ca hát, linh đình không ngơi
Xin anh cứ để mặc tôi
Bệnh tình hành hạ, không rời bản thân
Nhưng tôi cảm thấy đã gần
Ngày về với Chúa, nên cần hát ca
Một anh đứng đó thưa cha
Nếu như tử đạo, phải qua lý hình
Hay là chịu chết một mình
Từng giây, từng phút bệnh hành khổ đau?
Ngài liền đáp lại như sau
Phần cha chỉ muốn, làm điều Chúa thôi
Bệnh ngài trở chứng khác rồi
Anh em sợ chết xin ngài ban ơn
Chúc lành cho hết anh em
Ê-li quì sát cạnh bên đó rồi
Giờ ngài không thấy một ai
Giơ tay, đặt lên đầu người, quì đây
Hỏi rằng có phải người này
Chính là Tổng vụ hội dòng đây không?
Anh em đáp lại chính ông
Rồi ngài chúc phước cuối cùng cho anh
Qua con cha chúc phước lành
Của cha cho hết mọi anh em mình
Các con luôn hãy trung thành
Kính thờ Thiên Chúa hết mình không thôi
Cha luôn tin kính mến Người
Hết lòng phụng sự suốt đời của cha
Thánh nhân luôn vẫn thiết tha
Trở về nhắm mắt, tại nhà tiếp theo
Là nơi gặp gỡ nàng nghèo
Cuối đời, ngài vẫn, đuổi theo đến cùng⁽¹⁵⁾
Ê-li luôn vẫn hết lòng
Giúp ngài toại nguyện, chứ không lơ là
Chuyện về Por-tion-cu-la
Chính quyền chấp thuận, nhưng mà buộc tuân
Có thêm đội lính trực tuần
Đi theo bảo vệ, thánh nhân đêm ngày
Một chiều cuối hạ đẹp thay
Anh em chuẩn bị cáng ngài đi thôi
Dọc đường ngài hỏi mọi người
Khi nào đi đến gần nơi nhà thờ
Nhà thờ cứu thế ngoài ô
Thì xin hạ cáng, xuống cho tôi nhờ
Nơi đây quang cảnh nên thơ
Mắt nhìn bao quát, ngoại ô đến thành
Thấy luôn các điểm chung quanh
Núi non trùng điệp, luôn thành As-si
Cùng ẩn viện Car-cê-ri
Ngài nhờ hạ xuống sau khi tới gần
Anh em giúp đỡ ngài lên
Ngài ngồi hướng mặt về bên thành nhà
Đôi tay gầy guộc của cha
Giơ lên chúc phước, thật nhiều cho ngươi
Nơi đây đã có một thời
Làm nơi sào huyệt, nhóm người bất lương
Nhưng nay nhờ lượng Chúa thương
Chọn thành làm chỗ dựa nương thánh hiền
Chúc thành luôn được ưu tiên
Được cha ưu ái, thương ban ơn lành
Là nơi cư ngụ, ẩn mình
Con yêu của Chúa, nhiệt tình mến thương
Cáng ngài về đến nguyện đường
Anh em vực xuống, vào trong túp lều
Sát rừng vắng vẻ, đăm chiêu
Nơi đây chứng kiến bao nhiêu nỗi niềm
Của nhà hiệp sĩ trung kiên
Theo cờ Thánh giá chăm chuyên suốt đời
Với bao sướng khổ một thời
Giờ đây nhìn lại cuộc đời Chúa ban
Cám ơn bối cảnh thế gian
Đưa ngài gặp gỡ, sánh duyên nàng nghèo
Anh em Hèn mọn dõi theo
Chặng đường thống hối, bước vào đức tin
Ngợi khen bài học Thánh Kinh
Giúp ngài tiến bước hết mình, mãi thôi
Ngài không quên sót một ai
Anh em hết thảy, mà ngài mến thương
Những con loài vật tầm thường
Những nơi đi lại khắp cùng đó đây
Ngài cùng vĩnh biệt chia tay
Ngài luôn nhắn nhủ mọi người, anh em
Nhất là Tổng vụ đương quyền
Chăm lo gìn giữ, Por-tion-cu-la
Đây là nơi Thánh của ta
Hãy luôn tôn trọng thiết tha, tràn đầy
Với lòng yêu mến nơi đây
Không nên rời bỏ nơi này mà đi
Dù ai đánh đuổi ta thì
Tìm đường trở lại, không khi nào rời
Đuổi ta ra khỏi cửa này
Ta vào cửa khác, vì đây mới là
Một nơi Chúa gọi chúng ta
Tăng nhiều nhân số, nên cha muốn rằng
Chọn người thánh thiện trong dòng
Gởi về gìn giữ chứ không lơ là
Những điều cha thánh đề ra
Anh em ghi nhớ, thiết tha muôn vàn
Suy tôn Bà Chúa Nghèo, hèn
Ngài xin cởi áo, nằm trên đất trần
Đưa tay che dấu cạnh sườn
Đó là cử chỉ trước tiên của ngài
Khi ngài nằm xuống đất rồi
Ngài liền nhắn nhủ mọi người thiết tha
Giờ đây nhiệm vụ của cha
Đã là chấm hết, nhưng mà các con
Xin Chúa Ki-tô thương ban
Dạy các con sự, các con phải làm
Ý của ngài muốn nói lên
Cho ngài mượn cái áo trên, như là:

Anh em bố thí cho cha
Giờ đây thủ viện đưa ra cho ngài
Vừa đưa vừa nói mấy lời
Cho cha mượn áo, lúp, đôi dép này
Cấm cha không được cho ai
Sau khi nhận áo rồi, ngài rất vui
Cất lời ca tụng Chúa Trời
Cho ngài giữ trọn, suốt đời thủy chung
Với Bà Chúa Nghèo, đến cùng
Vực ngài lên lại trên giường hẳn hoi
Ber-na (đô) là một con người
Được ngài thương mến, đồng thời trưởng niên
Thay mặt, đại diện anh em
Xin cha tha thứ lỗi lầm các con
Xin cha nhớ đến anh em
Giờ đây côi cút, không còn một ai
Xin cha an ủi đôi lời
Ban ơn chúc phúc, cuối đời cha thôi
Chúc lành cho hết mọi người
Anh em tất cả khắp nơi xa gần
Giờ đây cử chỉ thánh nhân
Đặt tay lên mỗi cá nhân chỉnh tề
Giờ đây Chúa gọi cha về
Thì cha bỏ lỗi mọi bề xưa nay
Chúc lành cho hết cả thôi
Anh em có mặt, hay người ở xa
Các con yêu dấu của cha
Hãy luôn tôn trọng Ber-na hết lòng
Bởi anh cũng đã xung phong
Bán luôn tài sản, cho không người nghèo
Cùng cha tiến bước đi vào
Con đường dâng hiến, sống nghèo Phúc Âm
Ngài luôn nhớ đến người con
Thiêng liêng yêu dấu, mỏi mòn thiết tha
Đó là chị thánh Cla-ra
Chị đang bệnh nặng tại nhà, khóc than
Biết cha sắp sửa từ trần
Ngài liền an ủi bệnh nhân kíp thời
Viết thư cho chép lại rồi
Bản văn ngắn gọn vài lời chứng minh
Cha là tu sĩ Phan-sinh
Theo đường nghèo khó, hết mình cha thôi
Xưa kia Chúa đã đi rồi
Giờ cha quyết chí, đuổi theo đến cùng
Chị em nên hãy hòa đồng
Theo đường nghèo khó, hết lòng như cha

Không nên lãng phí, phôi pha
Dù ai bắt buộc, hay là khuyên can
Không hề nao núng, theo đường Chúa đi
Viết xong xếp lại tức thì
Cho người mang chuyển, nó đi tới nhà
Dặn thầy, nhắn chị Cla-ra
Chị em còn được thay cha lần này
Giờ ngài nhớ hết mọi người
Ân nhân thân cận, suốt đời giúp cha
Ngoài trừ chị thánh Cla-ra
Còn thêm người khác đó là Rắc-linh (Jacqualina)
Mà ngài yêu mến hết mình
Viết thơ cho chị Rắc-linh ít lời
Đời tôi sắp đến nơi rồi
Chị còn muốn được gặp tôi, giờ này
Hãy lo chuẩn bị đến ngay
Nhớ mang vải liệm, một hai phụ tùng
Đem theo bánh ngọt, thường dùng
Để tôi nếm chút tấm lòng mến thương
Lá thư đang viết nửa chừng
Bên ngoài có tiếng, rừng rừng ngựa xe
Rắc-linh đã đến gần kề
Anh em thông báo ngài nghe thử nào
Ngài rằng mở cửa mời vào
Chúng ta cấm nữ, ai nào cấm anh
Bà mang theo đủ trên mình
Những gì ngài muốn, linh tinh tiện dùng
Tuy nhiên món bánh, tương phùng
Thì ngài nếm chút tỏ lòng biết ơn
Buổi ngài gặp gỡ nói trên
Làm ngài khỏe lại thêm lên ít nhiều
Nghĩ rằng không sống được lâu
Ngài lưu bà lại, qua sau cuối tuần
Giờ cơn hấp hối đến gần
Theo lời ngài dặn, xác trần của cha
Trước khi hấp hối thế là
Các con đặt xác của cha nằm trần
Đặt cha xuống đất yên phần
Thời gian chừng độ, khoảng tầm dặm đi
Bài ca vẫn được duy trì
Hát lên đón Chị, cực kỳ đẹp thay
Chiều mồng hai tháng mười này
Ngài truyền đưa bánh tới đây cho ngài
Sau khi làm phép bánh rồi
Bẻ ra trao hết, mọi người cùng ăn
Rồi ngài dạy bảo khuyên răn
Tinh thần tương ái, tương thân hài hòa
Cùng nhau tán tụng Chúa Cha
Đoái thương nâng đỡ, với là thi ân
Đến ngày thứ bảy cuối tuần
Anh em đọc đoạn Phúc Âm cho ngài,
Nghe bài thương khó, xong rồi
Ngài chào chị Chết, và mời đến ngay
Theo lời căn dặn của ngài
Anh em hạ xuống một thời gian thôi
Rồi ngài cố gắng cất lời
Hát bài ca vịnh, Chúa Trời thương tôi
Anh em họa hát cùng ngài
Đêm về phẳng lặng trong ngoài im rơ
Chị đang đứng sẵn đón chờ
Rước ngài về cõi thiên thu Nước Trời
Anh em quì gối bên ngài
Tâm hồn thảm não, bi ai ngậm ngùi
Trải qua bốn sáu năm trời
Hai mười năm sống, một đời chứng nhân
Dõi theo từng bước sát gần
Con đường khổ nạn, Chúa ban cho ngài
Từ đâu bay tới một bầy
Sơn ca sà xuống, tràn đầy lều, sân,
Líu lo trầm bổng muôn phần
Hát ca chốc lát, bất thần bay đi
Một thầy thấy sự lạ kỳ
Thấy ngôi sao sáng bay đi về trời
Giờ đây thân thể của ngài
Trở nên trạng thái hình hài xinh tươi
Bấy giờ tất cả mọi người
Được xem năm dấu, của ngài còn nguyên
Cảnh rừng phẳng lặng ở trên
Giờ đây nhộn nhịp suốt đêm canh dài
Tiếng ca thánh vịnh miệt mài
Bước chân đến viếng di hài thánh nhân
Dập dồn tăng số thêm dần
Số đông dân chúng, xa gần mến thương
Sáng ngày mồng bốn, tinh sương
Rộn ràng đám rước lên đường đi ngay
Người ta kiệu xác thánh ngài
Về thành nhưng vẫn, sợ hoài lo xa
Trên đường ghé lại thánh Đa (Đamianô)
Để cho các chị Cla-ra thỏa lòng
Nhìn mặt cha thánh cuối cùng
Hôn ngài, vĩnh biệt cha chung não nề
Ngay từ đan viện rước về
Geor-giô an táng chỉnh tề nơi đây

Chương XIV: ĐÀI VINH QUANG

Trải qua cuộc sống thường ngày
Giờ ngài từ biệt cõi đời tình thương
Từ nay trên các nẻo đường
Bóng người nghèo khó, khiêm nhường vắng xa
Với lòng yêu mến thiết tha
Toàn dân thương nhớ, xót xa muôn phần
Một trong phép lạ thánh nhân
Giúp người nghèo khó thanh bần ốm đau
Anh ta câm điếc từ đầu
Mới sinh đã thế, từ lâu lắm rồi
Khấn xin ân huệ của ngài
Tức thì nói được, đồng thời nghe to
Anh em cất tiếng hoan hô
Chỉ trời, nói Phan-xi-cô, lên trời
Ngài vừa mới đến cứu tôi
Ông bà nuôi cậu, dâng lời tạ ơn
Đi khắp thành thị loan truyền
Ngài làm phép lạ hiển nhiên rõ ràng
Sau khi chép lại tỏ tường
Bốn mươi phép lạ luôn thường xảy ra
Hội đồng phong thánh điều tra
Chứng minh, duyệt xét thật là nghiêm trang
Đệ lên Đức thánh Giáo hoàng
Châu phê, chuyển đến hội đồng Hồng y
Hội đồng duyệt xét tức thì
Đem ra thảo luật chi li kỹ càng
Giờ đây Đức thánh Giáo hoàng
Chuẩn y quyết định rõ ràng ngày phong
Những ai mong mỏi đợi trông
Chúa nhật mười sáu, nội trong tháng này
Sẽ là phong thánh cho ngài
Nâng lên hiển thánh, trước đài vinh quang
Hồng y đi trước hai hàng
Giáo hoàng đi giữa, hiên ngang lẫy lừng
Tiến lên cung thánh, ngai vàng
Sau khi im lặng, Giáo hoàng tuyên ban
Những lời khen thưởng chứa chan
Thêm lời huấn dụ, mở màn ví như
Sao mai giữa đám mây mù
Trăng tròn giữa tối, trung thu tuyệt vời
Sáng trưng như ánh mặt trời
Gương ngài chiếu sáng, khắp nơi tưng bừng
Bốn mươi phép lạ lẫy lừng
Hồng y tuyên bố, duyệt xong đàng hoàng
Bấy giờ Đức thánh Giáo hoàng
Đứng lên tuyên bố, truy phong thánh ngài
Nhân danh Thiên Chúa đất trời
Ta phong hiển thánh, cho người tôi trung
Phan-xi-cô đã hết lòng
Làm tôi Thiên Chúa suốt trong đời mình
Bài ca chúc tụng tôn vinh (Te Deum)
Anh em Hèn mọn vây quanh bàn thờ
Chị em Hèn mọn nên thơ
Cầm đèn cháy sáng, đón chờ lang quân
Vây quanh thành một vòng tròn
Lung linh sáng láng, chập chờn bừng lên
Như là vương miện, triều thiên
Cha chung đang hưởng ở trên cõi trời
Ê-li chuẩn bị sẵn rồi
Nhà thờ sẽ dựng, trên đồi phía tây
Tức đồi hỏa ngục, nơi đây
Là nơi xử tử các người tội nhân
Từ nay đồi được đổi tên
Từ đồi hỏa ngục, trở nên thiên đàng
Giờ đây Đức thánh Giáo hoàng
Định ngày mừng lễ rõ ràng xong xuôi
Tức ngày mồng bốn tháng mười
Để cho dân Chúa, khắp nơi kính mừng
Ê-li xây dựng thánh đường
Thầy lo xúc tiến, rộn ràng ngược xuôi
Thánh đường đồ sộ tuyệt vời
Xây thành hai cái, đồng thời dưới trên
Cả hai một khối nối liền
Dưới thời kiên cố vững bền bao la
Trên thì thanh thoát nguy nga
Nhẹ nhàng cao vút, thật là tinh vi
Giáo hoàng áp dụng quyền uy
Thánh đường ở tại As-si của dòng
Sẽ là trực thuộc Giáo hoàng
Hoàn thành kiến trúc, khang trang tuyệt vời
Di hài cha thánh được dời
Đem về an táng tại nơi thánh đường
Ê-li sợ, phải đề phòng
Đưa đi mau lẹ, chuyển xong trước ngày
Âm thầm giữ kín điều này
Chốn nơi an táng không ai được tường
Rước đi đang, giữa quãng đường
Bỗng đâu thấy lính, bất thường xông ra
Làm cho hàng ngũ loạn xa
Anh em đỡ lấy quan tài chạy nhanh
Về nơi thánh điện ngoài thành
Đóng ngay cửa lại chuyển ngay vào hầm
Qua bao thế kỷ âm thầm
Khách về kính viếng thánh nhân tại mồ
Nhưng không biết xác để mô
Giáo hoàng cho phép khai mồ, đào lên
Tìm nơi an táng thánh nhân
Thời gian tìm kiếm, khó khăn kéo dài
Sau cùng tìm được, thấy rồi
Nằm sâu dưới đáy, ngay nơi bàn thờ
Quan tài bằng đá, đẹp to
Để sau tấm lưới sắt, bờ chắn ngang
Hôm nay mở rộng, khang trang
Sửa sang chỉnh đốn, trang hoàng đẹp thay
Làm nơi tàng trữ di hài
Với bao di tích, của ngài để đây
Khách du kính viếng nơi này
Rất là hâm mộ biệt tài tạo nên
Khâm phục xảo thuật thấy trên
Thế nhưng nhiều kẻ, ngạc nhiên mà rằng
Coi như trái ngược, phũ phàng
Tâm hồn nghèo khó, với lòng khiêm ty

Con người hành khất As-si
Nay ngài từ biệt, ra đi về trời
Xác ngài nằm lại một nơi
Nguy nga tráng lệ, hợp thời được chăng?
Âu cũng ý Chúa toàn năng
Muốn làm như thế, chứ không con người

Gerad Trần Văn Liên

Bài mới: