Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Bài giảng lễ Lễ Thánh Gia Thất 27/12/2009, ngày họp mặt phụ huynh và hội viên Hội Bảo Trợ Ơn Gọi tại Học viện Thủ Đức

Trong bầu khí vui tươi của lễ Giáng sinh, hôm nay chúng ta tụ họ về nơi đây để mừng lễ Thánh gia thất. Thật là một cuộc hội ngộ đáng nhớ: gia đình cha mẹ của những các anh em tu sĩ họp mặt với các ân nhân đã giúp đỡ cho con cái của họ, những người cha người mẹ thể xác và tinh thần gặp gỡ những đứa con của mình trong tình yêu thương, chia sẻ. Có thể gọi đây là một một ngày lễ Đại Thánh Gia Thất, vì chúng ta tất cả cùng ở trong một Đại Gia đình, gia đình của Thiên Chúa.

Lễ Thánh Gia Thất hôm nay nói gì với chúng ta?

Đâu là sự khác biệt giữa gia đình Thánh và gia đình chúng ta? Đức Kitô khi xuống thế đã được Chúa Cha chuẩn bị một người cha và người mẹ. Ngài có quyền chọn người cha và người mẹ của mình, và đã chuẩn bị cho họ. Nhưng đối với chúng ta, chúng ta không có quyền chọn cha mẹ, cha mẹ đã có quyền chọn nhau để làm vợ làm chồng, nhưng con cái không có quyền chọn cha mẹ, đó là điều được ban cho, đó là một “món quà”; và cha mẹ cũng không có quyền chọn con cái, nhưng cũng là món “quà tặng” mà Thiên Chúa ban cho. Thế thì điều quan trọng đó là gia đình, con cái là món quà tặng mà Thiên Chúa đã ban cho loài người, và được Thiên Chúa chúc phúc. Và bổn phận hàng đầu của mọi gia đình đó là qui hướng về Thiên Chúa và thực hiện ý định yêu thương của Thiên Chúa trong mọi gia đình. Ở đây sự khác biệt giữa gia đình thánh và gia đình của chúng ta được xóa bỏ. Mục đích của mọi gia đình đó là thực hiện ý định của Thiên Chúa, kể cả gia đình Thánh. Trong thực tế chúng ta có xem các thành viên trong gia đình là “quà tặng” không hay là “của nợ”, là “gáng nặng” mà ta phải gánh vác suốt cả cuộc đời? Nếu là “gánh nặng” thì ta sẽ than van, rên rỉ; còn nếu là quà tặng thì ta phải luôn luôn có tâm tình cảm tạ và sống cái logic của quà tặng, đó là sự đáp trả bằng tình yêu, sự trân trọng.

Gia đình là một thiết chế căn bản của xã hội, và là một tế bào của xã hội, đã được Thiên Chúa chuẩn nhận và chúc phúc. Khi xuống thế làm người chính Con TC cũng đã sống trong một gia đình, có cha, có mẹ, được nuôi dưỡng và chăm sóc, dạy dỗ như bao nhiêu đứa trẻ khác. Gia đình Thánh cũng tuân thủ những lề luật, qui định của xã hội và tôn giáo (đi kiểm tra, bỏ công ăn việc làm để về Giê-ru-sa-lem dự lễ, một năm mất ít nhất 15 ngày). Hạnh phúc gia đình không phải tự nhiên mà có, những cần phải trân trọng,  xây dựng, vượt qua những khó khăn, thử thách, và vun đắp mỗi ngày. Chúng ta thường thấy hình ảnh của Thánh Gia thất như một gia đình êm ả, thanh bình khi Thánh Giu-se lo làm công việc thợ mộc, mẹ Maria dệt vải hay nội trợ, con trẻ Giê-su thì hăng hái giúp ba mẹ. Đúng thế, nhưng gia đình thánh cũng không phải là không có những thử thách lớn lao: thử thách của sự nghèo đói, của sự khinh miệt xua đuổi đến độ không tìm được một chỗ sinh cho con. Thử thách của sự thù hận, bắt bớ đến độ phải “vượt biên” sang Ai-cập để lánh nạn, khi con trẻ còn quá yếu ớt! Còn thử thách nào lớn hơn khi vợ chồng hiểu lầm nhau? Ông Giu-se chắc chắn đã phải đau khổ, dằn vặt khi biết vợ mình đã có thai, nhưng không biết do đâu? Đau khổ khi đứa con bé nhỏ của mình vượt khỏi tầm tay, không ngoan ngoãn vâng lời như mình tưởng! Còn ai đau khổ hơn Đức Maria, khi ông Giu-se đã qua đời, một mình đứng dưới cây thập tự nhìn con mình chết một cách thảm thương! Làm Mẹ Con Thiên Chúa có sung sướng gì đâu! Thế thì bí quyết hạnh phúc của Gia đình Thánh là gì? Nói theo ĐGH Phaolô VI đó là bí quyết của “sự thinh lặng” thánh. Thinh lặng để tìm hiểu Thánh ý TC trên mỗi người, thánh ý của TC trên mọi biến cố: “Đức Maria thì ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng”. Muốn gia đình hạnh phúc thì phải tìm hiểu ý Chúa, tôn trọng thánh ý Chúa trên mỗi thành viên, và thực hiện ý Chúa. Gia đình là trường dạy yêu thương, yêu thương những người thân cận nhất và mở ra với mọi người. Gia đình thánh cũng là trường dạy lao động. Gia đình Thánh cũng phải lao động để sinh sống. Qua lao động mỗi thành viên trong gia đình biết san sẻ cho nhau, cùng cộng tác làm việc, và phân chia trách nhiệm.

Gia đình không phải là một thực tại đóng kín, chỉ biết lo cho các thành viên trong gia đình mà thôi, mà phải mở ra cho xã hội, cho đại gia đình nhân loại. Gia đình sẽ tàn lụi, thoái hóa nếu tự thỏa mãn với mình, và quanh quẩn trong mái nhà chật hẹp của mình, họ sẽ tự hủy diệt trong “Trăm năm cô đơn” như Samuel Bucket đã từng viết! Gia đình phải mở ra cho Giáo hội, cho Nước TC, và cho toàn thể xã hội.

Trong bài Phúc Âm hôm nay: khi Đức Mẹ và thánh Giuse tìm được con trong đền thánh sau 3 ngày vất vả đi tìm, thì Đức Giê-su có vẻ như không tỏ ra hối hận gì cả v không báo với cha mẹ, mà còn khẳng định việc làm của mình: “Sao cha mẹ lại tìm con?  Cha mẹ không biết là con có bổn phận ở nhà của Cha con sao?” Và Phúc Âm khẳng định là hai ông bà không hiểu nổi! Đúng, ông bà làm sao hiểu được đứa con mình vốn lễ phép, ngoan ngoãn lại có thế hành động và ăn nói như thế! Quả thật hai ông bà đã rất tin tưởng con, và cho con mình được khá tự do khi nó mới chỉ 12 tuổi! Nhưng Đức Maria đã hiểu, ngoài bổn phận đối với cha mẹ, con cái còn có bổn phận lớn hơn với đấng là Tạo Hóa, là đấng đã trao ban sự sống qua cha mẹ. Vì thế cha mẹ không có quyền chống lại ơn gọi của con cái, đó có thể là ơn gọi làm tu sĩ, linh mục, hay lập gia đình. Muốn cầm giữ con cái lại theo ý mình với bất cứ giá nào đó là một hành động ích kỉ và vượt khỏi quyền hạn. Là mẹ của Con Thiên Chúa, Đức Maria đã hiểu ra rằng con mình không phải là của riêng mình, nhưng là của mọi người, và con mình phải thực hiện ý định của Thiên Chúa là trên hết. Cho nên suốt cuộc đời Mẹ là một sự dâng hiến, là những chuỗi dài của đau khổ. Một nghiên cứu tâm lí cho thấy: là vợ, là mẹ của những người nổi tiếng không phải là sung sướng gì, vì chồng con của mình không thuộc về mình, và có rất ít thời giờ cho gia đình, họ là người của mọi người! Lẽ dĩ nhiên, là cha, là mẹ ai chẳng muốn điều tốt đẹp nhất cho con cái, nhưng nhiều khi những điều đó không thích hợp với ơn gọi của từng người con. Con cái phải đáp ứng những kì vọng của cha mẹ, đôi khi trở thành những gánh nặng, những áp lực trên con cái. Trong xã hội Việt nam, người ta còn coi trọng ơn gọi làm tu sĩ, linh mục hơn là ơn gọi sống đời sống hôn nhân. Tuy nhiên, thời thế cũng đã thay đổi, số lượng con cái cũng đã ít hơn, người ta chú trọng nhiều hơn đến sự thành công trong cuộc sống. Nhiều cha mẹ muốn con cái đi tu nhưng không được vì nhiều lí do khác nhau, nhưng đàng khác lại có nhiều cha mẹ có cái đi tu, nhưng lại không đủ điều kiện để cung cấp. Thế thì khi chúng ta giúp đỡ, bảo trợ cho những ơn gọi tu sĩ, tuy không phải là con cái của chúng ta, thì chúng ta đã cộng tác đắc lực với Thiên Chúa, để có những thợ gặt trong cánh đồng của Ngài. Và qua đó chúng ta cũng thực hiện được phần nào mong ước và thiện chí của ta, và đóng góp cho việc mở mang Nước Chúa. (Câu chuyện về một linh mục, con của một gia đình ngoại giáo, có thành kiến với Công giáo và các linh mục, đã nhờ sự giúp đỡ của người khác để đi tu và làm linh mục, và cuối cùng đã đem được cả gia đình gia nhập đạo Công giáo).

Để trở thành một con người đúng nghĩa, mỗi người đều được sinh ra và được dưỡng nuôi. Được sinh ra là do cha mẹ, được dưỡng nuôi và giáo dục là công trình của rất nhiều người, có khi là của cả xã hội. Chúng ta đang làm tất cả những công việc đó. Các ơn gọi hiện tại được sinh ra và lớn lên trong một gia đình, nhưng tất cả chúng ta đang góp sức nuôi dưỡng các ơn gọi.

Xin Chúa chúc phúc cho mỗi gia đình của chúng ta, và xin Chúa nối kết tất cả chúng ta trong công việc mở mang Nước Chúa qua việc nuôi dưỡng các ơn gọi để họ trở thành “Những thợ gặt” trong cánh đồng của Thiên Chúa.

Phaolô Nguyễn Đình Vịnh