Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Được sự giúp đỡ và cộng tác của quý Cha Thầy Dòng I, HĐĐ/PSTT/QG đã tổ chức Khóa Tập huấn cho khoảng hơn 100 ACE PSTT và GTPS hữu trách cùng một số các vị Trợ Úy, từ ngày 27 – 30.11.2011 tại Nhà Tĩnh tâm Đamianô Thủ Đức. Nội dung xoay quanh công tác Phúc âm hóa, Huấn luyện và Trợ úy trong Dòng PSTT, cũng như chia sẻ về hiện trạng GTPS QG hiện nay. Xin hết lòng cảm ơn sự ưu ái hỗ trợ của quý Cha Thầy Dòng I, đặc biệt Thầy Phêrô Phụ tá TUQG, quý Cha Gioan TC, Gioan Bosco, Gioan Baotixita và quý AC PSTT đã giúp chia sẻ những bài học cho ACE, cũng như tất cả các tham dự viên đã tích cực tham dự và đóng góp nhiều ý kiến thực tế cho Gia đình PSTT và GTPS chúng ta. Sau đây, xin được gởi đến Báo Chia Sẻ một bài liên quan tới công tác Huấn luyện đã được Chị UVQT trình bày trong Khóa Tập huấn – Elisabeth Thu Vang, TKQG.

1. Huấn luyện là gì?

Công việc huấn luyện có thể được hiểu như là hành động để tạo nên một hình thể hoàn chỉnh.

Người Phan Sinh "dấn thân đi theo lối sống Phúc Âm". Trong tiếng La-tinh, "lối sống" hay "thể thức sống" ấy được gọi là forma vitae (khuôn mẫu đời sống).

Phúc Âm là khuôn mẫu đời sống. Vậy Phúc Âm là gì?

Phúc Âm là Tin Mừng của Thiên Chúa. Ngài tỏ cho chúng ta biết Ngài là vị Thần yêu thương vô cùng. Ngài ban chính mình Ngài cho chúng ta trong Con của Ngài. "Thiên Chúa đã yêu thế gian đến mức ban chính Con Một của Ngài" (Ga 3,16). Chính vì vậy Phúc Âm là sự hiển linh của Đức Giêsu Kitô,

Sống theo khuôn mẫu Phúc Âm cũng là sống theo khuôn mẫu Chúa Kitô.

Đối với người kitô hữu chúng ta, công việc huấn luyện tập trung vào việc TRUYỀN THỤ VÀ TIẾP NHẬN khuôn mẫu Chúa Kitô, Con Người toàn vẹn, phù hợp với ý định của Thiên Chúa đối với mỗi người chúng ta, phù hợp với ơn gọi Ngài định cho chúng ta.

2. «Chúng ta phải bắt đầu lại từ Chúa Kitô» (1)

Chúa Kitô là sách Sự Sống. Chúa Giêsu Kitô là Cẩm Nang Huấn Luyện của chúng ta (THC, điều 10).

Do đó, khi nói về huấn luyện, nhất thiết cần phải nhớ và nhắc nhở người khác rằng chúng ta phải luôn BẮT ĐẦU LẠI TỪ CHÚA KITÔ!

Tất cả mọi quá trình huấn luyện trong Kitô giáo đều phải nhìn lên Chúa Giêsu là vị Thầy Tối Cao, Đấng đã đích thân huấn luyện các tông đồ và môn đệ của mình.

Chính Ngài đã chỉ cho chúng ta phương pháp: "Hãy đến mà xem" (Ga 1,39), "Thầy là Đường, là Sự Thật và là Sự Sống" (Ga 14,6). Cách làm của Ngài là khuôn mẫu bắt buộc đối với mọi người làm công tác huấn luyện.

Thánh Phanxicô Átxidi đã hiểu thấu đáo phương pháp ấy. Điều này tỏ lộ trong lời ngài trăn trối với anh em lúc lìa đời: "Tôi đã làm hết bổn phận của mình; xin Chúa Kitô dạy cho anh em biết bổn phận của anh em" (2).

Trọng tâm của hành trình huấn luyện Kitô giáo nằm ở việc gặp gỡ Chúa Giêsu Kitô sống động: Ngài là con đường.

Hành trình huấn luyện Phan sinh phải là một ngôi trường trong đó chúng ta dạy và được dạy luôn luôn bắt đầu lại từ Chúa Kitô, giống như Phanxicô. Bất kể chúng ta hiện đang ở giai đoạn huấn luyện nào!

3. Các vấn đề lớn trong công tác huấn luyện ngày nay

Công việc huấn luyện đang tiến hành hiện nay hầu như ở tất cả mọi nơi không qui chiếu đủ về điều cốt yếu để hình thành những Kitô hữu 100% giống như Chúa Kitô, theo cách Phanxicô đã nên giống Chúa Kitô.

Công việc huấn luyện có vẻ như đong đưa giữa hai thái cực: một đàng quá chú trọng đến các phương pháp và nội dung nặng phần tri thức, trong khi nói chung khá hời hợt trong những gì liên quan đến các khía cạnh hiện sinh và thiêng liêng; đàng khác, trong nhiều trường hợp, chỉ dừng lại ở mức đạo đức sùng mộ.

Khó mà gặp được những thành quả đáng kể của công việc huấn luyện, đặc biệt trong chiều hướng một cuộc hoán cải hay thay đổi chân thật hướng về một cuộc sống theo khuôn mẫu Chúa Kitô. Đấy là lối sống duy nhất giúp chúng ta hoàn thành dự định muôn đời của Đức Chúa Cha: Thông phần vào sự sống Thần Linh.

Chúng ta thường tự hài lòng với việc học một số điều và dừng lại ở việc "tham gia lỏng lẻo", thiếu một căn tính mạnh mẽ và không có ý thức trách nhiệm đích thực. Trong khi học được rất nhiều điều (đa số là các khái niệm), nhưng xem ra không có gì thay đổi cách thiết thực trong đời sống chúng ta! Chúng ta vẫn thường có cảm giác, mặc dù đã trải qua nhiều năm, mọi sự đều chỉ lướt qua bề mặt, không để lại được bao nhiêu dấu tích nơi chúng ta.

Trong huấn luyện, cần phải tránh đề cập đến các vấn đề tri thức phức tạp cho đến khi và với điều kiện đã chắc chắn lập được một mối tương quan bản thân đích thực với Chúa Giêsu Kitô, tức là đã thực sự hoán cải. Vẫn còn bất cập nếu chỉ học để biết những gì chúng ta cần biết về Chúa Giêsu Kitô.

"... Cũng như đối với các môn đệ đầu tiền trên đường đi đến Xêdarê Philippi, đối với mỗi thế hệ, đối với mỗi người trong chúng ta, Đức Giêsu đều buộc phải trả lời hai câu hỏi gắn liền với nhau. Câu hỏi thứ nhất không quá khó, theo nghĩa không buộc chúng ta tự bộc lộ quá nhiều: "Người ta bảo Thầy là ai? (Mc 8,27); nhưng câu hỏi thứ hai đẩy chúng ta vào chân tường: "Còn anh, anh bảo Thầy là ai?" (Mc 8,29).

"Đây là câu hỏi có tính quyết định cho cuộc đời chúng ta. Đức Giêsu không hỏi chúng ta: 'Các sách thần học, hay các sách giáo lý nói gì?' Ngài cũng không hỏi: 'Phúc Âm nói gì?' Nhưng khởi đi từ Phúc Âm, Ngài chờ đợi một câu trả lời tự thân từ phía chúng ta. ... Không ai có thể trả lời thay cho ai được" (R. Etchegaray, Jésus, vrai homme, vrai Dieu, tr. 11-12).

Khi Đức Giêsu gọi các môn đệ đầu tiên, Ngài không chọn trong số "những người khôn ngoan", những học giả, nhưng lại chọn trong số những người thân phận thấp hèn. Ngài chọn những con người rất bình thường, những người thuyền chài. Tuy thế, Ngài vẫn chọn họ để làm những người huấn luyện cho toàn thế giới!

Đức Giêsu không tìm kiếm những người có văn hóa trí thức sâu rộng ở trong giai đoạn khởi đầu này, nhưng Ngài tìm kiếm những người đã thực sự hoán cải tâm hồn. Ngài muốn biết chắc rằng những người ấy yêu mến từ trong đáy sâu tâm hồn. Rồi sau đó, Ngài sẽ ban Thần Khí của Ngài để hướng dẫn họ đến Chân Lý toàn vẹn (Ga 16,13).

Chúa Phục Sinh, trước khi rời bỏ trần gian, đã ba lần hỏi Phêrô cùng một câu: "Simon, con ông Giôna, anh có yêu mến Thầy hơn những người khác không? Simon, con ông Giôna, anh có yêu mến Thầy không? Simon, con ông Giôna, anh có yêu mến Thầy (= anh có thực sự quan tâm đến Thầy không?) Hãy chăn dắt các chiên của Thầy" (Ga 21,15-17).

Đáng lưu ý là điều Đức Giêsu hỏi được diễn tả trong tiếng Hy Lạp bằng động từ (agapao) có nghĩa là "yêu mến" và Phêrô luôn trả lời bằng động từ (phileo) cũng có nghĩa là "yêu mến" nhưng nặng về khía cạnh "quan tâm lo lắng" nhiều hơn. Cuối cùng thì Đức Giêsu cũng bằng lòng (3).

Như tôi đã nói ở trên, ngoại trừ một số trường hợp hiếm hoi, các Huynh đệ đoàn chúng ta thường vẫn hay rơi vào một trong hai thái cực: hoặc chỉ chú trọng đến các việc đạo đức nhưng không có đường lối nhất quán, hoặc chỉ chú trọng đến hiểu biết trí thức mà không lưu ý đến đời sống thiêng liêng. Tiếc thay cả hai cách tiến

hành này đều không đưa chúng ta đến đâu.

Tuy nhiên không chỉ riêng các Huynh đệ đoàn của chúng ta mới có tình trạng này. Đấy là một hiện tượng khá phổ biến trong Giáo Hội. Chúng ta có cảm tưởng là chỉ cần "tìm hiểu" và học một số điều, và kể như thế là xong chuyện. Kết cục là chúng ta có một số người có thể dạy vài kiến thức, nhưng liệu những người ấy có thể truyền thụ một đức tin sống động cụ thể, những cảm xúc có sức lôi cuốn, những xác tín thâm sâu vượt trên lãnh vực tri thức thuần túy hay không?

"... Ngày nay, khi đọc một số tài liệu do các sử gia, thần học gia hoặc các học giả chú giải Kinh Thánh, tôi có cảm tưởng Đức Giêsu Kitô được đem ra mổ xẻ để làm đối tượng cho những bài dạy về cơ thể học. Qua những bài viết ấy hầu như không thể nhận ra con người sống động của Ngài như là "Thiên Chúa thật và người thật" (R. Etchegaray, Jésus, vrai homme, vrai Dieu, tr. 13).

4. Trọng tâm và mục tiêu của công việc huấn luyện

Việc huấn luyện mà một người làm công tác huấn luyện cần phải thực hiện, đó là truyền lại một cách sống động và có sức thuyết phục:

- đức tin,

- kinh nghiệm tự thân khám phá sự hiện diện của Thiên Chúa, một kinh nghiệm đã biến đổi chúng ta thành những thụ tạo mới,

- những chân lý đã mở mắt tâm hồn và đã đem lại ý nghĩa tối hậu cho cuộc đời chúng ta,

- kinh nghiệm sống nhờ Chúa Kitô và trong Chúa Kitô, kinh nghiệm ở lại trong Ngài và được Ngài ở lại trong chúng ta,

- kinh nghiệm về vẻ đẹp và niềm vui trong ơn gọi chung của chúng ta,

- lòng mong ước thiết tha thực hiện dự định của Thiên Chúa đối với chúng ta.

Cần phải nhìn thật kỹ vào gương Thầy Chí Thánh. Ngài là điểm qui chiếu duy nhất có giá trị và không thể thay thế.

Ngài gọi một số người (thân phận khiêm tốn và chất phác). Những con người ấy đi theo Ngài và chia sẻ mọi sự với Ngài. Từng bước, Đức Giêsu dạy cho họ các điểm căn bản của Mạc Khải Thiên Chúa.

Ngài dùng những hình ảnh đơn sơ và trực quan, lấy từ cuộc sống hằng ngày, qua đó cho chúng ta thấy không thể có sứ điệp nếu không có sự tiếp thu.

Ngài cũng cho chúng ta thấy vẫn có thể truyền thụ những sự thật rất thâm sâu mà không dùng đến ngôn ngữ phức tạp và tối tăm.

Chắc chắn là các môn đệ đã hiểu một số điều nhưng họ chưa có thể tách mình hoàn toàn khỏi các giáo huấn truyền thống. Họ yêu mến Thầy của họ, nhưng mặc dầu đã bỏ mọi sự để đi theo Thầy, họ vẫn chưa sống trong một mối tương quan thân mật đích thực với Ngài. Phải có một sự đảo lộn hoàn toàn trong cuộc sống của các môn đệ qua việc Đức Giêsu chịu chết và sống lại, một biến cố làm họ mất hết mọi điểm qui chiếu (4). Khi ấy họ mới có thể nội tâm hóa và lãnh hội được hết những gì họ đã học.

Về phía các ứng sinh muốn gia nhập Dòng và bắt đầu quá trình huấn luyện, tất cả đều đã là Kitô hữu. Họ đã được truyền dạy những kiến thức căn bản. Chúng ta có thể ví họ như các môn đệ trước khi Chúa Giêsu chịu chết. Họ cũng đã học nhiều điều nhưng có lẽ họ chưa thực sự hiểu.

Vì lý do này, một nền huấn luyện xứng danh trước hết phải giúp cho các ứng sinh nối kết được một mối tương quan thân mật và sống động chân thật với Chúa Giêsu. Đấy là mục tiêu đầu tiên.

Một khi đã đạt mục tiêu này, tất cả những gì họ sẽ học sau này đều tự nhiên qui hướng về Chúa Giêsu Kitô.

5. Công việc huấn luyện Phan sinh

Huấn luyện Phan sinh là xây dựng hình thể mẫu mực của Chúa Kitô nơi người thụ huấn, phù hợp với ơn gọi Thiên Chúa ban cho chúng ta là noi gương Thánh Phanxicô đi theo Chúa Giêsu.

Thánh Phanxicô Átxidi đã hoàn toàn nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô, nên ngài trở thành biểu tượng nổi bật của việc huấn luyện đối với mọi người, nhưng trên hết và một cách thiết thực đối với mọi người Phan sinh.

Yếu tố thứ nhất trong quá trình huấn luyện của Thánh Phanxicô, lý do chính để xem ngài như là biểu tượng của việc huấn luyện, đó là mối tương quan cá biệt và tự thân với Chúa Giêsu Kitô, một mối tương quan mang tính triệt để, toàn diện và bền vững.

Biến cố mạnh nhất trong cuộc đời của Thánh Phanxicô đó là việc Chúa ban cho ngài ơn khởi sự một cuộc đời hoán cải và dẫn đưa thánh nhân đến giữa những người mắc bệnh phong.

Chúng ta cần ý thức rất rõ về thực tại này: Chúa luôn luôn hành động trước. Chính ngài là Đấng ban ơn, là Đấng khởi xướng và hướng dẫn (5). Ngài dẫn dắt để chúng ta làm quen với tác động thánh của Thần Khí, và như Thánh Phanxicô nói, đó là điều chúng ta phải ao ước trên hết mọi sự (6).

Nghệ thuật huấn luyện, hay nói đúng hơn, nghệ thuật của những người làm công tác huấn luyện, là đồng hành và hướng dẫn các anh chị đến điểm gặp gỡ, nơi Đấng giữ quyền chủ động và đưa công việc tới chỗ hoàn thiện là Thần Khí của Chúa.

Cần phải giúp các anh chị thụ huấn thoát ra khỏi bản thân để làm quen với Thần Khí và tác động thánh của Ngài, để Ngài nhào nắn và tạo cho họ một hình dạng mới.

Hành trình huấn luyện Phan Sinh bắt đầu từ việc chiêm ngưỡng hai mầu nhiệm: mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, một thực tại hiệp thông và tự trao hiến hoàn toàn, và mầu nhiệm Nhập Thể khiêm hạ của Con Thiên Chúa, Đấng đã không níu giữ lấy bất cứ điều gì cho mình, nhưng đã hiến dâng trọn vẹn bản thân vì yêu mến.

Việc chiêm ngưỡng các mầu nhiệm này sẽ dẫn vào một hành trình từ bỏ chính mình, tự truất hữu, và kết hợp với Đức Giêsu Kitô nghèo khó và chịu đóng đinh mỗi lúc một khắng khít hơn.

Điểm khởi đầu của quá trình đi theo Chúa Kitô (sequela Christi) luôn luôn phải là việc chiêm ngưỡng. Nếu chúng ta không "thấy" rõ ngay từ bước đầu, sau này sẽ rất khó nhận ra mình có đi đúng hướng hay không.

Vì lý do này, các "bài tập huấn luyện" đầu tiên phải hướng các ứng sinh (những người huấn luyện và những người thụ huấn) đến việc trải nghiệm "sự phấn khích sôi nổi" và "xúc cảm mãnh liệt" khi đứng trước mầu nhiệm Thiên Chúa hạ mình cách diệu kỳ, một trải nghiệm mạnh mẽ đến mức thúc đẩy họ từ bỏ bản thân để gắn bó toàn diện với Thiên Chúa.

Công việc huấn luyện, và đặc biệt công việc huấn luyện khởi đầu do tính chất căn bản và mô phạm của nó, cần phải lưu ý đặc biệt đến điểm này.

Để gia nhập vào kế hoạch của Thiên Chúa, chúng ta cần phải được Chúa gọi. Và điều kiện tiên quyết để khởi đầu một quá trình huấn luyện, đó là cảm nghiệm rằng ơn gọi là một ơn cho không.

"Công việc đầu tiên đấng vinh phúc Phanxicô khởi sự ... không phải là xây một nhà thờ mới; ngài không có ý xây một ngội nhà mới, nhưng chỉ sửa lại một ngôi nhà cũ. Ngài không phá bỏ nền móng,nhưng xây trên nền cũ...vì không ai có thể đặt một nền móng nào khác ngoài nền móng đã đặt, đó là Chúa Giêsu Kitô (1Cr 3,11) (7). Thánh Phanxicô không khởi sự một dự án của riêng mình, ngài cũng không dấn thân thực hiện một công việc do sáng kiến cá nhân đề ra và dựa theo các tiêu chuẩn của riêng mình: ngài đặt mình làm người phục vụ công trình của Thiên Chúa.

Ơn tuân phục là dấu hiệu thứ nhất để kiểm chứng xem một ơn gọi có chân thực hay không. Thái độ tuân phục, để cho Chúa hướng dẫn đời mình là một dấu hiệu của ơn gọi, dấu hiệu của một ơn gọi chân chính.

6. Những cột trụ của nền huấn luyện Phan sinh (thực tế là của mọi nền huấn luyện Kitô giáo)

• Cột trụ thứ nhất của nền huấn luyện Phan sinh hiển nhiên là vị trí hàng đầu dành cho việc gặp gỡ Chúa Kitô, để có được tư tưởng của Chúa Kitô (x. 1Cr 2,16) (8).
• Cột trụ thứ hai của hành trình Phan sinh là vị trí trung tâm tuyệt đối của Lời Chúa và Mình Thánh Chúa, được nghe và được cử hành với tinh thần chân chính của Hội Thánh.
• Cột trụ thứ ba và thứ tư là lòng ưu ái đối với người nghèo và sự ưu tiên dành cho anh chị em cùng tu.

Đề cương của một nền huấn luyện Phan sinh cần phải ưu tiên dành nhiều thời gian và dành những khoảng thời gian lâu dài để ở với Chúa, để thấy, để chiêm ngưỡng và học với Ngài, để cho mình được ngọn lửa tình yêu đốt cháy, vì đấy là nền tảng của tình huynh đệ và là nguồn sức mạnh để sống như những người tôi tớ hèn mọn, tùng phục hết mọi người (9).

7. Tình trạng phổ biến của công tác huấn luyện trong các HĐĐ/ PSTT ngày nay

Sau khi đã có dịp gặp gỡ trao đổi với nhiều huynh đệ đoàn địa phương ở nhiều nơi trên thế giới trong 45 năm qua, tôi nghĩ có thể rút ra những kết luận sau:

7.1. Công việc huấn luyện luôn luôn được thực hiện ở cấp các Huynh đệ đoàn địa phương và, tất nhiên, với bất cứ phương tiện nào có thể tìm được tại chỗ. Thông thường các phương tiện ấy không đủ và nhiều khi bất cập. Rất hiếm khi công việc huấn luyện được thực hiện theo những chương trình rõ rệt, dựa trên những điểm chúng ta vừa nói đến ở trên, và cũng rất hiếm khi lưu tâm đến các đặc tính thực của ứng sinh.

7.2. Trong suốt những năm tháng sống đời Phan sinh, tôi chưa từng bao giờ gặp một chương trinh huấn luyện đích thực, có hệ thống, ở cấp miền hay quốc gia để "HUẤN LUYỆN NHỮNG NGƯỜI LÀM CÔNG TÁC HUẤN LUYỆN". Bình thường vẫn có những cuộc hội họp về huấn luyện được tổ chức mỗi năm vài lần, nhưng rất ít khi những buổi hội họp ấy có thể được xem như "những trường để huấn luyện những người làm công tác huấn luyện" với những chương trình rõ ràng có thể triển khai một cách có hệ thống trong một khoảng thời gian đủ dài (tối thiểu từ 3 đến 4 năm), và gồm những buổi hội họp thường xuyên để kiểm tra các thành quả đã thu thập.

7.3. Công việc huấn luyện tại các Huynh đệ đoàn địa phương thường được giao cho những anh chị em tại thế, và trong nhiều trường hợp vẫn giao cho những tu sĩ không được huấn luyện về PSTT hoặc về những vấn đề đặc thù của người giáo dân.

Những người làm công tác huấn luyện trong Huynh đệ đoàn địa phương thường là những người được các Tu nghị địa phương bầu vào chức vụ "ủy viên huấn luyện", mà không kể đến việc họ có phù hợp và đã được chuẩn bị để làm người huấn luyện hay không. Chúng ta vẫn giữ lối suy nghĩ cho rằng những ai được bầu làm "ủy viên huấn luyện" đương nhiên phải là những người huấn luyện. Nhưng sự việc không nhất thiết như vậy. Trách nhiệm của những người được bầu làm ủy viên huấn luyện gồm những việc sau: đề ra và triển khai những chương trình phù hợp với nhu cầu của các thành viên và phù hợp với tình hình cụ thể của các Huynh đệ đoàn; trình bày các chương trình với Hội đồng cấp tương ứng để bàn thảo và chấp thuận; thực hiện các chương trình đề ra với sự cộng tác của những người có khả năng, tất nhiên là bao gồm cả những người đã được bầu ra nếu họ làm được. Việc bầu cử tự nó không bảo đảm ơn thông hiểu và khôn ngoan sẽ được ban xuống bởi trời.

7.4. Việc huấn luyện được thực thi trong đại đa số các Huynh đệ đoàn địa phương trên thế giới đều dựa trên việc truyền thụ một chiều các khái niệm giáo lý, các việc sùng kính đạo đức, các truyện kể và các nhận định chung chung về cuộc đời của Thánh Phanxicô. Việc huấn luyện thường được thực hiện mà không kèm theo một hình thức kiểm tra, một việc phân định ơn gọi đích thực nào. Đa số những người tiến hành các khóa huấn luyện không có một ý niệm chính xác về bản chất và căn tính của Dòng PSTT cũng như của người PSTT.

7.5. Việc huấn luyện ít khi nhắm đến một sự phát triển đích thực, ít khi nhắm đến sự tăng trưởng về mặt tinh thần và một kinh nghiệm sống động về tình huynh đệ và cầu nguyện, ít khi coi đó là những yếu tố nền tảng của việc huấn luyện. Cho dù là có vẻ như đầy đủ hay hời hợt, việc huấn luyện hầu như luôn luôn dựa trên những điều phải học, phải nhớ. Huấn luyện khi ấy nhằm bồi dưỡng trí thức hơn là bồi dưỡng con người "toàn diện" trong hành trình hoán cải. Danh từ "hoán cải", áp dụng cho hành trình cá nhân của các ứng sinh, rất ít khi được nhắc đến trong việc huấn luyện và lại càng ít khi được nêu làm đối tượng cụ thể và minh nhiên của việc huấn luyện.

7.6. Thái độ của những người huấn luyện, trong đa số các trường họp, là thái độ của một người "dạy học", truyền khiến và ra lệnh. Tất nhiên ở khắp nơi đều có những trường hợp ngoại lệ đáng mừng, nhưng các trường hợp ấy rất hiếm.

Sau khi duyệt qua các thái độ còn khá phổ biến nêu trên, tôi nghĩ có thể tóm tắt những gì không phải là "huấn luyện":

- Huấn luyện không phải là truyền thụ kiến thức sách vở.

- Huấn luyện không phải là văn hóa: huấn luyện tạo nên văn hóa.

- Huấn luyện không phải là những bài thuyết trình chung chung.

- Huấn luyện không phải là tài liệu, sách vở hoặc các phương tiện nghe nhìn.

- Huấn luyện không phải là những loạt bài khuyên nhủ sùng kính.

- Huấn luyện không phải là dạy giáo lý. Khi bắt đầu huấn luyện, giả thiết là đã học giáo lý rồi. Giáo lý truyền thụ những điều căn bản trong đức tin và phải vững giáo lý, trước khi bước vào hành trình của một ơn gọi chuyên biệt.

Chúng ta không nên chờ đợi một điều gì quá trí thức cao siêu trong một khóa huấn luyện. Đừng quên sự khôn ngoan của thế gian đã không nhận biết Thiên Chúa và điều quan trọng luôn là việc hoán cải tâm hồn cách chân thực (1Cr 1,17-31 & 2). Chúng ta cần tự đào luyện để có thực chất chứ không chỉ có vẻ (thông thái). Các vị thánh có ảnh hưởng lớn trong lịch sử Kitô giáo đều là những con người đơn giản (nhưng không phải dốt nát) và không thích các kiểu cách trí thức. Thái độ đúng đắn là học hết khả năng nhưng sử dụng những gì đã học để sống đơn giản và khiêm tốn.

Suốt cuộc đời Thánh Phanxicô đã cố gắng để nên đồng hình đồng dạng với Chúa Kitô. Ngài đã áp dụng phương pháp duy nhất đúng và theo đuổi mục tiêu duy nhất của nền huấn luyện Kitô giáo: sequela Christi, đi theo Chúa Kitô. Ngài đã hoàn tất hành trình của mình cách tuyệt diệu khi nhận dấu ấn của chính Thiên Chúa qua việc mang trên mình các vết thương của Đức Kitô, để nên đồng nhất với Ngài cách hữu hình và cụ thể. Bởi thế, Hội Thánh đã nhìn nhận thánh nhân như một Đức Kitô khác.

Cẩm nang hữu hiệu và khả tín nhất đối với chúng ta, những người Phan Sinh Tại Thế, cũng chỉ có thể là một cẩm nang sống động theo gương Thánh Phanxicô, đấng đã trối lại cho anh em: "Tôi đã làm xong phận sự của tôi, xin Chúa Kitô dạy cho anh em biết phận sự của anh em" (Đt 14,3).

Mỗi người trong chúng ta, khi để Chúa Kitô dạy dỗ, cũng sẽ trở thành một "cẩm nang sống động" cho các anh chị em của mình. Ngọn lửa và sức nóng của lòng yêu mến và đức tin chỉ có thể thông truyền do những người có ngọn lửa và sức nóng ấy. Ngọn lửa và sức nóng ấy chỉ có thể tiếp thu nơi những người ước muốn và mở tâm hồn ra đón nhận tác động của Thần Khí cũng như đón nhận sứ điệp sống động của những chứng nhân chân chính và khả tín. Chỉ khi nào những điều trên được thực hiện, các sách cẩm nang mới hữu ích.

Sau khi đã tiếp nhận ngọn lửa, lòng hăng say, nghị lực sống động và cả những điều bồi dưỡng cần thiết cho trí óc, chúng ta mới có thể quay trở lại điểm khởi đầu, và, với sự trợ giúp của các sách cẩm nang, vạch lại hành trình chúng ta đã trải qua và đã nhập tâm, và qua đó trở thành những chứng nhân sống động và những người huấn luyện có hiệu quả. Đấy là điều đã xảy ra đối với các môn đệ đầu tiên, đối với các Kitô hữu thời sơ khai. Họ đã làm cho cả thế giới cháy bừng lên, còn chúng ta có khá nhiều khả năng dập tắt ngọn lửa.

Thánh Phanxicô, giống như một Đức Kitô mới, đã làm cho các bạn đồng hành, cho những người đồng hương, cho những người sống trong thời đại ngài cháy bừng lên ngọn lửa nhiệt thành, giống như các môn đệ dầu tiên của Đức Giêsu.

Cả chúng ta nữa, anh chị em thân mến, chúng ta cũng phải "làm cho thế giới bùng cháy lên", và để làm được điều ấy, chúng ta cần có đức tin chân chính, đức cậy vững vàng, đức mến hoàn hảo, lòng khiêm hạ sâu xa, ý thức và hiểu biết, để thi hành lệnh truyền thánh thiện và chân thực của Chúa, giống như Thánh Phanxicô đã xin Chúa trên Thánh giá sau khi được tỏ cho biết sứ mạng.

Chúng ta phải nhân rộng, phải thông truyền tinh thần Phan Sinh qua tiếp xúc sống động. Chúng ta phải đốt cháy. Không có phương pháp, không có nội dung huấn luyện nào khác.

Chúng ta hãy xin Chúa soi sáng và ban cho chúng ta Ân sủng của Ngài. Với lòng tin tưởng, chúng ta hãy xin Chúa tỏ cho biết con đường phải đi và xin Chúa giúp chúng ta tiến bước, đi cho đến cùng.

Benedetto Lino, OFS

(Ts Gioan Phanxicô Nguyễn Gia Thịnh, OFM chuyển ngữ)

(1) Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II, Novo Millennio ineunte, số 28-29. (2) 2Cel Chương CLXII, 214.

(3) Trong tiếng Hy Lạp có hai động từ nói về "yêu": động từ thứ nhất, phileo, có nghĩa là "có cảm tình, có lòng ưa thích" và được dùng để diễn tả sự trìu mến và tin tưởng; động từ thứ hai, agapao, tương đương với một sự gắn bó mang tính tôn giáo và thể hiện qua việc tự nguyện tuân phục và trung thành. Một số nhà chủ giải cho rằng không có lý do để nhấn mạnh đến sự khác biệt giữa hai động từ nói trên và phải coi chúng như hai từ đồng nghĩa. Tuy nhiên, trong những lời đối thoại then chốt này, những khác biệt tinh tế giữa hai động từ bộc lộ tất cả tầm quan trọng. Trong hai câu hỏi đầu, Đức Giêsu dùng động từ agapao và cả hai lần thánh Phêrô luôn trả lời bằng động từ phileo. Sự thực là thánh Phêrô muốn diễn tả tình bạn thắm thiết nhưng không nhất thiết bao hàm lòng trung thành (vì ông đã chối Chúa). Lần thứ ba, chính Đức Giêsu dùng động từ phileo, qua đó tỏ cho Phêrô biết Ngài chấp nhận tình bạn của ông và nếu không có tình cảm ấy Ngài sẽ không đòi hỏi một tình yêu dâng hiến.

Giữa môn đệ và Thầy, cả hai hình thức yêu mến đều có chỗ của mình. Tuy nhiên động từ agapao dùng trong hai câu hỏi đầu tiên chủ ý thôi thúc người môn đệ vươn đến một tình cảm yêu mến có thể hiến mạng sống mình như Thầy đã hiến mạng sống của Ngài. Tình cảm thân thiết và việc hiến tặng mạng sống mình cho Đấng chúng ta yêu mến, là hai mặt gắn kết chặt chẽ (x. Ga 15,13-14 – tình yêu / agape được trao cho các bạn hữu / philioi). Bernadette Escaffre, Cahier Évangile, số 146 (Tháng Mười Hai 2008) tr. 45-49.

(4) Lc 6, 20: Phúc cho anh em là những người nghèo; Mt 5, 3: Phúc cho những ai có tâm hồn nghèo khó. Chúng ta phải cởi bỏ tất những gì chúng ta có và cởi bỏ chính bản thân mới có thể mở tâm hồn đón nhận sự thật toàn vẹn và có được mối tương quan sống chết với Chúa Giêsu Kitô!

(5) Di Chúc, 1-2. (6) Lsd 10,8. (7) X. 1Cel,8. (8) X. CIVCSVA, Caminar desde Cristo, số 24; Novo Millennio ineunte, số 39. (9) X. 2Tth 47.