Tỉnh dòng Phanxicô Việt Nam

Vào mỗi dịp hè, chị em FMM đều được được gửi đến Giáo phận Lạng Sơn để góp phần giúp cho những nhu cầu của người dân tại giáo xứ Bản Lìm. Mùa hè năm 2011 này chị em FMM bận rộn với chương trình hè do một chị từ Ấn Độ qua giúp, cùng với các cuộc tĩnh tâm năm và nhiều sinh hoạt khác, vì thế chị em đã từ chối việc tham gia truyền giáo tại Lạng Sơn như mọi năm vẫn làm. Thế nhưng đến phút chót lại có những thay đổi bất ngờ… Số là năm nay Giáo phận lại cử một linh mục OFM đến phụ trách giáo xứ Bản Lìm, cha sở mới đã… “nói khó” với chị Giám Tỉnh FMM, và kết quả là hai Khấn Tạm FMM (Maria Hiển và Lucia Kim Anh) đã được gửi đến Bản Lìm để tiếp tay hợp tác với anh em OFM cho chương trình hè 2011 vừa qua. Dưới đây là chia sẻ của chị Kim Anh, fmm về kinh nghiệm truyền giáo tại giáo xứ Bản Lìm - Giáo phận Lạng Sơn.

Khi nói về Giáo Xứ Bản Lìm, dân bản xứ ở Lạng Sơn thường dùng từ “im lìm” để diễn tả. Nhưng thực ra, Bản Lìm có những đặc điểm riêng của nó mà chắc lẽ ai đã từng chia sẻ đời sống với những người dân ở đây mới thật sự cảm nghiệm. Sau 2 tháng sống và phục vụ, người viết xin được chia sẻ một vài cảm nghiệm và cái nhìn về miền truyền giáo này.

Trước tiên, chúng ta cùng có cái nhìn tổng quát về Giáo Phận Lạng Sơn-Cao Bằng. Năm 1913, Lạng Sơn – Cao Bằng được tách từ Địa phận Đông Đàng Ngoài để thành lập Phủ doãn Tông tòa Lạng Sơn do các cha Đa Minh người Pháp thuộc tỉnh dòng Lyon đảm trách và ngày 11/07/1939 trở thành Đại Diện Tông Tòa Lạng Sơn. Ngày 24/11/1960 được nâng lên thành địa phận chính toà. 

Sau 30 năm thành lập, nhờ nỗ lực truyền giáo của các nhà thừa sai, Giáo hội tại Lạng Sơn đã có những phát triển. Về nhân sự, Giáo Phận đã có 2 Giám mục, 30 linh mục, 20 chủng sinh, 50 nữ tu và 5 ngàn giáo dân. Còn về cơ sở, Giáo Phận đã có nhà thờ chính toà, toà giám mục, chủng viện và khoảng 30 nhà thờ lớn nhỏ. Nhưng từ năm 1945, chiến tranh liên tục nổ ra tại Lạng Sơn. Vùng này đã từng bị xâm lăng bởi Nhật, Mỹ và Trung Quốc. Trong các cuộc chiến tranh, các nhà thờ bị tàn phá, một số người bị chết, còn một số người di cư. Đến năm 1990, khi chiến tranh thực sự chấm dứt, hàng linh mục tu sĩ của giáo phận Lạng Sơn chỉ sót lại 3 người: một giám mục già yếu bệnh tật, một linh mục 80 tuổi và một nữ tu xấp xỉ 100 tuổi. Nhà thờ chính toà bị sập. Toà Giám mục không còn. Chủng viện đổ nát. Chỉ còn lại 5 ngôi nhà thờ xuống cấp. Giáo dân tản lạc khắp nơi, chỉ còn những cộng đoàn nhỏ bé, rời rạc, yếu ớt, sợ hãi sống cách xa nhau. Lúc này chỉ còn khoảng 5000 tín hữu sống trong 12 cộng đoàn rải trên địa bàn 15 ngàn cây số vuông. Trước tình hình đó, Giáo Phận đã gặp nhiều khó khăn trong việc tái loan báo Tin Mừng. Nhưng với sự chăn dắt của Đức Cha Giuse Đặng Đức Ngân và sự đóng góp của các linh mục tu sĩ và chủng sinh, Giáo phận đang có sự phát triển đáng kể.

Hiện nay, toàn Giáo Phận có 2 Giáo Hạt là Lạng Sơn và Cao Bằng. Số giáo xứ là 14 với tổng số 6.218 giáo dân.Giáo Phận gồm trọn hai tỉnh Lạng Sơn, Cao Bằng và nửa tỉnh Hà Giang, diện tích tổng quát 25.000Km². Giáo phận có trên 600 km đường biên giới phía bắc và đông giáp với Trung Quốc. Dân số trên 1,635.000 người gồm nhiều sắc tộc, rất ít người Kinh, đa số là người Tày và Nùng, còn lại là Thái, Thổ, Mèo, Dao, Nhắng,… sống bằng nông nghiệp và buôn bán hàng qua biên giới. Một số lao động ở cửa khẩu thì đi bốc vác hàng lậu để kiếm tiền từng bữa. Như vậy, số người công giáo chiếm khoảng 0,0038% tổng dân số của toàn vùng..

Về tình hình xã hội, có rất nhiều đàn ông thanh niên ở vùng này sa vào tình trạng nghiện ma túy, rượu chè, cờ bạc. Còn phụ nữ thì phải lam lũ lao động vất vả và phục vụ chồng con. Có rất nhiều gia đình đổ vỡ hoặc rối. Những thanh thiếu niên bị ảnh hưởng bởi những gia đình này cũng tập hút chích, uống rượu, chat điện thoại suốt ngày, và thậm chí ăn cắp cũng như nói dối!

Trước tình hình chung của toàn vùng, Bản Lìm ít nhiều cũng có những ảnh hưởng không thể tránh khỏi. Bản Lìm là Giáo Xứ ở giữa Thành Phố Lạng Sơn và cửa khẩu Tân Thanh. Từ Bản Lìm đi Tân Thanh hết khoảng 20 km và đi Lạng Sơn khoảng 13 km. Vì là vùng đất ở giữa hai nơi nhộn nhịp nên người ta mới đặt tên là “im lìm”. Bên cạnh đó, Bản Lìm không có điều kiện kinh tế thuận lợi nên mức sống của bà con cũng đang khó khăn. Cả Giáo Xứ có khoảng 36 hộ gia đình công giáo trên tổng số khoảng 100 hộ. Trên giấy tờ là thế nhưng thực ra có nhiều người lớn mới chỉ có rửa tội và từ lúc đó đến giờ chưa hề đi đến Nhà Thờ thêm một lần nào nữa. Có những người khi được hỏi tên thánh là gì thì được trả lời một cách bâng quơ…hình như…Giuse, hoặc “con không nhớ”. Thánh lễ ngày thường chỉ thấy trên dưới 10 người hầu hết là các ông già bà lão và một vài em thiếu nhi. Các ông bà này rất đạo đức thánh thiện. Ngày Chúa nhật thì có khoảng 50-70 người đi lễ, chiếm 1/3 tổng số giáo dân. Họ nại lý do là bận làm ăn vì khổ quá. Thế nhưng, những dịp như tổ chức đá banh, đám cưới, đám tang, hay lễ bổn mạng giáo xứ thì không thấy vắng ai, lại còn thấy họ đi sớm hơn giờ tiệc nữa! Trẻ con trong giáo xứ cũng khoảng trên dưới 40, nhưng trong thời gian hè, chỉ có khoảng 14 em nữ lên nhà thờ để đi học giáo lý, học đàn, tập múa. Nhân sự trong các hoạt động của Giáo xứ lúc nào cũng “âm thịnh dương suy”. Còn thanh niên trong xứ cũng kha khá, nhưng không thấy ai có mặt trong Nhà Thờ bao giờ! Trong khi đó, ở sân đá bóng mini của Giáo xứ thì ngày nào cũng có khoảng 13-15 thanh niên đá banh đến tận 6:30 chiều, họ ngại đi lễ nhưng lại hăng say đi đá banh.

Trước tình hình đó, cha xứ Gioan Baotixita Tuấn OFM đã nỗ lực mọi cách để làm sống lại đức tin của anh chị em giáo dân. Vì là con cái của Cha Thánh Phanxicô, cha sống rất hòa đồng với mọi người. Từ khi nhận sở đến nay cũng mới chỉ được hơn nửa năm, nhưng ngài đã đi thăm từng mỗi gia đình ít là 2 lần để lắng nghe họ. Cha đã kiên nhẫn và cố gắng sắp xếp dâng Thánh Lễ hàng ngày cho dù ngài kiêm nhiệm nhiều công việc của Giáo Phận và Hội Dòng. Đặc biệt dịp Lễ Phục Sinh, ngài đã tổ chức long trọng nghi thức Vượt Qua với những hình ảnh sống động trên màn ảnh chiếu, làm đánh động lòng người. Bên cạnh đó, ngài tổ chức các lớp giáo lý tân tòng để hợp thức hóa các gia đình, các lớp xưng tội rước lễ lần đầu, các buổi diễn nguyện mừng tháng hoa và mừng tháng trái tim Chúa và cả việc chầu Thánh Thể vào chiều thứ 7. Dịp hè, ngài tạo điều kiện cho các em thiếu nhi học đàn, học giáo lý…Và giáo dân trong xứ rất yêu mến cha, họ đã dành danh hiệu cho cha là “cha xứ vui tính của chúng con”.

Mùa hè 2011, “đội tuyển giáo lý” của giáo xứ Bản Lìm nhỏ bé có dịp tham dự cuộc thi Giáo lý Kinh thánh của toàn Giáo phận Lạng Sơn cùng với các em thiếu nhi từ 12 giáo xứ khác, với chủ đề chính là Tin Mừng theo Thánh Matthêu. Và các em Bản Lìm đã vinh dự nằm trong số các đội nhận giải thưởng.

Những nỗ lực của cha xứ đã đang giúp cho giáo dân giáo xứ Bản Lìm ý thức tầm quan trọng của đời sống tâm linh và nhất là đức tin mà chính họ đã lãnh nhận. Họ nói rằng, bây giờ đã có nhiều người đi lễ hơn trước kia. Có những trường hợp người không có đạo lại đến xin cha rửa tội cho con cháu mình. Cũng có trường hợp các bà ngoại đạo khuyến khích cháu mình đi học giáo lý và về còn nhắc nhở chúng hãy sống những điều tốt đẹp mà các sơ đã dạy ở Nhà Thờ. Đây là những dấu hiệu tốt đẹp đáng mừng mà giáo dân Bản Lìm đang thực hiện. Tuy thế, họ cần nhiều lời cầu nguyện và những hy sinh của anh chị em mình để họ có lòng can đảm và sức mạnh sống đức tin trong một môi trường hiện tại ở Lạng Sơn. Ước mong đức tin của họ được thắp sáng lại và ngày càng vững mạnh.

Mùa hè vừa qua, hai chị em FMM chúng em may mắn được đến Bản Lìm để cộng tác với Cha xứ Gioan Baotixita Tuấn OFM. Thật ra, hàng năm Tỉnh Dòng đều gởi chị em ra Lạng Sơn vào các dịp hè và đôi khi cả các dịp của mùa Vọng và mùa Chay nữa. Năm nay là năm đầu tiên Đức Giám Mục giao Giáo xứ cho cha Tuấn coi sóc. Thời gian ở Bản Lìm, chúng em cảm nghiệm được sự hiện diện của Thiên Chúa qua sự bảo trợ của Cha Thánh Phanxicô cũng như lời mời gọi của Ngài là hãy cùng nhau đến với những người nghèo nhất để loan báo Tin Mừng tình thương của Chúa bằng chính đời sống chứng tá của mình. Chúng em ra về với lòng thương mến vì chỉ còn cha với 1 thầy già của Giáo Phận, mà thầy già sẽ chuyển đi chỗ khác vào tháng 9. Thế là chỉ còn cha xứ với sự kiên nhẫn để tiếp tục chăm sóc đoàn chiên nơi miền truyền giáo xa xôi này và nhiều thách đố này.