Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Chỉ cách đây vài ngày, chúng ta đã cử hành Lễ kính Suy tôn Thánh giá. Hôm nay, trong tòan thể thế giới Phan sinh và đặc biệt trên đỉnh núi thánh La Véc-na này, vừa được thánh hóa do sự hiện diện của Đức Chúa (Đấng đã xuất hiện dưới hình thức một thiên thần sốt mến) lại vừa do Thánh Phanxicô (Người đã được mang năm Dấu thánh tại La Véc-na), chúng ta cử hành mầu nhiệm Thánh giá đã trở nên hữu hình trên xác thịt của Người Nghèo thành Átxidi, như thánh Tông đồ Phaolô đã nói: Từ đây, đừng ai làm phiền tôi nữa, vì tôi mang trên thân mình tôi những dấu tích của Đức Giêsu (Gl 6, 17). Trong khi Thánh Phaolô đã mang trên thân thể ngài những vết tích về các đau đớn phải chịu vì Chúa Kitô (x. 2Cr 6, 4-5 ; 11, 23tt), thì Thánh Phanxicô đã mang trên tay, chân và cạnh sườn mình những dấu chỉ cuộc Khổ nạn của Đức Kitô.

Tiểu sử về thánh Phanxicô kể lại cho chúng ta phép lạ Năm Dấu Thánh đã xảy ra như thế nào. Gần Lễ kính Suy tôn Thánh giá, chỉ hai năm trước khi ngài qua đời, Cha thánh Chí ái đã đi lên ngọn núi này, để bắt đầu Mùa chay thánh như ngài vẫn có thói quen làm như vậy để tôn vinh Thánh Micaen, Tổng lãnh thiên thần. Khao khát mãnh liệt được biết ý Chúa muốn và chiêm ngắm trọn vẹn dung nhan của Chúa Kitô, ngài đã ba lần mở sách Phúc âm nhân danh Ba Ngôi Thiên Chúa. Vì mỗi lần ngài mở sách Phúc âm tới đọan nói về cuộc Khổ nạn của Đức Giêsu, ngài đã cầu nguyện không ngừng để cảm nghiệm trên thân xác mình nỗi đớn đau của Đấng chịu đóng đinh. Thế rồi, ngài đã được một thị kiến, thị kiến này làm cho ngài tràn ngập niềm vui nhưng đồng thời cũng buồn phiền da diết. Đó là thị kiến về Chúa dưới hình dạng một thiên thần sốt mến bị đóng đinh vào thánh giá, Đấng mạc khải cho biết là ngài (Phanxicô) cũng sẽ được biến đổi hòan tòan nên hình ảnh Chúa Kitô chịu đóng đinh. Khi thị kiến chấm dứt, thì trên thân xác người bạn này của Chúa Kitô đã xuất hiện những dấu chỉ cuộc Khổ nạn của Chúa, ấy là những dấu đinh xuyên thủng qua đôi bàn tay và bàn chân của ngài và vết thương bên cạnh sườn ngài (x. ĐT XIII, 1tt).

Trong phụng vụ kính nhớ Năm Dấu thánh của Thánh Phanxicô, chúng ta hãy cố gắng tập trung lại một số khía cạnh quan trọng mà biến cố lạ thường này cống hiến cho chúng ta theo bài tường thuật của Thánh Bônaventura. Vị Tiến sĩ Chí ái này bắt đầu bài tường thuật về việc in năm Dấu Thánh với những lời lẽ như sau : « Phanxicô đã học biết phân chia cách khôn ngoan khỏang thời gian được ban cho ngài để lập công phúc. Ngài dành một phần để làm việc mưu ích cho đồng lọai và phần còn lại dành để tâm hồn yên tĩnh thăng tiến trong chiêm ngưỡng. Vì thế, khi đã dồn hết sức để lo phần rỗi của tha nhân theo yêu cầu của hòan cảnh nơi chốn, ngài rời bỏ đám đông náo nhiệt, đến những nơi thanh vắng, tìm kiếm những bí nhiệm của cô tịch » (ĐT XIII, 1).

Phanxicô dạy chúng ta rằng : anh em không thể trở nên mọi sự cho tha nhân, nếu như cùng lúc anh em không trở nên mọi sự cho Chúa. Tương tự như thế, không ai có thể trở nên mọi sự cho Chúa, nếu người ấy không liên tục tìm về nội tâm mình. Người Nghèo Bé mọn thành Átxidi dạy chúng ta cần phải có, như một phần trong cuộc hiện hữu của mình, « một dự phóng cho đời sống sinh thái », ở đó việc dấn thân cho tha nhân đi đôi với việc « vacare Deo » (= chuyên chú đến Thiên Chúa), nghĩa là theo sự khôn ngoan của bậc cao niên, muốn dành thời gian cho Thiên Chúa và cho chính mình. Thánh Phanxicô, một kẻ « hành khất ý nghĩa » và là một con người liên tục đi tìm kiếm con người, cũng là một con người thường xuyên đi tìm kiếm Thiên Chúa và Thánh ý Người. Thánh Bônaventura cho thấy điều đó, khi mô tả Phanxicô như một con người, vì nhắm tự biết mình thường xuyên, đã đi tìm kiếm và yêu thích sự cô tịch.

Chắc chắn con người là một « hữu thể mang tính xã hội », được tạo dựng nhằm sống « các tương quan » ; tuy nhiên, kinh nghiệm dạy chúng ta rằng chỉ có những ai biết cách sống, thì mới cũng biết cách gặp gỡ Thiên Chúa và người khác. Trái lại, không có khả năng hướng dẫn đời sống nội tâm thì cũng không có khả năng thiết lập và sống những mối tương quan vững chắc và bền bỉ với Thiên Chúa và tha nhân. Chắc chắn, sự cô độc thì không tích cực. Có những cuộc trốn chạy tha nhân mang tính bệnh hoạn, chẳng hạn như sự biệt lập và sợ hãi kẻ khác. Tuy nhiên, giữa những chuyện bệnh hoạn và một thái độ hiếu động quá trớn, thì sự cô tịch có thể thiết lập một sự cân bằng, hài hòa, sức mạnh và sự vững chắc. Bất cứ ai đón nhận sự cô tịch như Phanxicô đã làm, là đang đi tìm kiếm ý Thiên Chúa muốn (x. ĐT XIII, 1), và như thế bất cứ ai không thể tìm kiếm Người bằng cách trốn khỏi đám đông, là kẻ vô danh trong đám đông, hoặc thậm chí là kẻ vật vờ sa vào chủ nghĩa duy ngã, khép kín lại trên mình. Có lẽ, sự cô tịch là một trong những dấu chỉ vĩ đại nhất của tình yêu đối với Thiên Chúa, đối với tha nhân và với chính chúng ta.

Sự cô tịch mới hợp nhất trái tim con người và giúp hiệp thông với Thiên Chúa và với tha nhân. Khi sự cô tịch đưa dẫn chúng ta tới chỗ gặp gỡ nhau, vì chúng ta là các Kitô hữu, thì sự cô tịch trở nên một nơi chốn hiệp thông với Chúa và thanh luyện những mối quan hệ thường hằng với dân chúng, là những mối quan hệ mà trong chốc lát có nguy cơ trở thành vô nghĩa. Chú giải câu Ga 5, 13, Thánh Âu-tinh giải thích rằng người đàn ông trong Phúc âm không biết kẻ đã chữa lành cho anh ta, vì Chúa Giêsu đã rút lui ẩn mình vào trong đám đông. Thánh nhân nói, « Thực khó mà nhận ra Đức Kitô giữa đám đông. Do đó, sự cô tịch là cần thiết. Nếu linh hồn chăm chú, trong sự cô tịch, Thiên Chúa mới cho nhìn thấy Người. Đáng đông thì xáo động. Do đó, để nhìn thấy Thiên Chúa, cần phải thinh lặng. Đàng khác, sự cô tịch là lò thử luyện của tình yêu. Những việc làm mang tính nhân bản và thiêng liêng vĩ đại nhất phải đi qua sự cô tịch. Chắc chắn, Kitô hữu, tương tự như Chúa Giêsu, phải làm tràn đầy sự thanh vắng bằng lời cầu nguyện, cuộc chiến đấu thiêng liêng, sự biện phân ý Chúa và việc tìm kiếm Tôn nhan Người. Trong hết mọi điều này, Phanxicô thực sự là một bậc thầy, là môn đệ đích thực của Đức Kitô.

Thật vậy, chúng ta tìm gặp được Đức Kitô là Đấng chúng ta tuyên xưng luôn tin yêu Ngài qua việc cầu nguyện trong những nơi yên tĩnh và tìm kiếm sự cô tịch, để sống tình thân mật của Ngài với ABBA và biện phân Thánh ý Người. Ngài là Đấng đã sống trong sự thân mật tròn đầy với Thiên Chúa và đã trải nghiệm việc Ngài bị bỏ rơi trên thập giá, nhắc cho các Kitô hữu nhớ rằng sự cô tịch là một mầu nhiệm của hiệp thông. Hơn nữa, điều đó dạy chúng ta rằng : sự cô tịch tối đa được biểu lộ trên cây thập giá là một mầu nhiệm của tình yêu, là biểu hiện vĩ đại nhất tình yêu của Chúa Cha đối với chúng ta, đối với vị Thiên Chúa đã yêu thương thế gian đến nỗi Ngài đã ban Người Con độc nhất của Ngài (Ga 3, 16). Do đó, biểu hiện vĩ đại nhất tình yêu của Chúa Giêsu đối với nhân lọai là việc Ngài đã yêu thương chúng ta và đã trao ban chính mình vì chúng ta (Ep 5,2).

Trong bài Tin Mừng hôm nay, chúng ta nghe : bất cứ ai muốn theo tôi, hãy từ bỏ chính mình, vác thập giá mình hằng ngày mà theo tôi (Lc 9, 23). Chúng ta gặp nơi những lời này một bản tóm lược cho đời sống Kitô hữu, tấm gương của Lời mà nhìn vào đó, người môn đệ phải nhận ra được khuôn mặt của mình (Ga 1,22-25). Trong tư cách là Kitô hữu, đời sống chúng ta phải mang những nét đặc trưng của Chúa Giêsu, Người Con bị đóng đinh thập giá vì yêu thương. Bằng cách nhìn lên Ngài, Đấng chịu đóng đinh (Ga 19,37), cây thánh giá trở nên dấu ấn của việc thuộc về Thiên Chúa trong Đức Giêsu (x. Kh 7,2tt ; Ed 9, 4). Vác thánh giá hằng ngày nghĩa là mang lấy những bệnh tật của chúng ta nơi mình ; nghĩa là chết đi cho chính bản thân mỗi ngày vì Đức Kitô ; là sống cho Ngài đến nỗi có thể nói : tôi đã chịu đóng đinh cùng với Chúa Kitô và không còn là tôi nữa, nhưng là Chúa Kitô đang sống trong tôi (Gl 2,20). Đức Bênêđíctô XVI đã nói : để vác cây thập giá của mình nghĩa là cảm thấy bị đóng đinh cùng với Đức kitô ; dự phần vào cuộc Khổ nạn của Đức Giêsu là Chúa ; là cảm nhận chúng ta thuộc về Ngài chứ không còn thuộc về mình nữa. Đức Bênêđíctô XVI phát biểu rằng : « Để đưa công trình cứu độ đến chỗ hòan tất trọn vẹn, Đấng Cứu chuộc tiếp tục liên kết vào mình và vào sứ mạng của mình những người nam người nữ, là những kẻ đã được chuẩn bị để vác lấy cây thập giá của họ mà đi theo Ngài. Hậu quả là giống như đối với Đức Kitô, việc vác lấy cây thập giá không phải là một sự lựa chọn nhưng là một sứ mạng ôm ấp vì tình yêu, thì đối với các Kitô hữu cũng thế. Trong thế giới chúng ta hôm nay, nơi mà dường như sức mạnh gây chia rẽ và hủy diệt đang thống trị, Đức Kitô vẫn không ngừng đưa ra cho tất cả mọi người lời mời gọi minh bạch của Ngài : Ai muốn trở nên môn đệ của tôi phải chối bỏ sự ích kỷ của người ấy mà vác lấy thập giá với tôi ». Do đó, chúng ta hãy khẩn cầu nhờ sự can thiệp của Đấng đã được in Năm Dấu thánh trên núi La Véc-na, để chính Chúa sẽ ban cho chúng ta ơn dứt khóat đi theo Ngài, như thế là chúng ta thích ứng với cuộc Khổ nạn của Đức Kitô và trở nên những kẻ dự phần vào sự phục sinh của Ngài. 

José Rodríguez Carballo, TPV