Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

"Kính mừng Maria đầy ơn phúc, Đức Chúa Trời ở cùng bà, bà có phước lạ hơn mọi người nữ. Và Giêsu Con lòng bà gồm phước lạ.

Thánh Maria, Đức Mẹ Chúa Trời, cầu cho chúng tôi là kẻ có tội, khi này và trong giờ lâm tử."

Đôi khi người Công giáo bị bắt gặp như đang phòng thủ, gần như bối rối, về vấn đề Đức Maria. Khi được những người bạn Tin lành hỏi tại sao người Công giáo lại thờ phượng Đức Maria, chúng ta có thể trả lời cách mau lẹ, "Chúng tôi không thờ phượng ngài; chúng tôi tôn kính ngài." Khi được hỏi tại sao chúng ta lại cầu xin với Đức Maria, chúng ta có thể trả lời, "Chúng tôi không cầu xin ngài mà chúng tôi xin ngài cầu bầu cho chúng tôi."

Những nước cờ "trăm lẻ một lối biện hộ" như thế có thể bộc lộ những sự thật phần nào về lòng tôn sùng Đức Maria và có thể là những đối thoại khởi đầu rất hữu ích với những anh em không phải là Công giáo của chúng ta. Tuy nhiên, nếu dừng lại tại đó, chúng ta có thể thất bại khi muốn thông truyền sự rạng ngời toàn vẹn mạc khải của Thiên Chúa về Đức Trinh nữ Maria và về vai trò nhân lành mà ngài thể hiện trong đời sống chúng ta.

Đây là kinh nghiệm của tôi đối với lời kinh Kính Mừng. Một kinh nghiệm xác thực.

Nhiều năm rồi, bất cứ khi nào tôi được hỏi là tại sao những người Công giáo lại cầu nguyện bằng lời kinh Kính Mừng, tôi đều giải thích rằng đó là lời kinh mà trong đó chúng tôi nài xin mẹ của Đức Giêsu cầu bầu cho chúng tôi. Vì Đức Maria rất gần gũi với Con của người trên trời, người là đấng chuyển cầu lý tưởng những lời cầu xin đưa chúng tôi đến gần với Đức Giêsu hơn. Và chúng tôi van xin sự chuyển cầu của Đức Maria y như chúng tôi cầu xin cho nhau nơi đây ở trần gian này, vì thế điều ấy sẽ được chấp thuận đối với một kitô hữu cầu nguyện với lời kinh Kính Mừng, cầu xin với mẹ "cầu cho chúng con là những kẻ có tội, khi nay và trong giờ lâm tử."

Trong khi tất cả điều này là đúng, nhưng đấy ấy không phải là lối tiếp cận mà ĐGH Gioan-Phaolô II đã theo khi ngài giải thích kinh Kính Mừng trong Tông thư Rosarium Virginis Mariae (RVM) hay sao. Đối với Đức Gioan-Phaolô II, lời kinh Kính Mừng không chỉ là một lời kinh chuyển cầu cho phép các kitô hữu đọc thuộc lòng; nhưng nó đích thực là lời cầu nguyện lấy Đức Giêsu làm trung tâm, lời cầu xin dành cho Đức Giêsu lời ngợi khen cao cả. Nếu chúng ta yêu mến Đức Giêsu thực sự, chúng ta như là những kitô hữu cần cầu xin bằng lời kinh này!

Trong bài viết ngắn ngủi này, chúng ta sẽ xem xét những suy tư của Đức Gioan-Phaolô II về lời kinh Kính Mừng và làm thế nào mà lời kinh ấy có thể biến đổi cách thức chúng ta cầu nguyện nhờ lời kinh này và đưa chúng ta đến với mối thâm tình sâu xa hơn với Đức Giêsu mỗi khi chúng ta đọc lời kinh ấy lên.

Đặt mình vào trường hợp sứ thần Gabrien

Trước tiên, Đức Gioan-Phaolô II giải thích rằng mặc dù kinh Kính Mừng được bày tỏ với Đức Maria nhưng "Chính với Đức Giêsu mà tác động tình yêu được nhắm đến một cách tối hậu" (RVM, số 26). Khi giải thích chi tiết lời kinh này, ĐGH chia kinh Kính Mừng làm hai nửa. Trong lời khẳng định rất đáng chú ý, Đức Gioan-Phaolô II ghi nhận làm thế nào mà những lời của nửa đầu kinh Kính Mừng diễn tả "điều kỳ diệu của trời và đất" bao trùm mầu nhiệm của Đức Kitô trong dạ Đức Trinh Nữ Maria (RVM, số 33).

Chúng ta hãy suy xét ngài muốn nói gì về cụm từ "điều kỳ diệu trời và đất " trong lời kinh Kính Mừng. Dòng đầu tiên -"Kính chào Đức Maria, đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà"- là những lời của sứ thần Gabrien chào Đức Maria trong hoạt cảnh Truyền Tin (Lc 1,28). Để cảm nhận đầy đủ hơn ý nghĩa của lời khai mở này trong kinh Kính Mừng, hãy tưởng tượng ý nghĩa nguyên thuỷ của những lời này của Tổng thiên thần Gabrien. Gabrien là thiên thần, đấng hiện hữu từ rất lâu trước khi Đức Maria hiện hữu. Sứ thần Gabrien đã có mặt lâu hơn dân tộc Israen hoặc toàn thể gia đình nhân loại nhiều. Thực ra, sứ thần Gabrien đã có mặt trực tiếp khi Thiên Chúa tạo dựng thế giới. Ngay từ đầu của sự hiện hữu của ngài, sứ thần Gabrien đang thờ phượng, tôn thờ, và yêu mến Thiên Chúa, Đấng tạo thành vô biên tối cao là Thiên Chúa Ba Ngôi.

Và giờ đây, vị sứ thần cao cả này được sai đến một hành tinh nhỏ bé trong vũ trụ được gọi là trái đất. . . tới một ngôi làng nhỏ bé, vô danh tên là Nadarét. . . đến một tạo thành hết sức nhỏ bé, một thiếu nữ tên là Maria- để loan báo cho bà rằng Thiên Chúa toàn năng, toàn thánh, Đấng đang được phụng thờ ngay từ khởi nguyên của cuộc hiện hữu của ngài sắp trở thành hài nhi bé nhỏ trong lòng dạ bà. Nỗi kinh hoàng trên mầu nhiệm thẳm sâu vị Thiên Chúa vĩnh hằng đang trở thành phôi thai nhỏ bé trong lòng dạ Đức Maria, sứ thần Gabrien chào Đức Maria, "Kính chào, Đấng đầy ân sủng, Đức Chúa ở cùng bà" (Lc 1,28). Quả thực, Đức Chúa không ở với người nào như Người sắp ở cùng Đức Maria. Trong sự diệu kỳ mừng vui, sứ thần Gabrien nhận ra điều này, và những lời của ngài ngợi khen Thiên Chúa vì đang trở thành con người trong mẹ.

Nối kết giữa trời và đất

Y như vậy, bà Elidabét chào Đức Maria bằng sự tôn kính cao cả. Trình thuật Kinh Thánh về cuộc Viếng Thăm kể cho chúng ta biết rằng bà Elidabét được "tràn đầy Thánh Thần" (Lc 1,41), điều ấy cho thấy rằng bà đã được ban cho sự thấu hiều mang tính ngôn sứ. Trước khi Đức Maria có một cơ hội nói về việc mang thai của mình, thì bà Elidabét biết rồi. Và bà biết Đức Maria có thai không phải với một hài nhi thông thường nào mà là chính Chúa. Sự diệu kỳ bao phủ mầu nhiệm này là Thiên Chúa đang trở thành người trong Đức Maria, bà Elidabét tuyên bố, "em là người có phúc giữa các phụ nữ, và phúc lành em đang cưu mang là hoa trái trong lòng dạ em!" Như sứ thần Gabrien, những lời của bà Elidabét dâng lời ngợi khen Thiên Chúa đối với mầu nhiệm Nhập Thể.

Bạn có nhận ra rằng mỗi lần bạn đọc kinh Kính Mừng, là bạn đang lập lại những lời nổi tiếng này của sứ thần Gabrien và bà Elidabét không? Và đang khi làm như thế, bạn đi vào niềm vui xuất thần của "trời và đất" đang bao trùm mầu nhiệm của Đức Kitô: trời, được thể hiện nơi sứ thần Gabrien, và đất được thể hiện nơi bà Elidabét. Cả hai đi với nhau để ngợi khen Thiên Chúa trở nên người phàm trong Đức Giêsu Kitô, hài nhi đã được thụ thai trong lòng Đức Maria. Và chúng ta dự phần vào lơi ngợi khen Thiên Chúa mỗi lần chúng ta đọc kinh Kính Mừng. Thật vậy, kinh Kính Mừng đích thực là lời kinh qui-Kitô!

Điều kỳ diệu của chính Thiên Chúa

Hơn nữa, vì những lời này của sứ thần Gabrien và bà Elidabét là Lời Chúa được linh hứng trong Kinh Thánh, nên những lời ấy cũng thể hiện sự đáp trả của Thiên Chúa đối với mầu nhiệm của Đức Kitô. Vì thế, bất cứ khi nào chúng ta nhắc lại những lời này trong kính Kính Mừng, là chúng ta dự phần vào niềm vui của Thiên Chúa trên mầu nhiệm Nhập Thể. Như Đức Gioan-Phaolô II giải thích, "Những lời này. . . có thể được nói để ban cho chúng ta có thoáng thấy sự kinh ngạc của chính Thiên Chúa khi Người chiêm ngắm "kiệt tác" của Người – Người Con nhập thể trong cung lòng Đức Trinh Nữ Maria . . . Việc lặp đi lập lại lời kinh Kính Mừng. . . cho chúng ta chia sẻ sự kinh ngạc và vui thích của chính Thiên Chúa: Trong sự kinh ngạc đầy vui mừng, chúng ta biết ơn phép lạ vĩ đại nhất của lịch sử" (RVM, số 33).

Nửa sau của kinh Kính Mừng cũng tập trung vào Đức Giêsu. Ở đây, chúng ta phó thác cuộc đời của chúng ta cho sự chuyển cầu của Đức Maria, nài xin mẹ "cầu cho chúng con là những kẻ có tội, bây giờ và trong giờ lâm tử."

Là người môn đệ kiểu mẫu của Đức Kitô, đấng đã nói lời 'xin vâng' ý định của Thiên Chúa xuyên suốt cuộc đời của Người - kể từ lúc sứ thần Gabrien hiện ra lần đầu cho ngài cho đến mọi nẻo đường dẫn đến Thập giá – Đức Maria là người lý tưởng can thiệp cho chúng ta qua nhiều thử thách và những nỗ lực mà chúng ta phải đương đầu trong cuộc sống. Chúng ta nài xin người cầu cho chúng ta, hầu chúng ta có thể bước theo Thiên Chúa cách trung tín như người đã thực hiện. Như trong Giáo lý Hội Thánh Công Giáo dạy: "Người khẩn cầu cho chúng ta như người khẩn cầu cho người: 'xin cứ làm cho tôi theo lời của ngài.' Bằng chính việc tín thác vào lời khẩn cầu của người, cùng với người chúng ta buông mình theo ý Thiên Chúa: 'Ý của Người sẽ được thực hiện' " (số 2677).

Ngôn ngữ của Tình Yêu

Cuối cùng, chúng ta chỉ nhận ra kinh Kính Mừng mang tính qui-Kitô như thế nào khi chúng ta thừa kế những gì mà Đức Gioan-Phaolô gọi là "cái bản lề" của lời kinh này là danh thánh Giêsu. Không chỉ là danh của Đức Giêsu là bản lề kết nối hai nửa lại với nhau, nhưng danh ấy đích thực là "trọng tâm" của toàn bộ kinh Kính Mừng.

Điều này sẽ khích lệ chúng ta xem xét chúng ta cầu nguyện kinh Kính Mừng như thế nào: Phải chăng danh đích thực của Đức Giêsu là "trọng tâm" của lời kinh của chúng ta? Phải chăng chúng ta đối xử với danh Đức Giêsu với sự cẩn trọng đặc biệt và tuyên xưng danh Người với lòng yêu mến khi chúng ta đọc kinh Kính Mừng?

Đức Gioan-Phaolô II lưu ý danh Giêsu cần phải được nhấn mạnh như thế nào trong lời kinh này. Tuy nhiên, nếu chúng ta đọc kinh Kính Mừng quá nhanh, chúng ta không thể bày tỏ lòng kính trọng cách xứng hợp và sự chú tâm yêu thương đối với danh Giêsu mà lẽ ra chúng ta cần phải có. "Đôi khi, trong khi đọc vội vã, trọng tâm này có thể bị bỏ qua" (RVM, số 33). Một anh bạn của bạn tôi nói rằng chúng ta nên đối xử với danh thánh Giêsu trong kinh Kính Mừng như thể lằn đường giảm tốc độ – nghĩa là khi đến đó chúng ta cần đọc cách chậm rãi và dành cho lời kinh ấy một sự chú tâm đặc biệt khi đọc.

Một nghĩa loại suy có thể có được từ ngôn ngữ tình yêu. Y như người yêu gọi tên người yêu của mình cách nhẹ nhàng chậm rãi, thì chúng ta nên gọi tên Giêsu trong lời kinh này như thế. Thực vậy, với từng kinh Kính Mừng, chúng ta nên lặp lại cách âu yếm tên chàng rể của chúng ta -"phúc thay hoa trái của lòng bà là. . . Giêsu"- ngõ hầu danh thánh Giêsu, được thốt lên bằng một tình yêu trìu mến, trở thành nhịp đập đích thực của trái tim trong từng lời kinh Kính Mừng mỗi khi chúng ta cầu nguyện.

Edward P. Sri

Trong Lay Witness Magazine, Sep/Oct 2008

Antôn Vũ Hữu Lệ (phiên dịch)